Nitqdə pozulma, qol və ya ayaqda qəfil güc itkisi, üzün bir tərəfində əyrilik kimi əlamətlər bir neçə dəqiqə ərzində aradan qalxsa belə, onları ciddi qəbul etmək lazımdır. Nevroloq Prof. Dr. Dilek Necioğlu Örken bildirib ki, xalq arasında “keçici iflic” kimi tanınan bu vəziyyət gələcəkdə baş verə biləcək ağır insultun xəbərçisi ola bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, erkən müayinə və qiymətləndirmə qalıcı zədələnmələrin qarşısını almaqda həlledici rol oynayır.
Qısa müddətli nitq pozğunluğu, üzdə əyrilik və ya qol-ayaqlarda qəfil gücsüzlük bir çox insan tərəfindən “keçib getdi” düşüncəsi ilə önəmsiz sayılır.
Lakin Prof. Dr. Dilek Necioğlu Örkenin sözlərinə görə, bu əlamətlər tibbdə keçici işemik tutma (TİA) adlandırılan və ciddi insultun xəbərçisi hesab olunan vəziyyətin əlamətləridir.
Əlamətlər tamamilə yox olsa belə, vaxt itirmədən həkim-nevroloqa müraciət etmək vacibdir.
Mütəxəssis vurğulayır ki, nitqin pozulması, qol və ya ayaqda qəfil güc itkisi, üzün bir tərəfində sallanma və ya əyrilik kimi əlamətlər bir neçə dəqiqədən sonra keçsə belə, diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çünki “keçici iflic” kimi tanınan bu vəziyyət sonradan inkişaf edə biləcək ciddi insult riskinə işarə edir.
Bir çox insan qısa müddətli nevroloji əlamətlər öz-özünə düzəldiyi üçün tibb müəssisəsinə müraciət etməyi lazım bilmir.
Halbuki, tibbdə keçici işemik tutma adlandırılan bu vəziyyət beynin müəyyən hissəsinə qan axınının qısa müddətlik azalması nəticəsində yaranır və gələcəkdə baş verə biləcək insult təhlükəsi barədə mühüm xəbərdarlıq hesab olunur.
Keçici iflic nədir?
Keçici iflic və ya keçici işemik tutma insulta bənzər əlamətlərin meydana çıxdığı, lakin qısa müddət ərzində tamamilə aradan qalxdığı vəziyyətdir.
Beyinə gedən qan axınının müvəqqəti pozulması nəticəsində yaranan bu hal adətən qalıcı zədələnmə buraxmır. Lakin əlamətlərin keçməsi təhlükənin aradan qalxdığı anlamına gəlmir.
Keçici işemik tutma keçirən şəxslərdə sonrakı günlərdə, həftələrdə və ya aylarda həqiqi insult keçirmə riski daha yüksək olur.
Hansı əlamətlərə diqqət yetirilməlidir?
Üzün bir tərəfində qəfil yaranan əyrilik və ya sallanma;
Qol və ya ayaqda qəfil gücsüzlük;
Nitq pozğunluğu;
Sözləri tapmaqda çətinlik;
Görmənin itməsi;
İkili görmə.
Bu əlamətlər bir neçə dəqiqə ərzində keçsə belə, vəziyyət ciddi qiymətləndirilməlidir.
Çünki bu cür müvəqqəti əlamətlər beyindəki damar sistemində problem olduğunun göstəricisi ola bilər.
Niyə həkimə müraciət etmək vacibdir?
Keçici iflic keçirən bir çox insan şikayətləri aradan qalxdığı üçün müayinəni təxirə salır. Ancaq bu yanaşma vacib bir fürsətin qaçırılmasına səbəb olur.
Keçici işemik tutma bəzi xəstələrdə yaxınlaşan insultun ilk xəbərdarlıq siqnalı hesab olunur. Buna görə də əlamətlər tamamilə yox olsa belə, nevroloji müayinə aparılması vacibdir.
İnsult riskini necə azaltmaq olar?
İnsult riskini azaltmaq üçün ilk növbədə onun əsas səbəbi müəyyən edilməlidir. Aşağıdakı amillər insult üçün mühüm risk faktorları hesab olunur:
Yüksək qan təzyiqi;
Şəkərli diabet;
Ürək ritm pozğunluqları;
Yüksək xolesterin;
Siqaret istifadəsi;
Hərəkətsiz həyat tərzi.
Bu risk faktorlarının nəzarət altına alınması, müntəzəm həkim nəzarəti və lazım olan müalicələrin aparılması insult ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Qısa müddətli əlamətlər gələcək təhlükənin xəbərçisidir
İnsult dünyada əlilliyin ən geniş yayılmış səbəblərindən biri hesab olunur. Lakin erkən diaqnoz və vaxtında müdaxilə sayəsində bir çox hallarda qalıcı zədələnmələrin qarşısını almaq mümkündür.
Bu səbəbdən nitqdə pozulma, qəfil güc itkisi, üzdə əyrilik və ya görmədə dəyişiklik kimi əlamətlər qısa müddətli olsa belə, ciddi qəbul edilməli və gecikmədən mütəxəssis həkimə müraciət olunmalıdır.
Mənbə:CNN Türk
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
