Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti Donald Tramp, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri liderlərinin xahişlərindən sonra İrana planlaşdırılan hücumu təxirə saldığını və pərdəarxası “ciddi danışıqların hazırda aparıldığını” əlavə etdi.
Şərhlər, Vaşinqton və Tehran arasında həftələrlə davam edən gərginlik fonunda yenilənmiş diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, ölkənin təzyiq altında geri çəkildiyinə dair iddiaları rədd edərkən, Tehranın danışıqlarda iştirakını müdafiə etdi. O, “Dialoq təslim olmaq demək deyil” dedi və əlavə etdi ki, İran danışıqlara “ləyaqətlə, səlahiyyətlə və millətin hüquqlarının qorunması ilə” girib.
Bu arada, ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə “atəşkəsin” uzadılmasına baxmayaraq, yerli xəbərlərə görə, bazar ertəsi günü ölənlərin sayı 3000-i keçdiyindən, İsrailin Livana hücumlarında azalma müşahidə olunmur.
Bildiyimiz budur:
İranda
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) qüvvələrinin İraqla sərhəd yaxınlığındakı qərb Kürdüstan əyalətində ABŞ və İsraillə əlaqəli qruplara zərbə endirdiyini bildirdi. ISNA xəbər agentliyinin yaydığı açıqlamada, “Şimali İraqdan olan və ABŞ və sionist rejimi adından hərəkət edən qrupların İrana böyük miqdarda Amerika silah və sursatı qaçaqmalçılığı etməyə çalışdığı” bildirilib.
İİKK, Tehranın su yolu üzərində nəzarəti gücləndirməsi ilə Hörmüz boğazından keçən fiber-optik kabellərin icazə sisteminə daxil edilə biləcəyini bildirib. İİKK sosial media paylaşımında bildirib ki, “Hörmüz boğazına nəzarətin tətbiqindən sonra İran ərazi dənizinin dibi və alt qatı üzərində mütləq suverenliyini əsas gətirərək… su yolundan keçən bütün fiber-optik kabellərin icazələrə tabe olduğunu bəyan edə bilər”.
İranın Məqsədyönlülük Müəyyənləşdirmə Şurasının üzvü Möhsün Rzayi Trampı İrana hərbi hücum üçün son tarix təyin edib sonra ləğv etdiyinə görə lağa qoyub və Tehranın təzyiq altında təslim olmayacağını bildirib. X-dəki paylaşımda o, İran silahlı qüvvələrinin və xalqının “dəmir yumruğu”nun ABŞ-ı “geri çəkilməyə və təslim olmağa” məcbur edəcəyini söyləyib. Tasnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahının komandiri general-mayor Əli Əbdüllahi ABŞ və müttəfiqlərini daha bir “strateji səhv və ya səhv hesablama” etməmək barədə xəbərdar edib. O, İran qüvvələrinin əvvəlkindən daha güclü və daha hazırlıqlı olduğunu bildirib və əlavə edib ki, hər hansı yeni təcavüz əvvəlki qarşıdurmalardan “daha güclü” cavabla qarşılaşacaq.
Müharibə diplomatiyası
Pakistan Vaşinqton və Tehran arasında dolayı danışıqlarda mərkəzi rol oynayır və İran ABŞ-ın son təklifinə İslamabad vasitəsilə cavab verdiyini bildirib. Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Əl-Tani də Pakistanın böhranı diplomatik yollarla həll etməyə yönəlmiş vasitəçilik səylərini dəstəklədiyini bildirib.
ABŞ-da
ABŞ prezidenti İranla danışıqlarda “çox müsbət bir irəliləyiş” olduğunu və bunun onu planlaşdırılan hərbi hücumu təxirə salmağa inandırdığını bildirib. O, Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinin ona İranı nüvə silahı olmadan qoyacaq “razılaşmaya çox yaxınlaşdıqlarını” söylədiyini bildirib.
Maliyyə naziri Skott Bessent bildirib ki, ABŞ müharibə səbəbindən qlobal enerji qiymətləri artmaqda davam etdiyi üçün artıq dənizdə olan Rusiya neft yükləri üçün sanksiya güzəştini 30 gün uzadıb. O, sosial media paylaşımında bildirib ki, son “müvəqqəti 30 günlük ümumi lisenziya” “ən həssas ölkələrə hazırda dənizdə ilişib qalan Rusiya neftinə müvəqqəti olaraq çıxış imkanı verəcək”.
