Dünyanın ən sirli 7 itkin məzarı – Onlar niyə hələ də tapılmayıb?
Tarixin ən qüdrətli hökmdarları, əfsanəvi sərkərdələri və məşhur şəxsiyyətləri dünyadan köçsələr də, onların son mənzilinin harada olduğu əsrlərdir sirr olaraq qalır. Bəzilərinin məzarını tapmaq üçün yüzlərlə arxeoloji ekspedisiya təşkil edilib, müasir texnologiyalardan istifadə olunub. Lakin bütün cəhdlərə baxmayaraq, bu tarixi şəxsiyyətlərin dəfn yerləri hələ də müəyyən edilməyib.
Tarixdə elə şəxsiyyətlər var ki, onların həyatı, fəthləri və ölüm şəraiti haqqında kifayət qədər məlumat mövcud olsa da, harada dəfn edildikləri məlum deyil. Zamanın dağıdıcı təsiri, müharibələr, təbii fəlakətlər, gizli dəfn mərasimləri və sonradan aparılan tikintilər bu sirrin açılmasını çətinləşdirib.
Gundelik.az xəbər verir ki, tarix və arxeologiya sahəsində aparılan araşdırmalara əsasən, dünyanın ən çox maraq doğuran 7 itkin məzarı bunlardır.
Çingiz xanın məzarı – 800 ildən çoxdur axtarılır
Monqol imperiyasının banisi Çingiz xan 1227-ci ildə vəfat edib. Tarixin ən böyük fatehlərindən biri hesab edilən hökmdarın harada dəfn olunduğu isə bu günə qədər məlum deyil.
Onun dəfni ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Ən məşhur versiyalardan birinə görə, Çingiz xan məzarının yerinin gizli saxlanılmasını istəyib. Dəfn mərasimində iştirak edən şəxslərin məzarın yerini heç kimə açıqlamaması üçün öldürüldüyü barədə də rəvayətlər var. Başqa bir iddiaya əsasən, məzarın izi çoxsaylı atların həmin ərazidən keçirilməsi ilə yox edilib.
Tədqiqatçılar məzarın Monqolustanın Xentey vilayətində yerləşə biləcəyini ehtimal edirlər. Lakin peyk görüntüləri, yeraltı skan texnologiyaları və müxtəlif arxeoloji axtarışlar indiyədək nəticə verməyib.
Məzarlığın dəqiq yerinin bilinməməsi isə Çingiz xanın dəfnini dünya arxeologiyasının ən böyük sirrlərindən birinə çevirib.
2. Makedoniyalı İsgəndərin məzarı – Qədim dünyanın itmiş sərvəti
E.ə. 323-cü ildə Babildə vəfat edən Makedoniyalı İsgəndər ölümündən sonra Misirə aparılıb və sonradan onun şərəfinə salınmış İsgəndəriyyə şəhərində dəfn edilib.
Qədim mənbələrdə onun məzarının uzun müddət ziyarət yeri olduğu qeyd olunur. Hətta Yuli Sezar və Roma imperatoru Avqustun da İsgəndərin məzarını ziyarət etdiyi bildirilir.
Lakin sonrakı əsrlərdə məzarın izi it-bata düşüb. İsgəndəriyyədə baş verən zəlzələlər, sunami, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və şəhərin zamanla yenidən qurulması qədim tikililərin böyük hissəsinin torpaq və su altında qalmasına səbəb olub.
National Geographic nəşrinin məlumatına görə, arxeoloqlar İsgəndərin məzarını tapmaq üçün 140-dan çox rəsmi qazıntı həyata keçiriblər. Buna baxmayaraq, onun dəfn olunduğu yer hələ də müəyyən edilməyib.
Bəzi tədqiqatçılar məzarın müasir İsgəndəriyyənin altında qaldığını düşünürlər. Digər ehtimallara görə isə onun cənazəsi tarix ərzində başqa yerə köçürülmüş ola bilər.
3. Kleopatranın məzarı – Misir kraliçasının son sirri
Qədim Misirin sonuncu hökmdarı Kleopatra VII eramızdan əvvəl 30-cu ildə vəfat edib. Onun ölümü ilə bağlı müxtəlif versiyalar mövcud olsa da, ən geniş yayılmış məlumata görə, kraliça Oktavianın əsirliyinə düşməmək üçün intihar edib.
