Xaricdə təhsil diplomdan çox “təhsil təcrübəsi”nə çevrilir? Gənclər xaricə getməzdən əvvəl hansı səhvi edirlər?

Son illərdə xaricdə təhsil almaq Azərbaycan gəncləri arasında daha çox maraq doğuran istiqamətlərdən birinə çevrilib. Daha nüfuzlu universitetdə oxumaq, beynəlxalq diplom əldə etmək və gələcəkdə karyera imkanlarını genişləndirmək istəyən gənclər müxtəlif ölkələrə üz tuturlar. Lakin xaricdə təhsil hər zaman gözlənilən nəticəni vermir. Bəzi hallarda gənclər universitetə qəbul olunmağa və xaricə getməyə bütün diqqətlərini yönəltsələr də, təhsilin keyfiyyəti, əldə edəcəkləri biliklər və gələcək karyera planları kimi vacib məsələləri ikinci plana keçirirlər.

Nəticədə xaricdə təhsil almaq məqsədi ilə yola çıxan gənclər üçün bu proses bəzən real akademik və peşəkar inkişafdan daha çox sadəcə xarici ölkədə yaşamaq təcrübəsinə çevrilir.

Əslində, xaricdə təhsilin uğurlu olması yalnız diplom əldə etməklə ölçülməməlidir. Tələbənin seçdiyi ixtisas üzrə nə dərəcədə bilik qazanması, praktiki bacarıqlar əldə etməsi, beynəlxalq akademik mühitə uyğunlaşması və gələcək əmək bazarına hazırlanması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Mövzu ilə bağlı Gundelik.az-a danışan təhsil mütəxəssisi Anar Kazımov hesab edir ki, gənclərin xaricdə təhsil qərarı verərkən yol verdikləri əsas səhvlərdən biri prosesi yalnız universitetə qəbul və diplom əldə etmək üzərindən qiymətləndirmələridir.

Onun sözlərinə görə, xaricdə təhsil almaq istəyən gənc ilk növbədə öz məqsədini müəyyənləşdirməli, seçdiyi universitetin və proqramın ona hansı real imkanları qazandıracağını araşdırmalıdır:

“Bu gün xaricdə təhsil məsələsinə yalnız diplom əldə etmək kimi yanaşmaq düzgün deyil. Çünki universiteti bitirmək hələ insanın peşəkar baxımdan hazır olması demək deyil. Əsas məsələ tələbənin həmin illər ərzində nə öyrənməsi, hansı bacarıqları qazanması və əldə etdiyi bilikləri praktikada tətbiq edə bilməsidir. Təəssüf ki, bəzi gənclər xaricə getməyi əsas hədəf kimi müəyyənləşdirirlər. Onlar ölkə və universitet seçiminə daha çox populyarlıq və prestij prizmasından yanaşır, lakin tədris proqramının məzmununu, müəllim heyətini, praktiki imkanları və gələcək karyera perspektivlərini kifayət qədər araşdırmırlar. Halbuki xaricdə təhsilin dəyəri yalnız diplomun üzərində yazılan universitetin adı ilə deyil, tələbənin orada qazandığı bilik və təcrübə ilə müəyyən olunur”.

Ekspertin fikrincə, xaricdə təhsil almaq istəyənlərin diqqət yetirməli olduğu digər mühüm məsələ diplomun Azərbaycanda tanınması və seçilən təhsil müəssisəsinin rəsmi statusudur. Bəzi gənclər bu məsələləri universitetə qəbul olunduqdan və ya təhsil haqqı ödədikdən sonra araşdırmağa başlayırlar ki, bu da gələcəkdə ciddi problemlər yarada bilər.

Azərbaycanın Elm və Təhsil Nazirliyi də xaricdə təhsil almaq istəyənlərə universitetin və tədris proqramının akkreditasiyasını, təhsilalma formasını, qəbul şərtlərini və diplomun tanınması ilə bağlı tələbləri əvvəlcədən yoxlamağı tövsiyə edir.

Anar Kazımov hesab edir ki, gənclərin xaricə getməzdən əvvəl yol verdikləri digər səhv isə yeni ölkədə yaşayış və təhsil mühitinə uyğunlaşma məsələsini düzgün qiymətləndirməmələridir.

“Gənclər xaricdə təhsil qərarı verərkən yalnız qəbul almağı düşünməməlidirlər. Onlar əvvəlcədən həmin ölkədəki yaşayış xərclərini, tədris dilini, universitetin akademik tələblərini, sosial mühiti və özlərinin bu şəraitə uyğunlaşmaq imkanlarını nəzərə almalıdırlar. Dil biliyinin kifayət qədər olmaması, müstəqil yaşamağa hazırlıqsızlıq və maliyyə planının düzgün qurulmaması tələbənin təhsil prosesinə mənfi təsir göstərə bilər. Mənim fikrimcə, xaricdə təhsilə getməzdən əvvəl ən vacib məsələ aydın məqsəd və düzgün planın olmasıdır. Gənc bilməlidir ki, bu səfər ona nə qazandıracaq və təhsilini başa vurduqdan sonra əldə etdiyi biliklərdən necə istifadə edəcək”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.

Ekspert əlavə edib ki, xaricdə təhsil alan gənclər universitet illərini yalnız mühazirə və imtahanlarla məhdudlaşdırmamalıdırlar. Beynəlxalq layihələrdə iştirak, təcrübə proqramları, elmi araşdırmalar, tələbə təşkilatları və peşəkar əlaqələrin qurulması da təhsil prosesinin vacib hissəsidir.

Beləliklə, xaricdə təhsilin uğuru yalnız alınan diplomla deyil, həmin müddətdə qazanılan bilik, bacarıq, dünyagörüşü və peşəkar təcrübə ilə ölçülməlidir. Əsas məsələ xaricə getmək deyil, orada keçirilən illəri real inkişaf imkanına çevirməkdir.

Nuri
Gundelik.az