Beynəlxalq Siyasət Mərkəzinin icraçı vitse-prezidenti Mett Duss bildirib ki, Trampın İranın sıfır uran zənginləşdirməsini qəbul etməsi israrı razılaşmanı qeyri-mümkün edib. X-dəki paylaşımında o, tələbi İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahu və Vaşinqtonda “müharibə istəyən” “müharibəçilərin” irəli sürdüyü “zəhər həbi” adlandırdı və əlavə etdi ki, Tramp mövqeyini dəyişərsə, danışıqlar yenidən başlaya bilər.
Vaşinqtondan reportaj verən Əl-Cəzirədən Mayk Hanna bildirib ki, amerikalılar artan yaşayış xərcləri və münaqişə ilə əlaqəli iqtisadi təzyiqlə üzləşdikcə müharibə Tramp üçün getdikcə artan siyasi problemə çevrilir. Hannanın sözlərinə görə, Tramp narahatlıqları rədd etsə və münaqişə bitdikdən sonra şəraitin yaxşılaşacağına israr etsə də, bir çox seçici hələ də buna əmin deyil, narazılıq noyabr ayı ara seçkilərinə təsir göstərə bilər və seçki qutusundakı respublikaçılara zərər verə bilər.
ABŞ-ın Əlcəzairdəki keçmiş səfiri Henri Enşer bildirib ki, Trampın İrana qarşı daha çox hücum etməməsi üçün artan təzyiq altındadır, çünki “yaxşı hərbi seçimlər yoxdur”. O, Əl-Cəzirəyə bildirib ki, genişmiqyaslı hücum “İranın davranışını dəyişdirə bilməsə, böyük tənqidlərə səbəb ola bilər”.
Livan, Qəzza və İraqda
Livanda ölənlərin sayı: 2 martdan bəri Livanda İsrailin hücumları nəticəsində 3000-dən çox insan həlak olub, Səhiyyə Nazirliyi bildirib. Nazirlik bildirib ki, “2 martdan 18 maya qədər təcavüzün ümumi sayı hazırda belədir: 3020 şəhid və 9273 yaralı”, həlak olanlar arasında 18 yaş və daha aşağı 211 nəfər və 116 səhiyyə işçisi var.
Hizbullahın İsrail qoşunlarına dron hücumu: Livan qrupu bildirib ki, İsrailin cənubdakı kəndlərə ölümcül hücumlarına cavab olaraq cənubdakı Rəçaf şəhərində İsrail əsgərlərinə dronlarla hücum edib. İsrail ordusundan dərhal şərh gəlməyib.
Qərbi İraq əməliyyatları intensivləşir: İraq qüvvələri bölgədəki gizli İsrail hərbi bazaları barədə təsdiqlənməmiş məlumatlardan sonra qərb səhra ərazilərində genişmiqyaslı təmizləmələr həyata keçirib. İraq hakimiyyəti ərazilərində hər hansı icazəsiz xarici bazaların mövcudluğunu inkar edib.
Ramallahda İsrailin basqınları: İsrail qüvvələri işğal olunmuş Qərb Sahilində Ramallahda bir neçə əraziyə, o cümlədən əl-Muğayyir və Əbu Fələh kəndlərinə basqın edib. Vəfa xəbər agentliyinin məlumatına görə, İsrail qoşunları zəhərli qaz balonlarını atəşə tutduqdan sonra əl-Muğayyirdə qarşıdurmalar baş verib.
Qəzzaya gedən yardım gəmiləri ələ keçirilib: Qlobal Sumud Donanmasının təşkilatçıları İsrail qüvvələrinin beynəlxalq sularda Qəzzaya gedən gəmiləri ələ keçirməyə davam etdiyini bildiriblər. Onlar Avstraliya, Belçika, Kanada və Fransadan könüllüləri daşıyan “Persevance” gəmisinə hücum edildiyini və heyətinin saxlanıldığını bildiriblər. Azadlıq Donanması Koalisiyası bildirib ki, İsrail qüvvələri artıq donanmadakı 27 gəmiyə minib. Malayziya, Qətər və Türkiyə İsrailin hərəkətini pisləyib.
Mənbə:Aljazeera.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
