Cümə axşamı günü açıqlanan monitorinq agentliklərinin məlumatına görə, nüvə silahlı ölkələr ötən il bu silahların istehsalını və yerləşdirilməsini sürətləndiriblər; agentliklər bunu silahlı münaqişənin şiddətləndiyi bir vaxtda “narahatedici bir inkişaf” kimi xarakterizə ediblər. Nüvə Silahlarının Qadağan Edilməsi üzrə İllik Hesabatın müəlliflərinə görə, nüvə silahına malik doqquz ölkənin demək olar ki, hamısı (Rusiya, ABŞ, Çin, Fransa, Böyük Britaniya, Pakistan, Hindistan, İsrail və Şimali Koreya) ya arsenallarını genişləndirməyə başlayıb, ya da bunu etmək planlarını açıqlayıblar.
Amerika Alimləri Federasiyasının (FAS) Nüvə Məlumat Layihəsinin direktoru və hesabatın əsas iştirakçılarından biri olan Hans Kristensen bildirib ki, “Nüvə gərginliyinin azaldılması dövrü başa çatıb”.
Kristensen Cenevrədə jurnalistlərə bildirib ki, bu, “çox böyük bir dəyişiklik” əlamətidir.
Dünyadakı nüvə silahlarının sayı hələ də Soyuq Müharibənin zirvəsi dövründəkindən azdır. Hesabata görə, bu ilin əvvəlinə nüvə silahına malik ölkələrdə ümumilikdə 12.187 döyüş başlığı var idi. Bu rəqəm 1980-ci illərin ortalarında 70.000-dən çox olan səviyyədən aşağıdır və 2025-ci ilin əvvəli ilə müqayisədə 144 ədəd azalma deməkdir.
Lakin, monitorinq hesabatına görə, Avropa, Asiya və Yaxın Şərqdəki nüvə silahlı ölkələri əhatə edən münaqişələr də daxil olmaqla, artan münaqişələr mühitində daha çox nüvə silahının yerləşdirilməsi daha çox narahatlıq doğurur. Monitorinq hesabatında dünyanın nüvə məsələsində müxtəlif istiqamətlərə necə yönəldiyi və getdikcə daha çox ölkənin bütün atom silahlarını tamamilə qadağan etmək üçün səylərə qoşulduğu ətraflı şəkildə izah olunurdu.
2017-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatında müzakirə edilən Nüvə Silahlarının Qadağan Edilməsi haqqında Müqaviləyə (NSQM) 2025-ci ilin sonuna qədər 99 ölkə tərəf və ya imza atıcı kimi qoşulub.
Nüvə silahına sahib olduğu bilinən doqquz ölkədən heç biri bu müqaviləyə qoşulmayıb.
Bunun əvəzinə, bu ölkələr arsenallarını modernləşdirmək və genişləndirmək üçün böyük sərmayələr qoyurlar.
Kristensen deyib ki, “İsrail xaricindəki bütün nüvə silahına malik ölkələr artıq arsenallarını artırır və ya bu yaxınlarda bunu etmək planlarını açıqlayıblar” və silahlarla bağlı getdikcə daha aqressiv ritorikanı tənqid edib
Bəyanatda qeyd olunur ki, “nüvə çətiri” adlandırılan 33 ölkə bu siyasəti fəal şəkildə dəstəkləyir və gücləndirir.
Bəyanata görə, ümumilikdə 47 ölkə TPNW-yə qarşı fəal şəkildə çıxış edir və onların dörddə üçü Avropada yerləşir.
Lakin müqaviləni müdafiə etdiyinə görə 2017-ci ildə Nobel Sülh Mükafatını qazanan Nüvə Silahlarının Ləğvi üzrə Beynəlxalq Kampaniyanın rəhbəri Melissa Parke deyib: “Nüvə çətiri altında sığınacaq tapmaq mümkün deyil”.
Park bildirib ki, “Bu ölkələr nüvə silahlarının tamamilə ləğvini dəstəkləyən qlobal çoxluğa qoşulmalıdırlar”.
Mənbə: Euronews
Tərtib etdi:Səid Mikayılzadə
Gundelik.az
