Süni intellekt texnologiyaları artıq yalnız gündəlik həyatda deyil, həm də qlobal siyasət, müharibə və seçki proseslərində təsirli alətə çevrilir.
Gundelik.az xəbər verir ki, dərin saxta (deepfake) videolar, süni səslər və saxta fotolar informasiyanın manipulyasiyası və ictimai rəyin formalaşdırılmasında ciddi təhlükə yaradır.
Müharibə və siyasətdə saxta süni intellekt məzmunu
“Sensity AI” təhdidlərin aşkarlanması platformasının araşdırmasına görə, Rusiya-Ukrayna müharibəsində Ukrayna siyasətçiləri və əsgərləri saxta videolarda “təslim olmağa çağıran” və ya “müharibə cinayətlərini etiraf edən” şəxslər kimi təqdim olunub.
Oxşar hallara Tayvanda da rast gəlinir. Seçki dövrlərində sosial mediada namizədləri gözdən salmaq üçün süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış saxta nitqlər, qalmaqallar və montaj edilmiş görüntülər paylaşılır. Yaponiyada isə süni intellekt tərəfindən yaradılan saxta təbii fəlakət şəkilləri, nüvə qəzası və ya yas mərasimləri ilə bağlı uydurma materiallar cəmiyyət arasında çaxnaşma yaratmaq üçün istifadə olunur.
“Görmək artıq inanmaq deyil”
“Sensity AI”nin həmtəsisçisi Françesko Kavalli bildirir ki, süni intellekt vasitələri təkmilləşdikcə nəyin real, nəyin saxta olduğunu ayırd etmək daha da çətinləşir:
“AI məhsulları, xüsusilə aşağı keyfiyyətli və sıxılmış formatlarda insan gözü tərəfindən demək olar ki, seçilmir. Süni intellektlə yaradılan audio isə artıq insanlar üçün tanınmaz vəziyyətə gəlib”.
Onun sözlərinə görə, hazırda ən böyük risk səs təqlidləridir. Məsələn, ABŞ siyasətçilərinin səslərini təqlid edən fırıldaqçılar “Siqnal” messencerində saxta hesablar yaradaraq xarici dövlət rəsmiləri ilə əlaqəyə giriblər. Bu da telefonda danışılan şəxsin etibarlı olduğuna inandırmaq üçün istifadə olunub.
“Midjourney” və “Runway” kimi alətlər inkişaf etdikcə, hətta peşəkarların belə saxta və orijinalı fərqləndirməsi çətinləşir.
Dezinformasiya və seçkilərə müdaxilə
Süni intellektin ən təhlükəli istifadələrindən biri seçki kampaniyalarında müşahidə olunur. Saxta mətbuat konfransları, uydurma bəyanatlar və manipulyasiya olunmuş materiallarla seçicilərin fikrinə təsir göstərilir. Belə məzmunlar əsasən saxta xəbər saytları və sosial media reklamları vasitəsilə yayılır.
Kavallinin sözlərinə görə, bu hallarda süni intellekt yalnız eksperimental texnologiya deyil, həm də “qavrayışı manipulyasiya etmək, cəmiyyətləri sabitsizləşdirmək və siyasi təsir gücü əldə etmək üçün istifadə edilən qlobal silah” rolunu oynayır.
Proaktiv nəzarət və əməkdaşlığın vacibliyi
Mütəxəssislər bildirirlər ki, texnologiya şirkətləri və sosial media platformaları süni intellektlə yaradılan dezinformasiya ilə mübarizə aparmaq üçün daha ciddi addımlar atmalıdır. Lakin hazırda əksər platformalarda geniş miqyaslı saxta məzmunu aşkarlaya bilən güclü məhkəmə-tibbi sistemlər mövcud deyil.
Kavalli hesab edir ki, sadəcə süni intellektlə yaradılan məzmunu “etiketləmək” çıxış yolu deyil:
“Süni intellekt məhsulu öz-özlüyündə təhlükəli deyil, əsas məsələ onun necə və harada istifadə edilməsidir. Platformalar, xüsusilə də saxta siyasi reklamların yayılmasına imkan verdiklərinə görə ciddi şəkildə cəzalandırılmalıdır. İstifadəçi şikayətlərinə güvənmək əvəzinə, qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir”.
Maarifləndirmə və müdafiə mexanizmləri
“Sensity AI” tərəfindən hazırlanan sistemlər süni intellektlə yaradılmış görüntüləri, üz manipulyasiyalarını və təqlid edilmiş səsləri aşkar edə bilir. Bu təhlillərin nəticələri məhkəmələrdə və rəsmi araşdırmalarda istifadə olunur.
Kavalli vurğulayır ki, vizual mediaya inam getdikcə azalır və insanlar süni intellektin yaratdığı saxta məzmunun təhlükələri barədə maarifləndirilməlidir:
“Şirkətlər, jurnalistlər və tədqiqatçılar süni intellektlə mübarizə aparmaq üçün xüsusi məhkəmə-tibbi alətlərlə təchiz olunmalıdır. Çünki artıq görmək inanmaq demək deyil”.
Gundelik.az
