ABŞ prezidenti Donald Trump Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt və söyüşlü bir paylaşım edərək, İranın çərşənbə axşamına qədər boğazı bütün gəmiçilik üçün açmaması halında ölkənin elektrik stansiyalarını və körpülərini məhv edəcəyi ilə hədələyib.
O, daha əvvəlki “cəhənnəmi açmaq” təhdidini təkrarlayıb, lakin ABŞ mediasına bildirib ki, Tehranla razılaşma əldə olunması üçün “yaxşı şans” var.
İran isə bu ultimatumu lağa qoyaraq onu “aciz, əsəbi və axmaq” adlandırıb.
Trampın bu yeni təhdidi, İran üzərində vurulan ABŞ qırıcı təyyarəsinin ikinci ekipaj üzvünün düşmən ərazisinin dərinliklərində uğurla xilas edildiyini elan etməsindən sonra gəlib.
ABŞ və İran qüvvələri İranın cənub-qərbindəki dağlıq ərazidə həmin hərbçini tapmaq üçün səfərbər olmuşdu. F-15 təyyarəsinin pilotu isə təyyarə cümə günü vurulduqdan qısa müddət sonra xilas edilmişdi.
Bu hadisə bir aydan çox davam edən müharibə fonunda baş verib. İran ABŞ və İsrail hava zərbələrinə cavab olaraq Körfəz regionunda onların müttəfiqlərinə hücumlarını davam etdirir.
İran həmçinin dünya neft və qazının təxminən beşdə birinin keçdiyi strateji marşrut olan Hörmüz boğazında hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Bu isə qlobal neft qiymətlərinin kəskin artmasına və dünya üzrə inflyasiya qorxularının yüksəlməsinə səbəb olub.
Bu vəziyyət Trampın mart ayında İranın boğazı yenidən açması üçün bir sıra son tarixlər elan etməsinə gətirib çıxarmışdı. Bazar günü o, Truth Social platformasında bu tələbi yenidən vurğulayıb və belə yazıb:
“Çərşənbə axşamı İranda Elektrik Stansiyası günü və Körpü günü olacaq. Beləsi olmayıb! Bu lənətə gəlmiş boğazı açın, yoxsa cəhənnəmdə yaşayacaqsınız – baxın görün! Allaha şükür. Prezident DONALD J. TRUMP”
Daha sonra o, Fox News kanalına bildirib ki, bazar ertəsi razılaşma əldə olunması ehtimalı yüksəkdir, lakin razılaşma tezliklə əldə edilməzsə, “hər şeyi partlatmaq və nefti ələ keçirmək” variantını da nəzərdən keçirir.
Sonradan Tramp yenidən paylaşım edərək “Çərşənbə axşamı, saat 20:00 (Şərq vaxtı)” yazıb ki, bu da əvvəlki son tarixdən uzadılma kimi görünür. O, bu müddəti bir neçə dəfə təxirə salıb.
İran prezident aparatının sözçüsü bildirib ki, müharibənin vurduğu ziyanın kompensasiya olunması üçün tranzit haqlarının bir hissəsi istifadə ediləcəyi təqdirdə boğaz açılacaq. İran gəmilərdən keçid üçün ödəniş almağı planlaşdırdığını da bildirib.
İranlı hərbi rəsmilər Trampın təhdidlərini “əsəbi, balanssız və axmaq addım” adlandıraraq, ABŞ üçün “cəhənnəm qapılarının açılacağını” bildiriblər.
Bu arada İsrail son günlər İranın mülki infrastrukturuna hücumlar həyata keçirib. ABŞ-İsrail zərbələri həmçinin İranın cənub-qərbində yerləşən Qasım Süleymani Beynəlxalq Hava Limanı-na da dəyib.
İran isə İsrailə və ABŞ-ın Körfəzdəki müttəfiqlərinə qarşı dron və raket hücumlarını davam etdirir. İsrailin Hayfa şəhərində yaşayış binası birbaşa ballistik raketlə vurulub və dörd nəfər yaralanıb.
Eyni zamanda, Abu Dabi şəhərində İran raketinin qalıqlarının düşməsi nəticəsində neft-kimya obyektində yanğın baş verdiyi bildirilib. Küveyt və Bəhreyn də oxşar hücumların hədəfinə çevrilib.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
