Elmi araşdırmalar göstərir ki, tütün istifadəsi yaddaş, diqqət və qərarvermə kimi mühüm funksiyalara cavabdeh beyin bölgələrində ölçülə bilən dəyişikliklərə səbəb olur. 504 nəfərin beyin MRT görüntülərinin araşdırıldığı tədqiqatda xüsusilə beynin ön bölgələrində nəzərəçarpacaq kortikal incəlmə müəyyən edilib.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, siqaretin zərərləri yalnız ağciyər və ürəklə məhdudlaşmır. Tütün tüstüsündəki zəhərli maddələr beynin yaddaş, diqqət, mühakimə və impulsların idarə olunmasına cavabdeh sahələrinə təsir göstərir.
Kortikal incəlmə aşkarlanıb
Nevroloq, dosent Mehmet Demirin sözlərinə görə, yaddaş, diqqət, dil və mühakimə kimi yüksək səviyyəli koqnitiv funksiyalarda mühüm rol oynayan beyin qabığının incəlməsi koqnitiv geriləmə və demensiya riski baxımından əhəmiyyətli göstəricidir.
504 nəfərin beyin MRT-lərinin araşdırıldığı tədqiqatda siqaret istifadəsi, xüsusilə alın payının ön hissələrində, geniş yayılmış kortikal incəlmə ilə əlaqələndirilib. Sonrakı araşdırmalarda da ön frontal bölgələr, insula və erkən Alzheimer xəstəliyində zədələnən sahələrdə oxşar dəyişikliklər müəyyən edilib.
Yaddaş mərkəzinə də təsir edir
Siqaretin qərarvermə, impuls nəzarəti, diqqət və emosiyaların tənzimlənməsində iştirak edən beyin bölgələrinə təsir göstərə bildiyi bildirilir. Bundan əlavə, yaddaşın formalaşmasında əsas rol oynayan hipokampusun həcminin azalması da müşahidə olunur.
Gənc yaşlarda da təhlükəlidir
Mütəxəssislər kortikal incəlmənin yalnız yaşlı insanlarda müşahidə olunmadığını vurğulayırlar. Gənc siqaret istifadəçilərində də oxşar dəyişikliklər aşkarlanıb. Beyin inkişafının davam etdiyi gənc yaşlarda tütünə məruz qalmanın daha ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi qeyd edilir. Passiv siqaret tüstüsü də risk yaradır.
Sinir hüceyrələrinə zərər verir
Siqaretin beyinə təsirində oksidləşdirici stress, neyroiltihab və damarların zədələnməsi kimi bir neçə mexanizmin rol oynadığı bildirilir. Tütün tüstüsündəki zəhərli maddələr sinir hüceyrələrinə zərər verir, beyinə qan axınını azaldır və uzun illər ərzində beyin toxumasında atrofiyaya səbəb olur.
Araşdırmalar həmçinin doza-təsir əlaqəsinin olduğunu göstərir: insanın həyatı boyu çəkdiyi siqaretlərin sayı artdıqca kortikal incəlmə və beyin həcminin azalması da artır.
Demensiya riskini yüksəldir
Kortikal incəlmə sadəcə MRT görüntüsündə görünən dəyişiklik deyil. Uzunmüddətli perspektivdə yaddaş, diqqət və gündəlik fəaliyyətlərdə geriləmə ilə əlaqəli olur. Siqaret çəkmə həm Alzheimer tipli demensiya, həm də damar mənşəli demensiya üçün qarşısı alına bilən risk faktorlarından biri hesab olunur.
Siqareti nə qədər tez tərgitsəniz, bir o qədər yaxşıdır
Mütəxəssislər siqareti tərgitməyin beynə olan mənfi təsirlərin azalmasına kömək edə biləcəyini bildirirlər. Siqareti dayandıran insanlarda zamanla beyin qabığının strukturunda müəyyən dərəcədə bərpa müşahidə olunur. Lakin bəzi dəyişikliklər uzun müddət davam edir. Buna görə də siqareti tərgitmək üçün ən doğru vaxt mümkün qədər erkən dövrdür.
Mənbə:CNN Türk
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
