Donald Tramp Böyük Britaniyanın Çinlə əlaqələr qurmasını “çox təhlükəli” adlandırıb. Bu açıqlama Böyük Britaniyanın Baş naziri Ser Kir Starmerin Pekinə səfərini davam etdirdiyi vaxt səslənib. Starmer bu səfər çərçivəsində münasibətləri yenidən qurmaq (reset etmək) məqsədilə Çinə gedib.
ABŞ prezidenti Starmerin Çin Prezidenti Si Cinpinlə üç günlük səfər çərçivəsində görüşməsindən sonra elan edilən, Böyük Britaniya ilə Çin arasında biznes və investisiyaların artırılmasına yönəlmiş razılaşmalara reaksiya verib.
Tramp həyat yoldaşı Melaniya haqqında çəkilmiş sənədli filmin premyerasında jurnalistlərin “Britaniyanın Çinlə biznes əlaqələrini artırması barədə nə düşünürsünüz?” sualına cavab olaraq belə deyib:
“Bəli, onların bunu etməsi çox təhlükəlidir.”
Trampın bu sözlərinə cavab olaraq Dauninq Strit (Baş nazirin ofisi) bildirib ki, Vaşinqton bu səfərdən və onun məqsədlərindən əvvəlcədən xəbərdar olub.
Dauninq Strit həmçinin qeyd edib ki, Trampın özü də aprel ayında Çinə səfər etməyi planlaşdırır.
Tramp Böyük Britaniyanın Çinlə münasibətlərinə dair əlavə açıqlama verməyib və söhbəti Kanadaya yönəldərək oxşar xəbərdarlıq edib.
O deyib ki, bu “Kanada üçün daha da təhlükəlidir”:
“Kanada yaxşı vəziyyətdə deyil. Onlar çox pis vəziyyətdədir və Çinə çıxış yolu kimi baxmaq olmaz.”
Tramp bu həftənin əvvəlində Kanadaya xəbərdarlıq edib ki, əgər Çinlə son səfər zamanı əldə edilən iqtisadi razılaşmaları həyata keçirsə, Kanadaya tariflər tətbiq edə bilər. Bu razılaşmalar Kanadanın Baş naziri Mark Karni tərəfindən Pekinə səfər zamanı əldə olunub.
Bu açıqlamalar Starmerin cümə axşamı Pekində Si Cinpinlə danışıqlarından sonra Böyük Britaniyanın Çinlə münasibətlərinin “yaxşı və güclü vəziyyətdə” olduğunu deməsindən sonra səslənib.
Starmer cümə günü bildirib ki, Si Cinpinlə “çox yaxşı görüşlər” keçirilib və bu görüşlər “ümid etdikləri səviyyədə əməkdaşlıq” yaradıb:
“Biz səmimi şəkildə ünsiyyət qurduq və real irəliləyiş əldə etdik. Çünki Böyük Britaniyanın təklif edəcəyi çox şey var.”
Starmerin səfəri nəticəsində artıq bir neçə nəticə açıqlanıb: vizasız səyahət razılaşması, viskiyə tətbiq edilən tariflərin azaldılması, eləcə də AstraZeneca şirkətinin Çində istehsal müəssisələri qurmaq üçün 10,9 milyard funt sterlinq həcmində investisiya yatırması.
Bundan başqa, təşkilatlanmış cinayətkarlıq və qeyri-qanuni miqrasiya kimi sahələrdə əlavə əməkdaşlıq barədə razılaşmalar da elan edilib.
Çində Britaniya Ticarət Palatasının sədri Kris Torrens Starmerin Pekinə səfərini “uğurlu” adlandırıb.
Torrens BBC-yə bildirib ki, Böyük Britaniyanın Çinə yönəlməsi “məntiqlidir”, çünki Çin onun ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biridir.
O əlavə edib ki, digər Qərb liderləri də ya yaxın zamanda Pekinə səfər edib, ya da edəcəklər — o cümlədən aprel ayında səfəri gözlənilən Tramp.
Torrens bildirib:
“ABŞ bəlkə də Çinlə razılaşma edən ölkələri sanksiyalarla və tariflərlə hədələyir, amma ABŞ özü də Çinlə razılaşma edə bilər. Hətta biz bu il bunun olacağını gözləyirik.”
Starmerin Çindəki səfərinin son dayanacağı Şanxay olmalı idi. Daha sonra o, Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaichi ilə işgüzar şam yeməyi üçün Tokiyoya yollanacaqdı.
Müxalif deputatlar Starmeri Çin səfərinə görə tənqid ediblər — bu, 2018-ci ildən bəri Böyük Britaniya liderinin Çinə ilk səfəridir.
Kölgə kabinetin daxili işlər naziri Kris Filp Starmerin “Si Cinpin qarşısında baş əymək üçün Pekinə getdiyini” deyib və hökuməti “milli təhlükəsizliyi iqtisadi qırıntılara dəyişməkdə” ittiham edib.
Böyük Britaniyanın Biznes və Ticarət Departamentinin məlumatına görə, 2025-ci ildə ABŞ Böyük Britaniyanın ən böyük ticarət tərəfdaşı olub, Çin isə dördüncü yerdə qərarlaşıb.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