Kleopatranın Roma sərkərdəsi Mark Antoni ilə birlikdə dəfn edildiyi ehtimal olunur. Qədim Roma müəlliflərinin yazdıqlarına əsasən, onların hər ikisi İsgəndəriyyədə kraliçaya məxsus mavzoleydə torpağa tapşırılıb.
Lakin həmin məqbərənin yeri indiyədək aşkarlanmayıb.
Arxeoloqların diqqətini çəkən əsas ərazilərdən biri İsgəndəriyyədən təxminən 50 kilometr qərbdə yerləşən Taposiris Maqna qədim yaşayış məskənidir. Burada aparılan qazıntılar zamanı müxtəlif sikkələr, yeraltı tikililər, mumiyalanmış cəsədlər və dənizə doğru uzanan tunel aşkar edilib.
Bununla belə, tapıntıların Kleopatranın məzarı ilə əlaqəli olduğunu təsdiqləyən elmi sübut hələ yoxdur. Mütəxəssislər kraliçanın məzarının zəlzələlər və dəniz sularının təsiri nəticəsində dağıntılar altında qalması ehtimalını da nəzərdən keçirirlər.
4. Atillanın məzarı – Üçqat tabutda dəfn edilən hökmdar
Avropanın tarixində mühüm iz qoymuş Hun hökmdarı Atilla 453-cü ildə vəfat edib. Onun dəfni ilə bağlı məlumatlar əsasən VI əsr tarixçisi İordanın (Jordanes) yazdıqlarına əsaslanır.
Həmin mənbəyə görə, Atilla üçqat tabutda dəfn edilib. Tabutun birinin qızıldan, digərinin gümüşdən, üçüncüsünün isə dəmirdən hazırlandığı bildirilir.
Rəvayətə əsasən, hökmdarın məzarı gizli yerdə qazılıb və dəfn mərasimində iştirak edən işçilər sirrin qorunması üçün öldürülüblər.
Tarixçilər Atillanın məzarının indiki Macarıstan ərazisində, Böyük Macar düzənliyində yerləşə biləcəyini düşünürlər. Bununla yanaşı, Serbiya və Rumıniyanın bəzi əraziləri də ehtimal olunan yerlər sırasındadır.
Mütəxəssislərin fikrincə, məzar qədim dövrlərdə qarət edilmiş və ya zamanla dağılıb yox olmuş ola bilər. Əsas problem isə onun dəqiq yerini göstərən etibarlı tarixi məlumatların olmamasıdır.
5. Nefertitinin məzarı – Qədim Misirin ən məşhur kraliçası harada dəfn edilib?
Qədim Misir fironu Exnatonun həyat yoldaşı Nefertiti tarixdə gözəlliyi və siyasi nüfuzu ilə tanınan qadın hökmdarlardan biridir. Onun məşhur büstü bu gün dünyanın ən tanınan qədim Misir sənət əsərlərindən hesab olunur.
Lakin Nefertitinin harada dəfn edildiyi və mumiyasının hansı yerdə olduğu hələ də dəqiq məlum deyil.
Arxeoloqlar uzun müddətdir ki, onun məzarını Krallar vadisində və Amarna ərazisində axtarırlar. Ən çox müzakirə olunan ehtimallardan biri Nefertitinin əri Exnaton üçün hazırlanmış kral məqbərəsində dəfn edilməsi ilə bağlıdır.
2015-ci ildə britaniyalı misirşünas Nikolas Rivz Tutankhamonun məzarının divarlarının arxasında gizli otaqların ola biləcəyini və həmin otaqlardan birinin Nefertitinin məzarı ilə əlaqəli ola biləcəyini irəli sürüb.
Sonrakı radar araşdırmaları isə bu fərziyyəni təsdiqləmək üçün kifayət qədər etibarlı nəticə verməyib. Mütəxəssislər Nefertitinin məzarının başqa yerdə yerləşməsi ehtimalını da istisna etmirlər.
Beləliklə, onun həm məzarı, həm də kimliyi dəqiq təsdiqlənmiş mumiyası hələ də tapılmayıb.
