“Prestijli ixtisas” anlayışı nə qədər köhnəlib? Bu gün dəbdə olan peşələr 10 ildən sonra aktuallığını itirə bilərmi? - AÇIQLAMA

Abituriyentlərin ixtisas seçimi zamanı əsas diqqət yetirdiyi məsələlərdən biri seçilən sahənin prestiji, gəlir imkanları və gələcək karyera perspektivləridir. Uzun illər həkimlik, hüquqşünaslıq, mühəndislik və maliyyə sahələri nüfuzlu ixtisaslar hesab olunub. Son illərdə isə informasiya texnologiyaları, proqramlaşdırma, kibertəhlükəsizlik və süni intellektlə bağlı istiqamətlərə maraq artıb.

Lakin əmək bazarının sürətlə dəyişdiyi bir dövrdə sual yaranır: bu gün prestijli hesab edilən ixtisas 10 ildən sonra da eyni nüfuza və tələbə sahib olacaqmı? Texnologiyanın inkişafı, avtomatlaşdırma və süni intellektin yayılması ənənəvi peşə anlayışına yenidən baxılmasını zəruri edir.

Təhsil mütəxəssisi Anar Kazımov Gundelik.az-a açıqlamasında bildirib ki, ixtisas seçimi zamanı yalnız cəmiyyətin həmin sahəyə münasibətini deyil, gələcək əmək bazarının tələblərini də nəzərə almaq lazımdır.

“Prestijli ixtisas anlayışı zamanla dəyişən anlayışdır. Bir neçə il əvvəl cəmiyyətdə daha nüfuzlu hesab edilən ixtisas bu gün əvvəlki mövqeyini itirə, əvəzində yeni sahələr ön plana çıxa bilər. İxtisasın prestiji yalnız onun adı və ya hazırda qazandırdığı gəlirlə ölçülməməlidir. Əsas məsələ həmin sahənin gələcəkdə hansı imkanlar yaradacağı, əmək bazarında nə dərəcədə tələb görəcəyi və insanın bu peşədə özünü inkişaf etdirmək imkanlarının olub-olmamasıdır”, – deyə Anar Kazımov qeyd edib.

Bu gün prestijli olan ixtisas 10 ildən sonra necə dəyişə bilər?

Əmək bazarındakı dəyişikliklərə təsir edən əsas amillərdən biri texnologiyadır. Süni intellekt və avtomatlaşdırma bir sıra peşələrdə gündəlik və təkrarlanan tapşırıqları asanlaşdırır, bəzi iş funksiyalarını isə dəyişdirir. Bu, həmin ixtisasların tamamilə sıradan çıxacağı demək deyil. Əksinə, bu sahələrdə çalışan mütəxəssislərdən tələb olunan bilik və bacarıqlar yenilənə bilər.

Məsələn, gələcəkdə proqramlaşdırma sahəsində çalışan şəxslərdən yalnız kod yazmaq deyil, süni intellekt alətlərindən səmərəli istifadə etmək, mürəkkəb problemləri həll etmək və təhlükəsiz rəqəmsal sistemlər qurmaq bacarıqları da tələb oluna bilər. Tibb, hüquq, maliyyə və mühəndislik sahələrində də texnoloji yeniliklər mütəxəssislərin iş üsullarına təsir göstərə bilər.

Anar Kazımov vurğulayıb ki, gənclər ixtisas seçərkən yalnız bu gün populyar olan peşələrə yönəlməməli, uzunmüddətli perspektivi də nəzərə almalıdırlar.

“Bu gün prestijli görünən ixtisasın 10 ildən sonra necə dəyişəcəyini dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Ancaq bir məqam aydındır: gələcəkdə uğurlu olmaq üçün yalnız diplom kifayət etməyəcək. İnsan daim öyrənməli, yeni texnologiyalara uyğunlaşmalı, analitik düşünmə və problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirməlidir. Abituriyentlər ixtisas seçərkən təkcə həmin sahənin hazırkı nüfuzuna deyil, öz maraqlarına, potensiallarına və gələcəkdə inkişaf etmək imkanlarına da diqqət yetirməlidirlər”, – deyə təhsil mütəxəssisi bildirib.

Abituriyentlər ixtisas seçərkən nəyə diqqət etməlidirlər?

İxtisas seçimi zamanı yalnız cəmiyyətin müəyyən peşəyə münasibətini və hazırkı əməkhaqqı göstəricilərini əsas götürmək düzgün yanaşma deyil. Şagirdin şəxsi maraqları, bacarıqları, öyrənməyə həvəsi və gələcəkdə hansı iş mühitində fəaliyyət göstərmək istəyi də nəzərə alınmalıdır.

Bu baxımdan abituriyentlər bir neçə mühüm məqamı qiymətləndirməlidirlər. Seçdikləri sahənin əmək bazarında mövcud imkanlarını araşdırmalı, həmin ixtisas üzrə praktiki təcrübənin əhəmiyyətini öyrənməli və gələcəkdə əlavə biliklər əldə etməyə hazır olmalıdırlar. Eyni zamanda, xarici dil bilikləri, rəqəmsal savadlılıq, ünsiyyət və komanda ilə işləmək bacarıqları da karyera imkanlarını genişləndirə bilər.

Nəticə etibarilə, “prestijli ixtisas” anlayışı dəyişməz deyil. Bu gün yüksək nüfuza malik olan sahə gələcəkdə yeni bacarıqlar tələb edə, əmək bazarındakı mövqeyini dəyişə və ya fərqli istiqamətdə inkişaf edə bilər. Buna görə də uğurlu karyera seçiminin əsasını yalnız dəbdə olan ixtisas deyil, şəxsi potensial, keyfiyyətli təhsil və davamlı inkişaf təşkil edir.

Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az