Trampın Qrenlandı ələ keçirmə təhdidləri fonunda Danimarka üçün “taleyüklü an”

Danimarkanın baş naziri Mette Frederiksen bildirib ki, Donald Trampın Qrenlandı ələ keçirməklə bağlı təhdidləri fonunda ölkə “taleyüklü bir an” yaşayır və ABŞ-ı NATO-ya arxa çevirməkdə ittiham edib.

Bazar günü siyasi mitinq çərçivəsində keçirilən partiya liderləri debatında çıxış edən Frederiksen deyib ki, ölkəsi “yol ayrıcındadır”.

Onun bu açıqlamaları Danimarka, Qrenlandiya və ABŞ arasında münasibətlərin getdikcə gərginləşdiyi kritik bir həftə ərəfəsində səslənib. Bu həftə Danimarkanın xarici işlər naziri Lars Løkke Rasmussen və Qrenlandiyanın xarici işlər naziri Vivian Motzfeldt ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubio ilə görüşməlidirlər.

“Biz yol ayrıcındayıq və bu, taleyüklü bir andır,” – deyə Frederiksen bildirib.

“Risk altında olan məsələ göründüyündən daha böyükdür. Əgər amerikalılardan gördüyümüz odursa ki, onlar Qərb alyansına, NATO əməkdaşlığına arxa çevirirlər və bunu bir müttəfiqi təhdid etməklə edirlərsə — bu, indiyə qədər yaşamadığımız bir vəziyyətdir — o zaman hər şey dayanacaq.”

Cümə günü Tramp bildirib ki, ABŞ Qrenlandiya ilə bağlı “istəsələr də, istəməsələr də” addım atacaq. O deyib:

“Biz Qrenlandiya ilə bağlı nəsə edəcəyik — ya xoş yolla, ya da daha çətin yolla.”

Tramp administrasiyası Danimarka və Qrenlandiyanın NATO müttəfiqi olmasına baxmayaraq, hərbi gücdən istifadə ehtimalını dəfələrlə istisna etməkdən imtina edib.

Qrenlandiyanın baş naziri Jens-Frederik Nielsen ölkənin digər dörd siyasi partiyasının liderləri ilə birlikdə vahid bəyanat yayıb. Bəyanatda deyilir:

“Biz amerikalı olmaq istəmirik, danimarkalı olmaq istəmirik, biz qrenlandiyalı olmaq istəyirik. Qrenlandiyanın gələcəyinə qrenlandiyalılar qərar verməlidir.”

Nyborg şəhərində keçirilən daxili siyasi debatda Frederiksen bildirib ki, Trampı o vaxtdan bəri görsə də, Qrenlandiya mövzusunu onunla yalnız bir il əvvəlki telefon danışığında müzakirə edib. O deyib ki, Danimarka “Amerika reallığında mövqeyini qəbul etdirmək üçün əlindən gələni edir”, lakin Qrenlandiya məsələsində “qəti mövqe” nümayiş etdirməlidir.

“Bizim dövrümüzdə elə anlar olacaq ki, yalnız düzgünlə səhv arasında seçim etməli olacaqsan və bu, məhz həmin anlardandır,” – deyə o əlavə edib.

Uzun illərdir müttəfiq olan ölkələr arasında mövcud vəziyyəti “Qrenlandiya üzərində münaqişə” kimi xarakterizə edən Frederiksen bildirib:

“Biz NATO ölkələrindən çox böyük dəstək almışıq.”

Bu arada İsveçin şimal-qərbində, Sälen şəhərində keçirilən xalq və müdafiə mövzusunda milli konfransda İsveçin baş naziri Ulf Kristersson qonşu Danimarkanı dəstəklədiyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ Danimarkaya qarşı “təhdidedici ritorika” sərgiləmək əvəzinə, onun uzunmüddətli sədaqətinə görə təşəkkür etməlidir.

Kristersson həmçinin ABŞ-ın Venesuelaya hücumunu pisləyərək bunun beynəlxalq hüququ pozduğunu və “digər ölkələri də oxşar addımlar atmağa təşviq edə biləcəyini” bildirib.

İsveç bazar günü ölkənin ərazi hava müdafiə imkanlarına təxminən 15 milyard İsveç kronu (təxminən 1,21 milyard funt sterlinq) yatıracağını açıqlayıb.

“Bildiyimiz dünya sarsılmaqda davam edir,” – deyə Kristersson bildirib.

“Bunu ciddiyə alın, amma panikaya düşməyin. Qorxmamalıyıq, amma hazır olmalıyıq.”