Çin Tayvan ətrafında hərbi təlimlər keçirir – “separatçı qüvvələrə” xəbərdarlıq

Çin Tayvan ətrafında adanın əsas bölgələrinin ələ keçirilməsi və blokadasını simulyasiya edən hərbi təlimlər keçirir. Bu addım “separatçı qüvvələrə” xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.

Çin ordusunun açıqlamasına görə, təlimlərə quru qoşunları, donanma, hava qüvvələri və raket qüvvələri cəlb edilib və canlı atışlar da daxil olmaqla müxtəlif mərhələləri əhatə edir.

“Ədalət Missiyası 2025” kod adı ilə keçirilən təlimlər ABŞ-ın Tayvana 11 milyard dollar (8,2 milyard funt) dəyərində – indiyədək ən böyük silah paketlərindən birinin satışını elan etməsindən bir neçə gün sonra baş tutur. Bu qərar Pekinin sərt etirazına səbəb olub və Çin cavab olaraq ABŞ-ın müdafiə şirkətlərinə sanksiyalar tətbiq edib.

Bu il Tayvanın müdafiə potensialını artırmaq cəhdləri də Pekini qəzəbləndirib. Çin özünüidarə olunan adanı öz ərazisi hesab edir.

Tayvanın Prezident Aparatı qarşıdan gələn Çin təlimlərini tənqid edərək, onları beynəlxalq normalara çağırış adlandırıb.

Tayvanın Müdafiə Nazirliyi bazar ertəsi səhər saatlarında Çin təyyarə və gəmilərinin ada ətrafında aşkar edildiyini bildirib. Nazirlik vəziyyəti izləmək üçün öz qüvvələrini və raket sistemlərini yerləşdirib. Bildirilib ki, Tayvan qüvvələri adanı və əhalini qorumaq üçün “yüksək hazırlıq” vəziyyətindədir.

Çin ordusunun Tayvan boğazına cavabdeh olan Şərq Teatr Komandanlığı Weibo paylaşımında qarşıdan gələn təlimləri “ədalət qalxanı” adlandırıb.

“İstənilən müstəqillik planı quranlar bu qalxanla qarşılaşdıqda məhv ediləcək,” – deyə paylaşımda qeyd olunub.

İlkin təlimlərin bir hissəsi artıq başlayıb. Ordu əsas mərhələnin çərşənbə axşamı yerli vaxtla 08:00–18:00 aralığında keçiriləcəyini açıqlayıb.

Çin uzun illərdir Tayvanla “dinc birləşmə” çağırışları etsə də, qanunvericiliyində adanın “ayrılmasının” qarşısını almaq üçün “qeyri-dinc vasitələrə” əl atacağını da nəzərdə tutur.

Pekin Tayvan Prezidenti Lay Çinq-tenin “Tayvan müstəqilliyi” xəttini izlədiyini iddia edir. Prezident isə Tayvanın artıq suveren dövlət olduğunu və rəsmi şəkildə müstəqillik elan etməyə ehtiyac olmadığını bildirir.

Lay bazar günü yerli televiziya müsahibəsində deyib ki, Tayvan Çinin mümkün işğalı üçün “tələbləri elə çətinləşdirməlidir ki, Pekin bu səviyyəyə heç vaxt çata bilməsin”.

O, administrasiyasının “status-kvonun qorunmasına” sadiq olduğunu və Çini təhrik etməyəcəyini söyləsə də, sülhün “real gücə” əsaslandığını vurğulayıb.

Sorğular davamlı olaraq göstərir ki, tayvanlıların əksəriyyəti “status-kvo”nu – yəni nə Çinlə birləşməyi, nə də rəsmi müstəqillik elanını – üstün tutur.

2022-ci ildən bəri Pekin Tayvan boğazında hərbi təlimləri intensivləşdirib. Bu adətən ABŞ-ın keçmiş Nümayəndələr Palatasının sədri Nensi Pelosinin 2022-ci ildə Tayvana səfəri və Layın 2024-cü ildə andiçmə mərasimi kimi, Çinin təhdid saydığı addımlara cavab olaraq baş verir.

Çinin Tayvan boğazında son canlı atışlı təlimi aprel ayında keçirilib və Xalq Azadlıq Ordusunun bildirdiyinə görə, əsas limanlara və enerji obyektlərinə zərbələr simulyasiya olunub. Təlimlərlə yanaşı, Çin ordusu Layın “parazit” kimi təsvir edildiyi karikaturalar da yayımlayıb.

Bu həftəki hərbi təlimlər oktyabr ayında vəzifəyə başlayan Şərq Teatr Komandanlığının yeni rəhbəri Yan Çjibin dövründə keçirilən ilk təlimlərdir.

Tayvan da öz növbəsində həm əhalini mümkün hücuma hazırlamaq, həm də Pekinə müdafiə imkanlarını nümayiş etdirmək üçün hərbi təlimlər keçirir. Bu il Han Kuang təlimləri 10 gün davam edib və indiyədək ən genişmiqyaslı və uzunmüddətli olub.

Vəzifəyə gəldikdən sonra Lay müdafiə xərclərini artırmağa və Pekinlə artan gərginlik fonunda adanın müdafiə imkanlarını gücləndirməyə söz verib.

Oktyabr ayında Tayvan prezidenti “düşmən təhlükələrinə” qarşı qorunmaq məqsədilə qübbə formalı hava hücumundan müdafiə sistemi qurulacağını elan edib, lakin birbaşa Çinin adını çəkməyib.