ESSE Gerçəkliyi dərketmə axtarışları müstəvisində XX əsrdən XXI əsrə keçid üç böyük təfəkkür paradiqması ilə xarakterizə olunur: modernizm, postmodernizm və metamodernizm. Modernizm (inam və struktura cəhd): Modernizm xaosda olan dünyaya rasional nizamvermək, “mütləq həqiqət”i tapmaq cəhdi idi. Modernizmin saf optimizm – inam dövrü kimi xarakteristikası daha qabarıq görünür: Elmlə, böyük ideyalarla dünyanı xilas edə bilərik
Gözləri monitorda, əlləri gorüşür çənəsi altda. Sıxılan barmaqlar arasında itir məsafə, boğulur sonsuzluq. Görüşən əllər yeni məkan forması, masa üzərindəki proyeksiyası – kölgə; bütün təsvirlər təhrif olunmuş şəklidi həqiqətin. O, içində dünyanın – kölgə qismində, dünya onun içində – yanlış modeli gerçəkliyin, oxuyur müxtəlif ünvanlı bir sətirlik məktubları: demək, sən də belə; sən də unutdun
(fəlsəfi esse) Proloq. A.Şopenhauer hesab edir ki, ağıl insanda mövcud təbii təməlin (iradəni nəzərdə tutur) sönməsinin ağır nəticəsidir. Sözsüz, fəlsəfi fikir tarixində ağıla münasibətdə (filosofun öz fəlsəfi sistemi konteksində) çox maraqlı və düşündürücü konsepsiyadır. Son tədqiqat işim qeyri-səlis (qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsi əsasında) modellərin fəlsəfi təhlili ilə bağlı olduğundan, vaxtilə təqdim etdiyim kainat barədə şüur əsaslı
Zaman niyə bir istiqamətli – keçmişdən gələcəyə doğru axır. Biz niyə keçmişi xatırlayır, gələcək barədə təsəvvürə malik deyilik, nəhayət, əbədilik varmı? Bütün bu sualların doğurduğu perspektivlər bəlkə də bu anlayışın bir kəmiyyət göstəricisi olaraq istifadə edildiyi elm sahələri (məsələn, riyaziyyat, fizika) üçün bir elə də əhəmiyyət kəsb etmir, amma elm fəlsəfəsinə baş qoşdunsa vəziyyət