Koreya mətbəxinin şirin, acı, duzlu və fermentləşdirilmiş dadlarını düzgün şəkildə dadmağın öz sənəti var. Koreyalıların demək olar ki, həmişə birlikdə yediyi məşhur yemək uyğunluqları üçün kiçik bir bələdçi.
Koreya mətbəxi özünəməxsus dad qatları ilə məşhurdur: acı, şirin, fermentləşdirilmiş və duzlu ləzzətlər bir-birinə qarışaraq xüsusi harmoniya yaradır. Dünyada ən məşhur Koreya yeməklərindən biri olan Koreya barbeküsü bunun ən yaxşı nümunəsidir. Bir çox insan bilir ki, burada “ssam” hazırlanır — yəni ədviyyatlı ət, turşuya qoyulmuş tərəvəz və düyü xırtıldayan kahı yarpağına bükülərək yeyilir. Amma bu, Koreya yeməklərindəki saysız-hesabsız yazılmamış qaydalardan sadəcə biridir.
Cənubi Koreyada küçə yeməyi köşklərini, əriştə dükanlarını və bazarları gəzərkən koreyalıların hər yeməkdə şirin, acı, duzlu və fermentləşdirilmiş dadları necə ustalıqla birləşdirdiyini görəcəksiniz. İlk baxışda sadə görünsə də, bu kombinlər illərlə formalaşıb və demək olar ki, “pozulmaz qayda” hesab olunur.
Budur, Koreyanın ən məşhur yeməklərini necə düzgün yemək barədə qısa bələdçi. Bunları sifariş edin və yeni koreyalı dostlarınızı təəccübləndirin.
Tteokbokki və soondae
“Bunşik” — yəni küçə yeməkləri — Cənubi Koreyada həm məşhur, həm də ucuz şəkildə özünü sevindirməyin yollarından biridir. Məktəblərin yaxınlığında, qapalı bazarlarda və kiçik restoranlarda “poça” adlı bunşik köşklərinə tez-tez rast gəlmək olar.
Çeynənən teksturalı tteokbokki — acı-şirin qoçucanq sousunda bişirilən silindr formalı düyü kökələri — küçə yeməklərinin əsas simvollarındandır. Dadlı teksturası və yandırıcı acılığı ilə məşhur olsa da, bəzi başqa bunşik yeməkləri tteokbokki sousuna batırıldıqda daha da ləzzətli olur.
Kimbap (dəniz yosununa bükülmüş düyü, ət və tərəvəz) və qızardılmış düşbərə kimi duzlu və xırtıldayan yeməklər tteokbokki ilə mükəmməl uyğunlaşır. Amma ən ideal uyğunluq soondae sayılır — içi ət və şüşə əriştə ilə doldurulmuş qan kolbasası. Bu yemək çox vaxt buxarda bişmiş qaraciyər və ağciyərlə birlikdə təqdim olunur və onlar da tteokbokki sousuna batırıldıqda inanılmaz dad verir. Dadlar o qədər uyğun gəlir ki, boşqabda heç nə qalmır.
Chimaek (qızarmış toyuq və pivə)
Bu kombin o qədər məşhurdur ki, öz adına sahibdir: “chi” — chicken (toyuq), “maek” isə koreya dilində pivə mənasını verən “maekjoo” sözündəndir.
Koreyalıların alkoqolla yaxşı gedən yeməklər üçün xüsusi sözü də var: “anju”. Bunlar adətən duzlu, acı və qızardılmış yeməklər olur, çünki alkoqol yağlılığı azaldır.
Bu uyğunluq illərlə mövcud olsa da, 2002-ci il Koreya-Yaponiya FİFA Dünya Çempionatından sonra partlayış kimi məşhurlaşdı və “çimaek etmək” insanların sevimli məşğuliyyətinə çevrildi. Qızarmış toyuğu başqa içki ilə içsəniz, qəribə baxışlarla qarşılaşa bilərsiniz.
Koreyada qızarmış toyuq həmişə “mu” — turşuya qoyulmuş ağ turpla birlikdə yeyilir, çünki xəmir bir qədər yağlı olur. Pivə isə dadı təmizləyərək yenidən toyuq yeməyə hazır edir.
Ənənəvi seçim sadə qızarmış toyuqdur, amma “banban” — yarısı souslu, yarısı sadə olan variant da məşhurdur. Bəzi məşhur şəbəkələr “snow cheese” adlı pendir tozu və ya çilli mayonez kimi əlavələr də təklif edir.
Çimaek üçün ən məşhur pivələr Terra və Cass sayılır — yüngül dadlı və çox vaxt krandan servis olunan pivələr. Futbol köklərinə uyğun olaraq, çimaek tez-tez beysbol oyunlarında da satılır. Koreyada qızarmış toyuq dükanları hər yerdədir və publarda da bu kombin standart seçimdir.
Jeon və makgeolli (və yağışlı hava)
Əgər Koreyada yağış altında qalsanız, bir puba girin və bu rahatladıcı kombini sifariş edin.
Heç nə yağışlı havada jeon — duzlu pancake — və makgeolli — kremvari fermentləşdirilmiş düyü şərabı — qədər rahatlıq vermir. Koreyalılar yağışlı günlərdə jeon yeməyi sevirlər, çünki yağda bişərkən çıxardığı səs yağış səsinə bənzəyir.
Jeonun bir çox növü var: yaşıl soğanlı, kimçili, dəniz məhsullu və kartoflu variantlar kimi. Hər jeon soya sousuna batırılır və sonra makgeolli ilə birlikdə yeyilir. Makgeollinin yüngül qazlılığı yağlı dadı balanslaşdırır.