6. I Amenhotepin məzarı – Mumiyası tapılıb, məzarı isə yox
Qədim Misirin XVIII sülaləsinə mənsub firon I Amenhotep təxminən e.ə. 1525–1504-cü illərdə hakimiyyətdə olub. Onun hakimiyyəti dövründə ölkədə mühüm tikinti və idarəçilik işləri həyata keçirilib.
Bu hökmdarın tarixini daha maraqlı edən məqam isə mumiyasının tapılmasına baxmayaraq, ilkin məzarının yerinin hələ də müəyyən edilməməsidir.
I Amenhotepin mumiyası XIX əsrdə Luksor yaxınlığında, digər kral mumiyalarının gizlədildiyi dəfn məkanında aşkar edilib. Tarixçilərin fikrincə, qədim Misirdə məzar qarətçilərinin hücumlarından qorumaq məqsədilə bəzi mumiyalar ilkin məzarlarından çıxarılaraq gizli kollektiv dəfn yerlərinə köçürülürdü.
2021-ci ildə alimlər onun mumiyasını kompüter tomoqrafiyası vasitəsilə araşdırıblar. Bu üsul mumiyanın sarğılarını açmadan fironun fiziki xüsusiyyətlərini və dəfn prosesinin bəzi detallarını öyrənməyə imkan verib.
Bununla belə, onun ilkin dəfn kamerasının harada yerləşdiyi hələ də sirr olaraq qalır.
7. Frensis Dreykın məzarı – Dənizin dərinliklərində itən sərkərdə
İngiltərə tarixinin məşhur dəniz səyyahı və hərbi sərkərdəsi Ser Frensis Dreyk 1596-cı ildə Panama sahillərində vəfat edib.
O, dünya ətrafında səyahət edən ilk ingilis dənizçilərindən biri kimi tanınır. Dreykin cəsədi zireh geyimində qurğuşun tabuta yerləşdirilərək Portobelo sahillərindən təxminən 22 kilometr uzaqlıqda dənizə buraxılıb.
Onun məzarı quruda deyil, Karib dənizinin dərinliklərində yerləşdiyi üçün axtarışlar xüsusi çətinlik yaradır.
2011-ci ildə amerikalı sahibkar Pat Krosun maliyyələşdirdiyi ekspedisiya Dreykə məxsus olduğu ehtimal edilən iki gəminin qalıqlarını aşkarlayıb. Lakin aparılan axtarışlara baxmayaraq, sərkərdənin qurğuşun tabutunu tapmaq mümkün olmayıb.
Dreykın dəqiq dəfn yeri bu gün də məlum deyil.
Bu məzarlar niyə tapılmır?
Tarixi şəxsiyyətlərin dəfn yerlərinin indiyədək aşkarlanmamasının bir neçə əsas səbəbi var:
- Təbii fəlakətlər: Zəlzələlər, sunamilər, daşqınlar və dəniz səviyyəsinin dəyişməsi qədim məzarları dağıda və ya torpaq altında qoya bilər.
- Gizli dəfn mərasimləri: Bəzi hökmdarların məzarlarının yeri qəsdən gizlədilib.
- Qədim qarətlər: Qiymətli əşyalar uğrunda məzarların qarət edilməsi onların ilkin quruluşunu və tarixi izlərini məhv edib.
- Şəhərlərin yenidən qurulması: Qədim yaşayış məskənlərinin üzərində müasir şəhərlərin salınması arxeoloji qazıntıları çətinləşdirib.
- Tarixi mənbələrin azlığı: Bəzi dəfn mərasimləri haqqında yalnız bir neçə qədim yazılı mənbə mövcuddur və onların dəqiqliyini yoxlamaq çətindir.
Bu yeddi tarixi şəxsiyyətin məzarları ilə bağlı sirr yalnız arxeoloji maraq doğurmur. Onların tapılması qədim sivilizasiyaların dəfn adətləri, siyasi tarixi, dini inancları və gündəlik həyatı haqqında yeni məlumatlar əldə etməyə imkan verə bilər.
Müasir texnologiyaların inkişafına baxmayaraq, bəzi tarixi sirlər hələ də açılmamış qalır. Bəlkə də dünyanın ən məşhur itkin məzarlarından biri elə indi insanların yaşadığı şəhərin altında, yaxud uzun illərdir araşdırılmayan qədim bir ərazidə gizlənir.
Nuri
Gundelik.az
