Alimlər kainatda qızılın necə əmələ gəldiyinə dair yeni ipucu tapıblar. Yeni tədqiqatlar güclü maqnit sahələrinə malik ulduz qalıqları olan maqnitarlara işarə edir.
Bu barədə Gundelik.az xarici mediaya istinadən xəbər verir.
Belə ki, qızıl kimi ağır elementlərin kainatda necə əmələ gəldiyi uzun müddətdir elm dünyasını məşğul edən bir sualdır. Əvvəllər belə elementlərin yalnız neytron ulduzlarının toqquşması nəticəsində əmələ gəldiyi düşünülürdü. Ancaq yeni bir araşdırma maqnitar adlanan ulduzların da bu prosesə töhfə verə biləcəyini ortaya qoydu.
20 illik məlumatlar bir ipucu verdi
Kolumbiya Universitetinin tədqiqatçıları 2004-cü ildə müşahidə edilən nəhəng maqnit partlayışının qeydlərini araşdırdılar. O zaman tam deşifrə edilməmiş qamma-şüa siqnalı, elm adamlarının hazırladığı nəzəri modellə, demək olar ki, tam uyğun gəlirdi. Bu siqnalın ağır elementlərin əmələ gəlməsinin izi olduğu düşünülür.
Maqnitar nədir?
Maqnetarlar fövqəlnovalardan sonra əmələ gələn və çox güclü maqnit sahələrinə malik olan neytron ulduzların xüsusi növləridir. Bir çay qaşığı maqnitar material Yer kürəsində təxminən 1 milyard ton ağırlığında olardı. Zaman-zaman onların səthlərində “ulduz titrəmələri” baş verir və bu hadisələr zamanı böyük miqdarda enerji ayrılır.
Tədqiqatçılar bu nəhəng partlayışların ulduzun qabığından maddəni partlatdığını və uyğun şəraitdə bu maddənin qızıl kimi elementlərə çevrilə biləcəyini düşünürlər. Amma proses hələ də tam başa düşülməyib. Partlayışlardan gələn radiasiyanın qızıl və ya digər metalların əmələ gəlməsinə səbəb olub-olmadığı bəlli deyil.
Yeni missiya daha aydın cavablar verə bilər
NASA-nın 2027-ci ildə işə salmağı planlaşdırdığı COSI (Compton Spectrometer and Imager) teleskopu belə nəhəng maqnit partlayışlarını tədqiq edəcək. Beləliklə, qızılın və digər ağır elementlərin mənşəyi haqqında daha dəqiq məlumat əldə etmək mümkün olacaq.
Hər qamma şüası qızılı göstərə bilməz
Tədqiqatları kənardan şərh edən ekspertlər vurğulayırlar ki, əldə olunan məlumatlar ümidverici olsa da, hələlik qəti sübut təqdim etmir. Onların fikrincə, maqnitarların mürəkkəb quruluşuna görə hər partlayış qızıl əmələ gətirə bilməz.
Gundelik.az
