Keçən həftəsonu Karakasda baş verən dramatik hadisələrdən sonra (və suallar çoxdur) gündəmdən düşməyən əsas suallardan biri ABŞ rəsmilərinin Venesuelanın “müvəqqəti hakimiyyətləri” adlandırdığı struktura rəhbərlik edən eynəkli qadınla bağlıdır.
Keçmiş marksist partizan olan bir şəxsin qızı və devrilmiş diktator Nikolas Maduronun müavini olan Delsi Rodriqesin Tramp administrasiyasının diqqətini çəkməsinin səbəbi nədir?
Və niyə Vaşinqton 2024-cü il prezident seçkilərində müxalifət hərəkatının qalib gəldiyi düşünülən müxalifət lideri María Korina Maçadonu deyil, açıq şəkildə “çavista” inqilabçını hakimiyyətdə saxlamağa qərar verdi?
ABŞ-ın Venesueladakı keçmiş səfirlərindən birinə görə cavab sadədir.
“Onlar demokratiya yox, sabitliyi seçdilər,” – deyə 2002–2004-cü illərdə Corc Buşun Karakasdakı səfiri olmuş Çarlz Şapiro bildirir.
“Diktatoru çıxarıb, diktatura rejimini saxladılar. Rejimin icraçıları hələ də yerindədir.”
“Məncə bu, son dərəcə risklidir.”
Lakin Maçadonun rəhbərlik etdiyi müxalifət hərəkatını dəstəkləyən tam miqyaslı rejim dəyişikliyi də başqa təhlükələr daşıyırdı. Buraya müxalifət daxilində parçalanma və Maduronu dəstəkləmiş – ehtimal ki, əhalinin təxminən 30%-i – venesuelalıların kənarlaşdırılması riski daxil idi.
Şənbə səhəri keçirdiyi dramatik mətbuat konfransında Prezident Tramp bir çox müşahidəçini təəccübləndirdi. O, Nobel Sülh Mükafatı laureatı Maçadonu Venesuela daxilində “hörmət edilməyən” biri kimi təqdim etdi, Delsi Rodriqesi isə “zərif” adlandırdı.
“Prezident Trampın María Korina Maçadonu diskvalifikasiya etməsi məni çox təəccübləndirdi,” – deyə ABŞ-ın Karakasdakı səfirliyinin keçmiş missiya rəhbər müavini Kevin Uitaker bildirir.
“Onun hərəkatı kütləvi şəkildə seçilmişdi… Maçadonu kənarlaşdırmaq əslində bütün o hərəkatı kənarlaşdırmaq demək idi.”
Maduronun sürətli və asanlıqla devrilməsi, Rodriqesin isə dərhal vəzifəyə gətirilməsi bəzi müşahidəçilərdə keçmiş vitse-prezidentin planın bir hissəsi ola biləcəyi ehtimalını doğurdu.
“Maduronun hədəf alınması, amma vitse-prezidentin toxunulmaz qalması çox şey deyir,” – deyə keçmiş CIA əməkdaşı Lindsi Moran bildirir.
“Aydındır ki, yüksək vəzifəli mənbələr var idi. Mənim ilk düşüncəm o oldu ki, həmin mənbələr vitse-prezidentin ofisində, hətta bəlkə də elə onun özü idi.”
Lakin Karakasda yaşayan və International Crisis Group təşkilatının baş analitiki olan Fil Ganson bu sui-qəsd nəzəriyyəsinin ciddi yoxlamaya tab gətirmədiyini deyir. Çünki real güc hələ də Venesuelanın müdafiə naziri general Vladimir Padrino Lopez və daxili işlər naziri, sərt xətt tərəfdarı Diosdado Kabellonun əlindədir – hər ikisi Maduronun sadiq müttəfiqləridir.
“O niyə Maduronu sataraq, silahlara nəzarət edən şəxslər qarşısında özünü tam müdafiəsiz vəziyyətə salsın?” – deyə Ganson sual edir.
Bunun əvəzinə, Rodriqesi dəstəkləmək qərarı Maçadonun hakimiyyətə gətirilməsinin təhlükəli dərəcədə qeyri-sabitliyə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıqlardan sonra verildi.
Oktyabr ayında International Crisis Group hesabatında belə xəbərdarlıq edilmişdi:
“Vaşinqton rejim dəyişikliyindən çəkinməlidir.”
Hesabatda vurğulanırdı ki:
“Maduro sonrası istənilən ssenaridə zorakılıq riskləri kiçildilməməlidir.”
Sənədə görə, təhlükəsizlik qüvvələrinin bəzi elementləri yeni hakimiyyətə qarşı partizan müharibəsi başlada bilərdi.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
