Rusiya prezidenti Vladimir Putin ABŞ prezidenti Donald Trampın Pekinə səfərini başa vurmasından bir həftədən az bir müddət sonra çinli həmkarı Si Cinpinlə danışıqlar aparmaq üçün çərşənbə axşamı gecəsi Pekinə gəlib. Putinin təyyarəsi Çin paytaxtına eniş etdi. Onu Çinin xarici işlər naziri Vanq Yi, mərasim qarovul dəstəsi və açıq mavi köynək geyinmiş gənclər qarşıladılar. Onlar Çin və Rusiya bayraqlarını dalğalandırıb “Xoş gəlmisiniz, xoş gəlmisiniz, isti münasibətlə xoş gəlmisiniz!” şüarları səsləndirdilər.
Putinin iki günlük səfərinin diqqətlə izləniləcəyi gözlənilir. Bu, Pekinin ABŞ ilə sabit münasibətləri qorumağa çalışdığı və eyni zamanda Rusiya ilə tarixi güclü əlaqələrini qoruduğu bir vaxta təsadüf edir.
Kreml əvvəllər Putin və Si Cinpin ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığı və “mühüm beynəlxalq və regional məsələləri” müzakirə etməyi planlaşdırdıqlarını bildirmişdi. Səfər 2001-ci ildə imzalanmış Çin-Rusiya Dostluq Müqaviləsinin 25-ci ildönümünə təsadüf edir. Çin, xüsusən də Moskvanın 2022-ci ildə Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra Kremli beynəlxalq səviyyədə təcrid etdikdən və Qərb yarımkürəsindəki ölkələrlə əlaqələrinin əhəmiyyətli bir hissəsini kəsdikdən sonra Rusiyanın əsas ticarət tərəfdaşına çevrilib.
ABŞ və Avropanın iqtisadi və maliyyə sanksiyaları qarşısında Kremllə ticarət əlaqələrini artırmasına baxmayaraq, Pekin müharibədə uzun müddətdir ki, neytral mövqe tutduğunu qoruyub saxlayır.
Çin Ukraynadakı müharibənin başlamasından bəri Rusiyanın ən böyük ticarət tərəfdaşı və Rusiya nefti və təbii qazının ən böyük müştərisinə çevrilib. Moskva İrandakı müharibənin tələbatı artıracağını gözləyir. Çin həmçinin Qərbin Rusiyanın silah sənayesinə yüksək texnologiyalı komponentlərin tədarükünü dayandırmaq tələblərini də qulaqardına vurub. Rusiya Prezidentinin müşaviri Yuri Uşakov bildirib ki, Rusiyanın Çinə neft ixracı 2026-cı ilin birinci rübündə 35 faiz artıb. Uşakov həmçinin Rusiyanın Çinə ən böyük təbii qaz ixracatçılarından biri olduğunu qeyd edərək, ölkəsinin ən böyük müttəfiqini “məsuliyyətli istehlakçı” adlandırıb.
Çinə gəlişindən qısa müddət əvvəl yayımlanan video müraciətində Putin Rusiya ilə Çin arasında ikitərəfli münasibətlərin “həqiqətən görünməmiş səviyyədə” olduğunu və qlobal miqyasda mühüm rol oynadığını bildirib. Bu açıqlamanı çərşənbə axşamı Çinin rəsmi Sinxua Xəbər Agentliyi yayıb.
Uşakov bazar ertəsi günü Trampla Putinin Çinə səfərləri arasında “heç bir əlaqənin” olmadığını bildirib. O qeyd edib ki, Rusiya liderinin səfəri əvvəlcədən planlaşdırılıb və Putinlə Si Cinpinin 4 fevralda videokonfransından bir neçə gün sonra planlaşdırılıb. Putin sonuncu dəfə Çinə 2025-ci ilin sentyabr ayında səfər etmişdi. O, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Tyantszin şəhərində keçirilən illik sammitində iştirak etmək, İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsinin 80 illiyi münasibətilə keçirilən hərbi paradı izləmək və Si Cinpinlə danışıqlar aparmaq üçün səfər etmişdi.
O dövrdə Si rusiyalı həmkarına “köhnə dost”, Putin isə Siyə “əziz dost” deyə müraciət edirdi. Çində “köhnə dost” ifadəsi hökumət rəsmiləri tərəfindən istifadə edilən nisbətən nadir bir diplomatik termindir və rəsmi yazışmalarda əcnəbiləri təsvir etmək üçün daha çox istifadə olunur.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov aprel ayında Pekinə səfər edərək Si Cinpinlə görüşmüşdü. Si Cinpin ikitərəfli münasibətləri hazırkı beynəlxalq kontekstdə “dəyərli” adlandırmışdı. Si Cinpin Çin və Rusiyanın ortaq maraqlarını gücləndirməli və müdafiə etməli olduğunu bildirmişdi. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov həftəsonu bildirib ki, Putinin səfəri Rusiyaya Çinin ABŞ-la danışıqları barədə birbaşa məlumat almaq və fikir mübadiləsi aparmaq imkanı da verəcək.
Trampın səfəri zamanı Si Cinpin Vaşinqton və Pekin arasındakı ikitərəfli münasibətləri dünyanın ən vacib münasibətləri adlandırıb və bildirib ki, iki ölkə bir-birini rəqib yox, tərəfdaş kimi görməlidir.
Mənbə:euronews
Tərtib etdi:Səid Mikayılzadə
Gundelik.az
