Qlobal maliyyə bazarlarında Çin və ABŞ arasında dərinləşən ticarət gərginliyi fonunda mənfi tendensiya müşahidə olunur.
Gundelik.az xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp ötən həftə Çindən idxal olunan mallara noyabrın 1-dən etibarən 100 faiz tarif tətbiq ediləcəyini, eyni zamanda bütün kritik proqram təminatına ixrac nəzarətinin gücləndiriləcəyini açıqlayıb.
Tramp APEC Sammitində Çin Prezidenti Si Cinpinlə görüşünün ləğv olunmadığını bildirərək, iki ölkə arasında münasibətlərin sabitləşəcəyinə ümidini ifadə edib. “Sədr Si sadəcə olaraq çətin dönəmdən keçir. O, ölkəsinin böhrana düşməsini istəmir, biz də istəmirik. ABŞ-ın məqsədi Çinə zərər vurmaq deyil, ona kömək etməkdir”, – Tramp vurğulayıb.
Çin isə cavab olaraq nadir torpaqların və onların istehsal texnologiyalarının ixracına yeni məhdudiyyətlər tətbiq edib. Bu qərar bazarlarda risk qavrayışını artırıb və xüsusilə kriptovalyuta birjalarında kəskin enişlərə səbəb olub.
ABŞ iqtisadiyyatı və FED-in mövqeyi
ABŞ-da federal hökumətin fəaliyyətinin dayandırılması qeyri-müəyyənliyi artırıb. Federal Ehtiyat Sistemi (FED) bəyan edib ki, sənaye istehsalı və tutum göstəriciləri ilə bağlı statistik məlumatlar planlaşdırıldığı kimi açıqlanmayacaq. Bununla yanaşı, ABŞ Əmək Statistikası Bürosu istehlak qiymətləri indeksinin (CPI) oktyabrın 24-də açıqlanacağını təsdiqləyib.
FED İdarə Heyətinin üzvü Kristofer Uoller və Sent-Luis FED-in prezidenti Alberto Musalem çıxışlarında faiz dərəcələrinin azaldılması ehtimalını diqqətə çatdırıblar. Pul bazarı iştirakçıları FED-in oktyabr ayında faiz dərəcələrini endirəcəyini gözləyir.
Geosiyasi proseslər və Yaxın Şərq
Həmas və İsrail arasında atəşkəs razılaşmasının əldə olunmasının ardından Qəzza zolağına yardım karvanlarının daxil olması geosiyasi vəziyyəti yumşaldıb. Şarm əl-Şeyxdə keçiriləcək Sülh Sammitindən gələn xəbərlərin də bazarlara təsir göstərəcəyi gözlənilir.
Makroiqtisadi göstəricilər və əmtəə bazarları
Michigan Universitetinin istehlakçı güvəni indeksi oktyabrda 55 bəndə düşsə də, gözləntiləri üstələyib. Qısamüddətli inflyasiya gözləntiləri 4,7 faizdən 4,6 faizə enib, uzunmüddətli proqnoz isə 3,7 faiz səviyyəsində qalıb.
Risk qavrayışının artması fonunda qızılın qiyməti bir unsiya üçün 4078 dollara çataraq rekord həddə yüksəlib. ABŞ 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi 4,03 faizədək azalıb, dollar indeksi isə 98,9 səviyyəsinə düşüb. Brent markalı neftin qiyməti 2 faiz artaraq 63,3 dollar/barel olub.
Fond bazarlarında eniş
Nyu-York birjasında cümə günü Dow Jones indeksi 1,90%, S&P 500 indeksi 2,71%, Nasdaq indeksi isə 3,56% dəyər itirib. Qualcomm şirkətinin Çində antiinhisar araşdırmasına cəlb edilməsi fonunda səhmləri 7,3 faiz ucuzlaşıb.
Avropa fond bazarlarında da mənfi tendensiya müşahidə edilib. İtaliyanın FTSE MIB 30 indeksi 1,74%, Böyük Britaniyanın FTSE 100 indeksi 0,86%, Fransanın CAC 40 indeksi 1,53%, Almaniyanın DAX 40 indeksi isə 1,5 faiz azalıb.
Asiyada isə ABŞ-Çin gərginliyi fonunda satış təzyiqi güclənib. Şanxay Kompozit İndeksi 1,3%, Hang Senq İndeksi 3,5%, Kospi İndeksi isə 1,6% geriləyib.
Türkiyə bazarlarında vəziyyət
İstanbul Birjasında BIST 100 indeksi 0,06 faiz azalaraq 10 720,36 bəndlə bağlanıb. VİOP bazarında BIST 30 fyuçers müqaviləsi 2,9 faiz dəyər itirib. USD/TRY məzənnəsi 41,8230 səviyyəsində ticarət olunur.
İqtisadçılar avqust ayında cari əməliyyatlar balansının 5,472 milyard dollar profisit təşkil etdiyini, 2025-ci ildə isə kəsirin 21,125 milyard dollara yüksələcəyini proqnozlaşdırırlar. Analitiklər texniki olaraq BIST 100 indeksi üçün 10 600 və 10 500 bəndlərini dəstək, 10 900 və 11 000 bəndlərini isə müqavimət səviyyələri kimi qiymətləndirirlər.
Ümumilikdə, ABŞ və Çin arasında ticarət münasibətlərinin kəskinləşməsi qlobal bazarlarda risk qavrayışını artıraraq həm fond, həm də əmtəə bazarlarında ciddi enişlərə səbəb olub. Yaxın günlərdə həm FED-in qərarları, həm də geosiyasi proseslər bazarların istiqamətini müəyyən edəcək əsas amillər olacaq.
Gundelik.az
