ABŞ Prezidenti Donald Trump cümə axşamı İranla bağlı son ultimatumunu Yaxın Şərqdə sabitliyi təmin etmək üçün yaratdığı “Sülh Şurası”nın iclasında səsləndirdi – halbuki bu bölgəni tezliklə yeni bir müharibəyə sürükləyə bilər.
Eyni anda həm sülhə çağırış edib, həm də hərbi müdaxilə ilə hədələməyin ironiyası Trampın ikinci prezidentlik dövründə xarici siyasətinin mərkəzində duran ziddiyyətli yanaşmaları üzə çıxardı.
Bəlkə də bu ziddiyyət ən aydın şəkildə Vaşinqton və Tehran arasındakı çıxılmaz vəziyyətdə görünür – sürətlə gərginləşən qarşıdurma indi ABŞ-ın son illərin ən böyük hava kampaniyasına səbəb ola bilər.
Tramp bildirib ki, o, İranın nüvə silahı proqramını dayandıracaq bir razılaşma formasında diplomatik həll yoluna üstünlük verir. Ağ Evin bir rəsmisi çərşənbə günü deyib ki, İran razılaşma əldə etməkdə “çox ağıllı davranmış olar”.
Lakin diplomatiya ilə bağlı bütün bu bəyanatlara baxmayaraq, Tramp son həftələrdə İran İslam Respublikasına qarşı ritorikanı sərtləşdirib və analitiklərin fikrincə, 2003-cü ildəki Iraq Wardən bəri Yaxın Şərqdə ən böyük ABŞ hərbi qüvvə toplanmasını əmr edib.
Bu, Trampın ikinci müddətində tərəfdarlarının gözlədiyindən daha tez-tez və Konqresin əvvəlcədən razılığı olmadan hərbi gücdən istifadə etməyə hazır olduğunu göstərən daha bir diqqətçəkən nümunədir.
Trampın İrana zərbə endirmək hədəsini sadəcə danışıqlar taktikası kimi qiymətləndirmək olmaz. Çünki son dəfə o, bir rəqibini hərbi müdaxilə ilə hədələyəndə ABŞ yanvar ayında Venesuelaya hücum həyata keçirmişdi.
Həmin əməliyyat, administrasiyanın müəyyən etdiyi kimi, məhdud hərbi məqsəd daşıyırdı və sabiq prezident Nicolás Maduronun ələ keçirilməsi ilə nəticələnmişdi.
İran məsələsində isə yeni hərbi kampaniyanın əsaslandırılması daha az aydındır.
Tramp Tehranın nüvə silahı əldə etməsini istəmir – bu prioritet ABŞ müttəfiqləri tərəfindən də bölüşülür.
Ölkənin Ali Rəhbəri Ali Khameneinin rəhbərlik etdiyi rejimə qarşı iqtisadi sanksiyalar və kütləvi etirazlar səbəbilə zəifləyən İran İslam Respublikası uranın zənginləşdirilməsi məsələsində danışıqlara açıq olduğunu bildirib.
ABŞ və İran arasında dolayı danışıqlar isə Vaşinqtonun Tehranın həmçinin ballistik raket proqramını və regiondakı proksi qruplara dəstəyini məhdudlaşdırması tələbi səbəbindən dalana dirənib.
Mənbə: BBC
Hazırladı : Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
