Mübahisələrin artdığı, hüquqi münasibətlərin mürəkkəbləşdiyi bir dövrdə cəmiyyət daha çox dialoqa, anlayışa və qarşılıqlı etimada ehtiyac duyur. Bəzən məhkəmə zallarında həllini tapmayan problemlər bir masa arxasında, sakit və peşəkar yanaşma ilə daha səmərəli şəkildə nəticələnir.
Gundelik.az xəbər portalının qonağı olan mediator Liza Qurbanova mediasiyanın cəmiyyətdə rolu, regionlarda inkişaf perspektivləri və barışıq mədəniyyətinin formalaşması barədə fikirlərini bölüşür. Onun sözlərində mediasiya sadəcə hüquqi mexanizm deyil, insan münasibətlərini qoruyan incə bir sənət kimi təqdim olunur.
Liza xanım, mediasiyanı bir cümlə ilə necə xarakterizə edərdiniz?
– Mediasiya mənim üçün qarşıdurmanın deyil, anlaşmanın platformasıdır. Bu prosesdə əsas məqsəd qalib və məğlub müəyyən etmək deyil, tərəflərin hər ikisinin qəbul edə biləcəyi ədalətli və dayanıqlı həll tapmaqdır. Mediasiya insanları dinləməyi və bir-birini anlamağı öyrədir.
Cəmiyyətimizdə mediasiyaya münasibəti necə qiymətləndirirsiniz?
– Son illər mediasiyaya maraq xeyli artıb. İnsanlar artıq anlayırlar ki, hər mübahisənin ünvanı məhkəmə olmamalıdır. Xüsusilə ailə, əmək və kommersiya mübahisələrində mediasiya daha çevik və münasib mexanizmdir. Bununla belə, maarifləndirmə işlərinin davam etdirilməsi vacibdir. İnsan bilmədiyi mexanizmə etibar etməkdə çətinlik çəkir.
Mediasiya prosesində ən çətin məqam nədir?
– Ən çətin məqam emosiyaların yüksək olduğu hallarda tərəfləri sakit və konstruktiv dialoqa yönləndirməkdir. Çünki mübahisənin kökündə çox vaxt hüquqi deyil, psixoloji və emosional səbəblər dayanır. Mediatorun əsas rolu məhz bu emosional gərginliyi azaltmaq və ünsiyyət körpüsü qurmaqdır.
Regionlarda mediasiyanın inkişafı barədə nə düşünürsünüz?
– Regionlarda mediasiyanın genişlənməsi üçün həm yerli mediatorların hazırlanması, həm də ictimai maarifləndirmə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsanlar bilməlidirlər ki, mediasiya onların vaxtına, maliyyəsinə və münasibətlərinə qənaət edir. Əgər bu anlayış formalaşarsa, regionlarda mediasiya daha sürətlə inkişaf edəcək.
Uğurlu mediasiyanın əsas prinsipi nədir?
– Qərəzsizlik və etimad. Tərəflər mediatorun obyektivliyinə inanmadan proses uğurlu ola bilməz. Eyni zamanda məxfilik prinsipi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. İnsan özünü təhlükəsiz hiss etdikdə daha açıq danışa bilir və bu da həll yolunu asanlaşdırır.
Sonda oxuculara nə demək istərdiniz?
– Mübahisə həyatın bir hissəsidir, lakin qarşıdurma qaçılmaz deyil. Hər problemin sülh yolu ilə həlli mümkündür. Əsas olan danışmaq, dinləmək və ortaq məxrəcə gəlmək iradəsidir. Mediasiya bu iradəni hüquqi çərçivədə reallaşdıran bir platformadır.
Gundelik.az olaraq inanırıq ki, barışıq mədəniyyətinin inkişafı cəmiyyətin hüquqi və mənəvi yetkinliyinin göstəricisidir. Mediator Liza Qurbanovanın fikirləri bir daha göstərir ki, mediasiya sadəcə prosedur deyil – bu, anlaşmanın və qarşılıqlı hörmətin yoludur.
