Məktəb illəri şagirdin yalnız qiymət aldığı və dərsləri mənimsədiyi bir dövr deyil, həm də onun gələcək həyata hazırlaşdığı mühüm mərhələdir. Lakin təhsil prosesində illərdir müzakirə olunan əsas məsələlərdən biri dəyişmir: şagird üçün yaxşı qiymət almaq daha vacibdir, yoxsa qazandığı bilik və bacarıqları real həyatda tətbiq edə bilmək?
Bəzən yüksək qiymətlər şagirdin uğurunun əsas göstəricisi kimi qəbul olunur. Halbuki qiymət müəyyən bir fənn üzrə bilik səviyyəsini göstərsə də, onun yaradıcılıq, problem həll etmə, ünsiyyət, komanda ilə işləmək və müstəqil düşünmək bacarıqlarını tam əks etdirməsi mümkün deyil. Müasir əmək bazarında isə məhz bu bacarıqların əhəmiyyəti getdikcə artır.
Təhsil eksperti Anar Kazımov mövzu ilə bağlı Gundelik.az-a bildirib ki, məktəbdə qiymətləndirmə mühüm olsa da, təhsilin əsas məqsədi yalnız yüksək bal toplamaq olmamalıdır.
Onun sözlərinə görə, şagirdin əldə etdiyi biliyi necə tətbiq etməsi, qarşılaşdığı problemi necə həll etməsi və müstəqil düşünmə qabiliyyəti də diqqətdə saxlanılmalıdır.
Ekspert qeyd edib ki, şagird yalnız qiymət naminə oxuyursa, müəyyən müddətdən sonra həmin biliklərin böyük hissəsinin unudulması mümkündür. Əsas hədəf isə öyrənmə prosesinin şagirddə davamlı maraq yaratması və onun gələcək həyatına real töhfə verməsidir.
Anar Kazımovun fikrincə, qiymət və bacarıq bir-birinə alternativ deyil: düzgün qurulmuş təhsil sistemində qiymətləndirmə şagirdin inkişafını ölçən vasitə, bilik və bacarıqlar isə təhsilin əsas nəticəsi olmalıdır.
Bu baxımdan məktəbdə yalnız “neçə aldın?” sualının deyil, “nə öyrəndin və bunu harada tətbiq edə bilərsən?” sualının da ön plana çıxarılması vacibdir. Şagirdin hər hansı mövzunu əzbər bilməsi ilə həmin bilikdən istifadə edərək məsələni həll etməsi arasında ciddi fərq var.
Məsələn, şagird riyaziyyatdan yüksək qiymət ala bilər, lakin gündəlik həyatda sadə maliyyə hesablamalarını aparmaqda çətinlik çəkə bilər. Eyni şəkildə, dil qaydalarını mükəmməl bilən şagird fikrini aydın ifadə etməkdə və sərbəst ünsiyyət qurmaqda çətinlik yaşaya bilər. Bu nümunələr göstərir ki, məktəb uğuru yalnız rəqəmlərlə ölçülməməlidir.
Digər tərəfdən, qiymətin əhəmiyyətini də tamamilə kənara qoymaq doğru olmaz. Qiymətləndirmə müəllim, valideyn və şagird üçün müəyyən bir mərhələdə əldə olunan nəticəni görməyə imkan verir. Problem qiymətin mövcudluğunda deyil, onun təhsilin yeganə məqsədinə çevrilməsindədir.
Qeyd üçün bildirək ki, uşağın gələcəyini bir rəqəm müəyyən etmir. Jurnaldakı “5” onun müəyyən bir mövzunu yaxşı mənimsədiyini göstərə bilər, amma həyatda qarşısına çıxacaq hər problemi həll edə biləcəyinə zəmanət vermir. Məktəbin ən böyük uğuru isə bəlkə də şagirdə bütün sualların cavabını əzbərlətmək yox, doğru sual verməyi, düşünməyi və öyrənməyi öyrətməkdir.
Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az