Əvvəllər kənd işçilərinin içkisi olan makgeolli bu gün də ənənəvi şəkildə — çaydandan kasa içərisinə tökülərək təqdim edilir. Bu kombin əsasən ev üslublu restoranlarda verilir, bəzi publar isə fərqli dadlı makgeolli növləri ilə servis edir.
Galbi və naengmyeon (və yay mövsümü)
Əgər Koreyaya isti və rütubətli yay mövsümündə getsəniz, koreyalılar kimi galbi (marinad olunmuş qısa qabırğa əti) ilə naengmyeonu (soyuq əriştə) birlikdə yeyin. Bəzi restoranlar yalnız naengmyeon üzrə ixtisaslaşsa da, bu kombin barbekü məkanlarında da təqdim olunur.
“Mul naengmyeon” buz kimi soyuq bulyonla servis olunur və həm bədəni, həm də ruhu sərinləşdirir. Hətta bəzi restoranlar əriştəni buzdan hazırlanmış qabda təqdim edir. Soyuq əriştə həm də qrilin istiliyini balanslaşdırır. Bəzi koreyalılar onu barbekü ilə birlikdə yeyir, bəziləri isə yeməyin sonunda ağız dadını təmizləmək üçün seçir.
İsti havada belə acı sevənlər isə qoçucanq souslu “bibim naengmyeon”u seçirlər və bunu qısa qabırğa və ya donuz qabırğası ilə yeyirlər.
Daha maraqlı dad istəyənlər üçün “hwe naengmyeon” — üstündə çiy balıq olan variant — tövsiyə olunur. Xırtıldayan teksturası yeməyə ayrı ləzzət qatır.
Hazır ramyun və kimbap
Bu uyğunluğu yəqin ki, Koreya seriallarında görmüsünüz — insanlar Seuldakı Han çayı sahilində yerləşən mağazaların qarşısında oturub birlikdə yeyirlər. Hətta “KPop Demon Hunters” animasiyasında belə bu səhnə göstərilir.
Bu təsadüfi deyil. Koreyada hazır ramyun və kimbap duzla istiot qədər uyğun hesab olunur. Hər ikisi ucuz, daşına bilən və doyumludur. Amma əsas məqam ondadır ki, ramyunun acılığı kimbapın yüngül və təravətli dadını mükəmməl tamamlayır. Birlikdə tam rahatlıq hissi yaradırlar.
Bu gün hətta düyünün yumurta ilə əvəz olunduğu keto kimbap variantları da var. Karbohidratlı və ya karbohidratsız — bu kombin xüsusilə tələbələr və vaxtı az olan ofis işçiləri arasında çox məşhurdur.
Koreya-Çin əriştələri və tangsuyuk
Koreyada olarkən mütləq “joongshik” — Koreya-Çin mətbəxini sınayın.
Bu mətbəx XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində çoxlu çinlinin yaşadığı İnçon liman şəhərində yaranıb və sonra bütün ölkəyə yayılıb. Koreyalılar üçün joongshik rahatlıq yeməyidir.
Bu restoranlarda “jjajangmyeon” (şirin qara lobya souslu əriştə) və “jjamppong” (dəniz məhsullu acılı şorbalı əriştə) kimi yeməklər tapa bilərsiniz. Amma bir qayda var: hər əriştə yeməyi mütləq tangsuyukla birlikdə sifariş edilməlidir.
Tangsuyuk — yapışqan düyü ununda qızardılmış donuz və ya mal əti parçalarıdır və şirin-turş sousla təqdim olunur. Koreyada yeməklər paylaşılaraq yeyildiyi üçün tangsuyuk adətən bütün masa üçün sifariş edilir.
Hətta bəzi restoranlar yarım porsiya əriştə və yarım porsiya tangsuyukdan ibarət xüsusi nahar setləri təqdim edir.
Sonra isə əbədi Koreya mübahisəsinə qoşula bilərsiniz: sousu ətin üstünə tökmək lazımdır, yoxsa ayrıca batıraraq yemək?
Seolleongtang və kkakdugi
Əgər Koreyada pis bir hangover yaşayırsınızsa, ən yaxşı seçim seolleongtang və kkakdugidir.
Seolleongtang — döş əti və ağ əriştə ilə hazırlanan kremvari öküz sümüyü şorbasıdır. Dadı bilərəkdən yüngül saxlanılır ki, içinə istədiyiniz qədər duz, yaşıl soğan və qara istiot əlavə edə biləsiniz. Amma yeməyin əsas gücü kkakdugidədir — kub şəklində doğranmış turp kimçisi.
Bu şorbanı təqdim edən restoranlar xüsusilə universitetlərin yaxınlığında və gec saatlara qədər açıq olur.
Kkakduginin şirin və turş dadı şorbanın kremvari yumşaqlığını mükəmməl balanslaşdırır. Əsl koreyalı üsulu isə belədir: kkakduginin suyundan bir az şorbaya əlavə edin.
Koreya barbeküsü və şorba
Koreya barbeküsü həm göz, həm də damaq üçün bitməyən ziyafətdir. Cızıldayan ətin ətrafı kahı və perilla yarpaqları, düyü kasaları, yaşıl soğan salatı, müxtəlif “bançan”lar (yan yeməklər), buxarda yumurta və… qaynar şorba ilə dolu olur.
Bəli, koreyalılar üçün şorbasız yemək tamamlanmış sayılmır. Buna görə Koreya barbeküsü adətən “doenjang jjigae” (lobya pastası şorbası) və ya “kimchi jjigae” (kimçi şorbası) ilə birlikdə təqdim olunur.
Şorbanı qaynar halda için. Yeməyin sonunda isə düyünü şorbanın içinə qarışdırın — bunu etsəniz, yanınızdakı koreyalılardan təsdiqləyici baş yellənişi ala bilərsiniz.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
