Uşaqların davamlı olaraq valideynlərinə, müəllimlərinə və ya onlara qulluq edən şəxslərə şikayət etməsi böyüklər üçün çətin vəziyyət yaradır. Bəs uşaqlar hətta kiçik məsələlərdən belə niyə şikayət etmək ehtiyacı duyurlar?
Şikayət etmə vərdişi təxminən 2 yaşından etibarən formalaşmağa başlayır. Məktəb dövründə uşaqların dil bacarıqları inkişaf etdikcə bu davranışın tezliyi də artır. Mütəxəssislər uşaqların şikayət etməsinin müxtəlif səbəbləri ola biləcəyini bildirirlər.
Uşaqlar niyə şikayət edir?
Özünü təsdiq etmək: Uşaq yaxşı davrandığını və ya haqsızlığa məruz qaldığını göstərmək üçün şikayət edir.
Diqqət çəkmək: Kifayət qədər diqqət görmədiyini düşünən uşaq şikayət etməklə böyüklərin diqqətini özünə yönəltməyə çalışır.
Özünü ifadə edə bilməmək: Xüsusilə kiçik uşaqlar aclıq, yorğunluq, üşümək və ya narahatlıq kimi ehtiyaclarını sözlə ifadə edə bilmədikdə şikayət edirlər.
Nəzarət hissi qazanmaq: Bəzi uşaqlar istəkləri yerinə yetirilmədikdə şikayət etməklə vəziyyətə nəzarət etməyə çalışırlar.
Çətinlik və uğursuzluq: Uşaq öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkdiyi vəziyyətlərdə hisslərini şikayət vasitəsilə ifadə edir.
Böyükləri təqlid etmək: Ətrafındakı böyüklərin tez-tez şikayət etdiyini görən uşaq bu davranışı nümunə götürür.
Şikayət edən uşağı görməzlikdən gəlmək olmaz
Neyropsixoloq Merve Tuğçe Doğruya görə, valideynlərin ən böyük səhvlərindən biri uşağın şikayətlərinə məhəl qoymamaqdır. Uşaq hər şikayətində problemin aradan qaldırılması üçün çıxış yolu axtarır. Əgər valideyn onun problemini həll etmir və ya şikayətini görməzlikdən gəlirsə, uşaq problemi özü həll etməyə çalışır və nəticədə aqressiv, hirsli davranışlar göstərir.
Uşaq ağlayır, qışqırır və ya əsəbi şəkildə şikayət edirsə, dərhal mübahisəyə girmək əvəzinə onun sakitləşməsini gözləmək tövsiyə olunur. Uşaq sakitləşdikdən sonra onunla problemin səbəbi barədə danışmaq və özünün həll yolu tapmasına kömək etmək daha doğru yanaşmadır.
Uşağın şikayət etməsinin qarşısını necə almaq olar?
Mütəxəssislər valideynlərə aşağıdakı tövsiyələri verirlər:
Uşağı dinləyin: Şikayət etdikdə onu diqqətlə dinləyin, hisslərini ifadə etməsinə imkan yaradın və dərhal tənqid etməyin.
Problemi həll etməsinə kömək edin: Problem varsa, uşağa hazır cavab vermək əvəzinə müxtəlif seçimlər təqdim edin və birlikdə həll yolu tapın.
Müsbət davranışını təşviq edin: Uşaq şikayət etmədən ehtiyacını və ya hissini düzgün ifadə etdikdə onu tərifləyin.
Səbirli olun: Bu davranışın dəyişməsi vaxt tələb edir. Valideyn ardıcıl və səbirli davranmalıdır.
Öz davranışınıza diqqət edin: Uşaqlar valideynlərinin davranışlarını nümunə götürürlər. Böyüklərin ünsiyyət tərzi uşağın ünsiyyətinə də təsir edir.
Lazım gəldikdə mütəxəssisə müraciət edin: Şikayət etmə davranışı həddindən artıqdırsa və uşağın gündəlik həyatına mənfi təsir göstərirsə, uşaq psixoloqu və ya digər mütəxəssisdən dəstək almaq faydalı olur.
Mənbə:TRT Haber
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
