Adətən terapiyanın daha çox gənclərə aid olduğunu düşünürük. Halbuki araşdırmalar göstərir ki, yaşlı insanlar da psixoloji dəstəkdən böyük fayda görə bilərlər.
70 yaşlı Maurizio uşaqlıqdan əziyyət çəkdiyi miqren ağrılarının səbəbini anlamaq üçün terapiyaya başlayıb. O, yeddi yaşından baş ağrıları çəkirdi və bunun arxasında nə dayandığını öyrənmək istəyirdi.
İllər ərzində müxtəlif həkimlərə müraciət etsə də, terapiya onun üçün başqa bir araşdırma yolu oldu. Daha sonra isə başa düşdü ki, bəlkə də ağrılarının tək bir səbəbi yoxdur. Buna baxmayaraq, terapiyanı davam etdirdi.
“Bu proses mənim üçün dəyərli oldu. Özümə baxmaq və həyatımı daha aydın anlamaq üçün bir məkan qazandım”, – deyə Maurizio bildirir.
73 yaşlı Antonio və həyat yoldaşı, 68 yaşlı Gigliola isə uzun illər yığılıb qalmış problemlərdən sonra münasibətlərini xilas etmək üçün terapiyaya müraciət ediblər.
Antonio deyir:
“Bir müddətdən sonra özümü daha yüngül və daha açıq hiss etməyə başladım.”
Gigliola isə əlavə edir:
“İçimizdə saxladıqlarımızı dilə gətirmək bizə kömək etdi.”
Yaşlılıqda terapiyanın faydaları
Mütəxəssislərin fikrincə, terapiya hər yaşda təsirlidir. Buna baxmayaraq, yaşlı insanların psixoloji xidmətlərdən istifadə etmə faizi çox aşağıdır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə:
70 yaşdan yuxarı insanların təxminən 14%-i psixi sağlamlıq problemi yaşayır;
ən çox rast gəlinən problemlər narahatlıq və depressiyadır;
bütün intihar hallarının təxminən 17%-i bu yaş qrupunun payına düşür.
2024-cü ildə aparılan bir araşdırma göstərib ki, 65 yaşdan yuxarı insanların cəmi 4%-i psixoloji terapiya alıb. Müqayisə üçün, bu göstərici 18-24 yaş qrupunda 12%, 35-64 yaş arasında isə 8% təşkil edir.
Niderlandın klinik psixologiya professoru Pim Kuypers bildirir:
“Terapiya bütün yetkin yaş dövrlərində işləyir.”
Onun rəhbərlik etdiyi araşdırma hətta 75 yaşdan yuxarı insanlarda da terapiyanın effektivliyinin azalmadığını göstərib.
Terapiya yaşlı insanlara necə kömək edir?
Terapiya aşağıdakı problemlərin öhdəsindən gəlməyə yardım edə bilər:
tənhalıq və sosial təcrid,
xroniki xəstəliklərlə yaşamaq,
ailədaxili münaqişələr,
həyat yoldaşının itkisi,
təqaüdə çıxmaq və həyat tərzinin dəyişməsi.
Araşdırmalara görə, xüsusilə qrup terapiyaları insanlara başqaları ilə əlaqə qurmağa və cəmiyyətə yenidən inteqrasiya olmağa kömək edir.
Niyə yaşlı insanlar terapiyaya daha az müraciət edirlər?
Bunun bir neçə səbəbi var:
maliyyə çətinlikləri və sığortanın terapiyanı qarşılamaması;
həkimlərin yaşlı insanları psixoloqa daha az yönləndirməsi;
psixi problemlərin yaşlanmanın “normal hissəsi” kimi qəbul edilməsi;
insanların özlərinin “bu yaşda dəyişmək artıq mümkün deyil” düşüncəsi.
İtaliyalı psixologiya professoru Rossana De Beni isə bu fikirlə razı deyil:
“Yaşlanma həyatın sonuna qədər davam edən dəyişiklik prosesidir. İnsan öyrənməyə, inkişaf etməyə və özünü yenidən kəşf etməyə davam edir.”
“Heç nə üçün gec deyil”
Maurizio deyir ki, terapiya ona üç mühüm dövrdə kömək edib:
boşanma prosesində,
uşaqları ilə yaşadığı problemləri həll edərkən,
aktiv iş həyatından təqaüdə keçid dövründə yeni sosial əlaqələr qurarkən.
O, sözlərini belə tamamlayır:
“Mən heç vaxt düşünmədim ki, hansısa bir şey üçün artıq gecdir.”
Onun fikrincə, öz nümunəsi başqalarına da cəsarət verə bilər:
“Bəlkə bu gün yox, sabah yox, amma bir gün kimsə bu toxumu cücərdəcək və ona su verəcək.”
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
