İran və İsrail arasında atəşkəsi ciddi şəkildə pozan hücum mübadiləsindən sonra danışan ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İranın bombalanması davam edərsə, Hörmüz boğazı aylarla bağlı qala bilər və bu da xeyli insan itkisinə səbəb ola bilər.
ABŞ prezidenti Donald Tramp çərşənbə axşamı səhər verdiyi açıqlamada İranla danışıqlarla bağlı yenilənmiş nikbinlik ifadə edərək, müqavilənin “iki və ya üç gün ərzində” imzalana biləcəyini bildirib. Tramp bildirib ki, “Biz çox yaxşı, güclü və möhkəm bir razılaşmaya çox yaxınıq” və eyni zamanda Yaxın Şərqdə İran və İsrail arasında bir gün əvvəl baş verən qarşıdurmaların bölgədəki kövrək atəşkəsi sarsıtdığını qeyd edib.
Nyu-Yorkdakı Con Kennedi adına Beynəlxalq Hava Limanında jurnalistlərə verdiyi açıqlamada Tramp hərbi varianta da toxunaraq İranı bombalamağın ölkədə ciddi itkilərə səbəb olacağını bildirib.
Tramp bildirib ki, “Əgər biz bombalasaq… onlar hər şeyi itirəcəklər” və belə bir addımın ciddi insan itkisinə səbəb olacağını və buna görə də buna üstünlük verilmədiyini əlavə edib. Tərəflər arasında həftələrdir davam edən danışıqların əsasən Pakistanın rəhbərlik etdiyi vasitəçilər tərəfindən həyata keçirildiyi bildirilir. Bununla belə, həm ABŞ, həm də İranın sərt mövqelərini qoruduqları deyilir.
ABŞ İranın yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatından imtina etməsini istəyir, Tehran isə sanksiyaların qaldırılmasını və dondurulmuş aktivlərinin azad edilməsini tələb edir. Bundan əlavə, Trampın əleyhinə olan bir addım olaraq, yekun razılaşma əldə edilməzdən əvvəl dondurulmuş aktivlərin azad edilməsini istəyir.
Apaçi helikopterləri Hörmüz yaxınlığında qəzaya uğrayıb.
Bu arada, ABŞ ordusuna məxsus Apaçi hücum helikopterinin Hörmüz boğazı yaxınlığında qəzaya uğradığı bildirilib. İranın nəzarəti altında olan strateji su yolunda baş verən hadisədən sonra Tramp vertolyotun göyərtəsindəki hər iki heyət üzvünün “yaxşı vəziyyətdə” olduğunu bildirib.
Qəzanın səbəbi hələlik bəlli deyil, lakin hadisənin bölgədə gərginliyi daha da artıra biləcəyi güman edilir. İran dövlət mediası xarici xəbər mənbələrinə istinadən qəzanı təsdiqləyib, lakin təfərrüatlar barədə məlumat verməyib.
ABŞ və İsrail 28 fevralda İrana hücum etməyə başlayandan bəri, müharibə qlobal iqtisadiyyatı sarsıtdı, dünyada enerji qiymətlərini qaldırdı və ərzaq da daxil olmaqla bir çox əsas malların bahalaşmasına səbəb oldu.
Hakimiyyət orqanları aprel atəşkəsini münaqişəyə birdəfəlik son qoyacaq bir razılaşmaya çevirə bilməyib, xüsusən də İsrail Livanda İranın dəstəklədiyi Hizbullah milislərinə qarşı hərbi kampaniyasını gücləndirib genişləndirdiyi bir vaxtda.
Tramp qəzanı təsdiqləyərək dedi: “Pilotlar yaxşıdır, bəli. Heç kim xəsarət almayıb. Sabah hesabat açıqlayacağıq. Amma pilotlar yaxşıdır”.
Apache helikopterləri ABŞ ordusunun İranın xam neft daşımaları və tankerlərinin blokadasını davam etdirməklə Tehranı razılığa gəlməyə məcbur etmək səylərində əsas elementə çevrilib.
Bu helikopterlərdən həmçinin İran-İraq müharibəsi zamanı Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) tərəfindən Tehranın dronlarını vurmaq üçün istifadə edilib.
Hizbullah müharibəsi ABŞ-İran razılaşmasını təhdid edir.
Daha əvvəl, ABŞ-ın Tehranla iki ay əvvəl atəşkəs razılaşması əldə etməsindən bəri ilk dəfə bir-birinə atəş açmasından bir neçə saat sonra, İsrail və İran bazar ertəsi günü yeni hücumlardan geri çəkildikləri görünürdü. Hər iki ölkə təxribat olarsa, cavab zərbələri endirməyə hazır olduqları barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Yenilənmiş hərbi əməliyyatlar Yaxın Şərqin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə sürüklənə biləcəyi ilə bağlı qorxuları artırıb. Yeni hücumlar Trampı İsrail və İran arasında döyüşlərin dərhal dayandırılmasına çağırıb.
Qısa müddət sonra İran ordusunun birgə komandanlığı hücum əməliyyatlarının dayandırıldığını elan edən bir bəyanat yaydı. Bəyanatda İsrail və onun tərəfdarlarının, o cümlədən Cənubi Livanda hər hansı bir “təcavüz və düşmənçilik hərəkətlərinin” “əvvəlkindən daha sərt və sarsıdıcı tədbirlərlə” qarşılanacağı barədə xəbərdarlıq edildi.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu videomüraciətində hazırkı münaqişə mərhələsinin başa çatdığını bildirib. Bununla belə, o, İranın “yenidən bizə hücum etmək səhvini” edərsə, güclə cavab verəcəkləri barədə xəbərdarlıq edib.
Netanyahu İsrailin Livanda İranın dəstəklədiyi silahlı qrup Hizbullaha qarşı əməliyyatlarını davam etdirdiyini bildirib və əlavə edib ki, İsrail “özünümüdafiə hüququna tam malikdir və bundan lazım olan qədər istifadə edəcək”.
Bu arada, çərşənbə axşamı İsrail ordusu Livanın cənubundakı Tir liman şəhəri, o cümlədən liman şəhərini hədəf alan dağıdıcı hava hücumlarından indiyə qədər xilas edilmiş xristian məhəlləsi üçün təxliyə xəbərdarlığı etdi.
Ötən həftə İsrail Tir sakinlərinə Hizbullah üzvlərinin də onların arasında olduğuna inandıqları barədə xəbərdarlıq etmişdi. Son iki həftə ərzində İsrailin Aralıq dənizi sahillərini hədəf alan hücumları bir çox Livan vətəndaşını bu ərazilərdə sığınacaq axtarmağa məcbur edib.
Ötən həftəki xəbərdarlıqdan sonra Livan ordusu İsrail hücumlarının qarşısını almaq və Hizbullahın ərazidə silahlı qüvvələrinin olmadığını nümayiş etdirmək məqsədilə Tirin xristian məhəlləsinə yerləşdirilib.
Lakin İsrail ordusunun ərəbdilli sözçüsü Aviçay Adraee bazar ertəsi günü X-də paylaşım edərək bildirib ki, İsrail ordusu “tezliklə qonşuluqda terrorçu fəaliyyətinə qarşı tədbir görməli olacaq”.
Mənbə: euro news
Tərtib etdi: Jalə Əliyeva
Gundelik.az
