ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin nəticələrindən sonra neftin qiyməti barrel üçün 100 dolları keçib.
Qlobal enerji təchizatında uzun müddətli fasilələrlə bağlı narahatlıqlar artdıqca, beynəlxalq etalon olan Brent markalı neftin qiyməti bazar günü 20 faizdən çox artaraq bir vaxtlar barrel üçün 114 dolları keçib.
Bir qədər yumşaldıldıqdan sonra, bazar ertəsi günü saat 02:30 GMT-yə olan məlumata görə, qiymət 107.50 dollar civarında dəyişib.
Bu artım, Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsindən bəri neftin barel üçün 100 dollardan yuxarı qalxmasının ilk dəfəsi idi.
2024-cü il seçkilərində yaşayış xərcləri ilə bağlı narahatlıqlar üzərində fəal mübarizə aparan ABŞ prezidenti Donald Tramp qiymətlərin kəskin artmasına diqqət yetirmədi.
Trump Truth Social-da paylaşımında bildirib ki, “İranın nüvə təhdidinin məhv edilməsi ilə sürətlə düşəcək qısamüddətli neft qiymətləri ABŞ və Dünya, Təhlükəsizlik və Sülh üçün ödəniləcək çox kiçik bir qiymətdir.
“YALNIZ AXMAQLAR FƏRQLİ DÜŞÜNƏRDİLƏR!”
ABŞ Energetika Naziri Kris Rayt da bazar günü CBS News-un “Face the Nation” proqramına verdiyi açıqlamada enerji qiymətlərinin artması perspektivini kiçiltdi və yanacaqdoldurma məntəqələrində qiymətlərin hər hansı bir artımının “müvəqqəti” olacağını söylədi.
ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana birgə hücumlar başlatmasından bəri xam neftin qiyməti təxminən 50 faiz artıb.
İran qisas olaraq Hörmüz boğazında gəmiçiliyi dayandırıb və qlobal neft tədarükünün təxminən beşdə birini təhlükə altına alıb.
Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatının (OPEC) ən böyük üç istehsalçısı olan İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveyt, su yolunun bağlanması səbəbindən gedəcək yeri olmayan barel yığılması fonunda hasilatı azaldıblar.
Bölgədəki enerji istehsalı müəssisələrinə edilən hücumlar təchizatı daha da təhdid altına alıb.
İran, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Küveyt də daxil olmaqla, Körfəzdəki enerji obyektlərinə edilən çoxsaylı hücumlarda günahlandırılır.
Şənbə günü İsrail müharibənin başlanğıcından bəri ilk dəfə İranın neft infrastrukturuna hava hücumları həyata keçirib.
İran dövlət mediasının məlumatına görə, zərbələr Tehranda və Əlborz əyalətində dörd neft anbarı və neft istehsalının ötürülməsi mərkəzinə dəyib.
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (İKK) bazar günü ABŞ və İsrailin “bu oyunu davam etdirəcəyi” təqdirdə neftin bir barelinin 200 dollara qədər qalxa biləcəyi barədə xəbərdarlıq edərək, qisas olaraq bölgədəki enerji obyektlərini hədəf alacağı ilə hədələyib.
Bazar ertəsi səhəri Asiyada səhmlər kəskin şəkildə düşdü, çünki investorlar artan enerji qiymətlərinin təsirinə hazırlaşırdılar.
Yaponiyanın Nikkei 225 indeksi erkən ticarətdə 7 faizdən çox, Cənubi Koreyanın KOSPI indeksi isə 8 faizdən çox düşüb.
Honkonqda Hang Seng indeksi təxminən 3 faiz düşüb.
Normal bazar saatlarından kənarda ticarət edilən ABŞ səhm fyuçersləri də əhəmiyyətli itkilərlə üzləşib.
Wall Street-in benchmark S&P 500 indeksinə bağlı fyuçerslər 1,7 faiz, texnologiyaya əsaslanan Nasdaq Composite indeksi isə 1,90 faiz düşüb.
Tramp administrasiyasının rəsmiləri müharibənin həftələr ərzində bitəcəyini israr etsələr də, qlobal enerji təchizatında uzunmüddətli fasilələr daha yüksək inflyasiya və iqtisadi artımın yavaşlaması qorxularını artırıb.
Beynəlxalq Valyuta Fondu neft qiymətlərinin hər 10 faizlik davamlı artımının inflyasiyanın 0,4 faiz, qlobal iqtisadi artımın isə 0,15 faiz azalması ilə nəticələndiyini təxmin edir.
“Əgər şok qısamüddətli olarsa, qlobal iqtisadiyyat tez bir zamanda bərpa oluna bilər”, – deyə JonesTrading şirkətinin baş bazar strateqi Mayk O’Rurk “Əl-Cəzirə”yə bildirib.
“Əgər neft bir neçə həftə bu səviyyədə qalarsa, bu, qlobal miqyasda böyük bir maneə olacaq. İndiyə qədər bazarlar İrandakı münaqişə ilə bağlı riskləri az qiymətləndiriblər”.
Qətərin energetika naziri Səəd əl-Kaabi cümə günü “The Financial Times” qəzetində dərc olunan müsahibəsində regionun bütün istehsalçılarının tezliklə istehsalı dayandırmağa məcbur ola biləcəyini və qiymətlərin bir barel üçün 150 dollara çata biləcəyini xəbərdar edib.
Əl-Kaabi qəzetə bildirib ki, “Fors-major vəziyyətində qalmayanlar bunu növbəti bir neçə gün ərzində edəcəklər, çünki bu, davam edəcək”.
“Körfəz bölgəsindəki bütün ixracatçılar fors-major vəziyyətinə müraciət etməli olacaqlar.”
Mənbə:Aljazeera.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
