İngiltərənin müdafiə naziri John Healey hökumətin “artan təhlükələr” fonunda orduya kifayət qədər maliyyə ayırmaqdan imtina etdiyini bildirərək gözlənilmədən istefa verib. Onun istefası, hakim İşçi Partiyası daxilində də təzyiqlərlə üzləşən baş nazir Keir Starmer hökuməti üçün yeni siyasi zərbə hesab olunur.
Healey istefa məktubunda bildirib ki, hökumətin Müdafiə İnvestisiya Planı mövcud təhlükəli şəraitdə ölkənin ehtiyac duyduğu səviyyədən xeyli aşağıdır.
Bu planın açıqlanması bir müddətdir Müdafiə Nazirliyi ilə Maliyyə Nazirliyi arasında yaranmış büdcə mübahisələri səbəbindən təxirə salınmışdı.
Healeyin istefasından bir neçə saat sonra müdafiə nazirinin müavini, keçmiş hərbçi Al Carns da müdafiə sahəsinə kifayət qədər vəsait ayrılmadığını əsas gətirərək vəzifəsindən ayrıldığını açıqlayıb. Onun adı gələcəkdə Starmerin liderliyinə rəqib ola biləcək siyasətçilər arasında çəkilir.
Baş nazir Starmer isə cavab məktubunda Healeyin gedişindən təəssüfləndiyini bildirib, lakin büdcə planının ölkənin təhlükəsizliyini təmin edəcək “davamlı və ədalətli” müdafiə xərcləri artımı nəzərdə tutduğunu vurğulayıb. O, istefadan sonra təhlükəsizlik naziri Dan Jarvisi yeni müdafiə naziri təyin edib.
“Çox az və çox gec” tənqidləri
Starmer hökuməti müdafiə xərclərini 2027-ci ilə qədər ÜDM-in 2,5 faizinə, 2035-ci ilə qədər isə 3 faizinə çatdırmağı öhdəsinə götürüb. Lakin hərbi dairələr bu tempin kifayət qədər sürətli olmadığını bildirirlər.
Healeyin sözlərinə görə, Maliyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi plana əsasən, müdafiə xərcləri gələn il cəmi 2,6 faizə, 2030-cu ildə isə 2,68 faizə yüksələcək.
O hesab edir ki, Yaxın Şərqdəki müharibə, Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğalı və Moskvadan gələn təhdidlər fonunda bu göstəricilər İngiltərənin hərbi öhdəliklərini yerinə yetirməsi üçün kifayət etmir.
Hökumətin müdafiə strategiyasının hazırlanmasına rəhbərlik edən general Richard Barrons da hökuməti öz təsdiqlədiyi planı maliyyələşdirməkdən imtina etməkdə günahlandırıb. Onun fikrincə, bu addım İngiltərənin NATO daxilində mövqeyini və müttəfiqlər qarşısındakı etibarlılığını zəiflədə bilər.
Təcrübəli nazirin gedişi və Starmerə təzyiqlər
İşçi Partiyasının 2024-cü ildə hakimiyyətə gəlməsindən sonra müdafiə naziri olan John Healey hökumətin ən təcrübəli üzvlərindən biri sayılırdı.
O, Ukraynaya beynəlxalq dəstəyin gücləndirilməsi, mümkün atəşkəs halında çoxmillətli təhlükəsizlik koalisiyasının yaradılması və Yaxın Şərqdə münaqişə başa çatacağı təqdirdə Strait of Hormuznda dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində mühüm rol oynayıb.
Eyni zamanda İngiltərə və digər NATO üzvləri müdafiə xərclərini artırmaq üçün ABŞ prezidenti Donald Trumpın da təzyiqi ilə üz-üzədir.
Siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, Starmerin Müdafiə Nazirliyi ilə maliyyə qurumları arasındakı büdcə böhranını həll edə bilməməsi onun partiya daxilindəki mövqeyini zəiflədə bilər. Hətta Andy Burnhamın parlamentə qayıdacağı təqdirdə gələcəkdə partiya liderliyi uğrunda mübarizəyə qoşula biləcəyi ehtimal olunur.
Mənbə:TRT Haber
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
