ABŞ dollarının beynəlxalq ticarətdə dominantlığı onilliklərdir davam edir. Dollar neft ticarətindən tutmuş mərkəzi bankın ehtiyat imtiyazlarına qədər bir çox sahədə həlledici mövqeyini qoruyub saxlasa da, son geosiyasi inkişaflar və iqtisadi dəyişikliklər yeni yanaşmalar ortaya çıxarıb. Xüsusilə pandemiyadan sonrakı dövrdə ölkələrin ehtiyat siyasətində və ticarət imtiyazlarında baş verən dəyişikliklər diqqətəlayiqdir. İqtisadçı Muhammet Bayram dünyanın yeni bir iqtisadi transformasiya yaşadığını bildirib və dolların dominantlığının əbədi davam etməyəcəyini iddia edib.
“DOLLAR DÖVRÜ BİR GÜN BİTƏCƏK.”
Bayram dolların qlobal dominantlığının həm də güc mübarizəsini ifadə etdiyini bildirib və əlavə edib ki, ABŞ Bretton Vuds sisteminin sonundan sonra limitsiz miqdarda pul çap etmək imkanı əldə edib.
Bayram, ABŞ-ın yüksək borc yükünə diqqət çəkərək dedi: “ABŞ borcu illik ümumi daxili məhsulunu keçib. Buna görə də, ABŞ dollarının dövrü bir gün başa çatacaq. Ölkələr bunu görür və hiss edir, ona görə də Amerika dollarına alternativ ola biləcək digər valyutalara və ya qiymətli metallara üz tuturlar. Bu transformasiya qısa müddətdə baş verməyə bilər, amma dollar tədricən taxt-tacını ya başqa bir ölkənin valyutasına, ya da qiymətli metala təhvil verəcək”.
Bayram dünyada “dedollarizasiya” adlanan bir prosesin baş verdiyini və onun təsirlərinin qarşıdakı illərdə daha aydın şəkildə görünəcəyini iddia etdi. Bayram bildirib ki, “Hazırda tam olaraq bunu dərk etməsək də, 50 il sonra tarix kitablarında, xüsusən də pandemiyadan sonra başlayan dedollarizasiya prosesi açıq şəkildə qeyd olunacaq. Dövlətlər artıq ətrafa baxa bilirlər və Amerika və ya Britaniya iqtisadiyyatlarından asılı olmadıqlarını düşünməyə başlayırlar. Çin bu baxımdan mühüm bir nümunə kimi seçilir.”
QIZIL EHTİYATLARININ ARTIŞININ SƏBƏBİ NƏDİR?
Bayram son illərdə mərkəzi banklar tərəfindən qızıl alışının artmasının təsadüf olmadığını bildirərək, ehtiyatların idarə edilməsində təhlükəsiz sığınacaq axtarışının ön plana çıxdığını əlavə etdi.
Bayram mərkəzi bankların ticarət etdikləri ölkələrin valyutalarını ehtiyatlarında saxlamağa çalışdıqlarını bildirib və əlavə edib ki, ” Qızılı nağd pula çevirməyin ən sürətli yolu olduğundan, mərkəzi banklar qızıl ehtiyatlarını artırmağa davam edirlər. ABŞ-ın dünya polisi kimi rolunun sona çata biləcəyi, dolların dominantlığının sarsıla biləcəyi və yeni münaqişələr risklərinin yarana biləcəyi bir mühitdə ölkələr xəzinələrində qızıl toplamağa davam edəcəklər”.
Tərtib edən: Cəfərova Kəmalə
İstinad: CNN
Gundelik.az
