Donald Tramp Qəzza üzrə sülh planının ikinci mərhələsinə “çox tez” keçməyə ümid etdiyini bildirib və HƏMAS-ı tez bir zamanda silahsızlanmadığı təqdirdə “cəhənnəmin qopacağı” ilə hədələyib.
20 maddəlik sülh planına əsasən silahlı qrupun tərksilah olunması tələb olunur. ABŞ prezidenti bu açıqlamanı bazar ertəsi Florida ştatında İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşü zamanı verib.
Netanyahu ilə birgə keçirdiyi mətbuat konfransında Tramp İsrailin Qəzzada davam edən hərbi hücumlarına baxmayaraq, ölkənin plana “100% əməl etdiyini” bildirib.
ABŞ prezidenti həmçinin İranın ballistik raket və ya nüvə proqramlarını yenidən bərpa etməsi halında ölkəsinin İrana qarşı daha bir böyük zərbəni dəstəkləyə biləcəyini deyib. Trampın bu hədəsinə cavab olaraq İranın ali liderinin baş siyasi müşaviri Əli Şamxani “X” platformasında bildirib ki, İrana qarşı istənilən təcavüz “dərhal və sərt cavab”la qarşılanacaq.
HƏMAS və İsrailin sülh planının ikinci mərhələsinə nə qədər tez keçməli olduğu sualına Tramp belə cavab verib:
“Bacardığımız qədər tez. Amma tərksilah olma mütləqdir.”
HƏMAS haqqında danışan Tramp deyib:
“Əgər onlar razılaşdıqları kimi silahlarını təhvil verməsələr, onlar üçün cəhənnəm qopacaq. Onlar kifayət qədər qısa müddət ərzində tərksilah olunmalıdırlar.”
Tramp həmçinin bildirib ki, Qəzzanın bərpası “çox tezliklə” başlaya bilər.
Qəzza sülh planı oktyabr ayında qüvvəyə minib. İkinci mərhələyə əsasən, dağıdılmış ərazidə texnokrat hökumət yaradılmalı, HƏMAS silahsızlanmalı və İsrail qoşunları Qəzzadan çıxmalıdır. Bundan sonra Qəzzanın yenidən qurulmasına başlanacaq.
Lakin tənqidçilər hesab edirlər ki, Netanyahu prosesi ləngidə və İsrail qoşunlarını çıxarmadan əvvəl HƏMAS-ın silahsızlanmasını tələb edə bilər.
İsrailin baş naziri fələstinlilərin siyasi gələcəyi ilə bağlı məsələlərə ciddi yanaşmaq istəməməkdə ittiham olunur.
HƏMAS rəsmiləri isə tam silahsızlanmanın yalnız müstəqil Fələstin dövlətinə doğru real irəliləyişlə paralel baş verə biləcəyini bildiriblər.
İsrailin ikinci mərhələyə kifayət qədər sürətlə keçməməsi Trampı narahat edib-etmədiyi soruşulduqda o, İsrailin “plana əməl etdiyini” deyib.
“Məni İsrailin etdikləri yox, başqalarının etdikləri və ya etmədikləri narahat edir,” — deyə əlavə edib.
Atəşkəs qüvvəyə mindikdən sonra Qəzzada İsrail ordusu tərəfindən ən azı 414 fələstinlinin öldürüldüyü bildirilir. Bu məlumatı HƏMAS-ın nəzarətində olan səhiyyə nazirliyi yayıb.
Qəzzanın yarıdan çoxuna nəzarət edən İsrail ordusu isə yalnız atəşkəs pozuntularına cavab verdiyini bildirib və eyni dövrdə üç israilli əsgərin öldürülməsində HƏMAS-ı ittiham edib.
Mətbuat brifinqi zamanı Tramp həmçinin xəbərdarlıq edib ki, İranın nüvə silahı hazırlamaq üçün fərqli məkanlardan istifadə etdiyi aşkarlanarsa, ABŞ yeni hücumlar həyata keçirəcək.
İyun ayında Trump ABŞ-ın hava və raket zərbələrinin İranın nüvə obyektlərini “tamamilə məhv etdiyini” iddia etmişdi. İran isə nüvə silahı hazırlamaq niyyətində olmadığını bildirir.
“Ümid edirəm ki, onlar yenidən qurmağa çalışmırlar. Çünki əgər belədirsə, biz həmin quruculuğu məhv etməkdən başqa seçimə malik olmayacağıq,” — deyə Trump bildirib.
Trump əlavə edib ki, ölkənin yayda vurulan obyektlərdən fərqli “başqa məkanlardan” istifadə etdiyinə dair məlumatlar oxuyub.
İran iyun ayında İsraillə 12 günlük müharibə aparıb və bazar ertəsi bu iddiaları Tehrana qarşı “psixoloji əməliyyat” adlandırıb.
İran ölkənin özünü tam müdafiə etməyə hazır olduğunu bildirib və yeni hücumların İsrail üçün “daha sərt nəticələr” doğuracağı barədə xəbərdarlıq edib.
Trump və Netanyahu həmçinin regiondakı digər gərginlik nöqtələrini — Suriya və Livandakı Hizbullah silahlı qrupunu da müzakirə ediblər.
Netanyahu bildirib ki, İsrail Suriya ilə sülh dolu sərhədin təmin olunmasında maraqlıdır. Trump isə İsrailin ötən il devrilmiş uzunmüddətli lider Bəşər Əsəddən sonra hakimiyyətə gələn prezident Əhməd əl-Şaraa ilə yaxşı münasibətlər quracağına ümid etdiyini deyib.
İsrail keçmişdə “Əl-Qaidə” üzvü olmuş yeni liderə şübhə ilə yanaşır və iyul ayında Dəməşqdə hökumət binalarını bombalayıb.
“Ümid edirəm ki, o [Netanyahu] Suriya ilə yola gedəcək, çünki Suriyanın yeni prezidenti ölkəni yaxşı idarə etmək üçün çox çalışır,” — deyə Trump bildirib.
“O, həqiqətən çalışır. O, sərt adamdır. Suriya kimi bir ölkəyə rəhbərlik etmək üçün mələk axtarmırlar.”
Trump iyun ayında Suriyaya qarşı ABŞ sanksiyalarını ləğv edən icra sərəncamı imzalayıb.
Mənbə:BBC
Hazırladı : Ziyalə Əhmədli
