Xi Jinping bu həftə Pekində amerikalı həmkarı Donald Trumpı qəbul edərkən, Trump 2017-ci ildəki son səfərini xatırlayacaq. Həmin vaxt ona xüsusi hörmət göstərilmiş, hətta ABŞ prezidentlərindən heç birinin əvvəllər dəvət edilmədiyi Qadağan olunmuş Şəhərdə şam yeməyi verilmişdi.
Bu həftəki qarşılanmanın da eyni dərəcədə təmtəraqlı olacağı gözlənilir. Proqramda Çin rəhbərliyinin yaşadığı və işlədiyi xüsusi kompleks olan Zhongnanhai də var. Gündəmdə isə İran, ticarət, texnologiya və Tayvan kimi çətin məsələlər dayanır.
Lakin Trump bu dəfə tamamilə fərqli bir Çinə qayıdır — daha güclü, daha özünəinamlı və daha iddialı bir Çinə. Üçüncü prezidentlik müddətində olan Xi Jinping “yeni istehsal qüvvələri” siyasətini irəli apararaq bərpa olunan enerji, robot texnologiyası və süni intellektə böyük investisiyalar yatırıb.
Əgər ABŞ prezidenti son on ildə Pekinin necə gələcəyə yönəldiyini görmək istəyirsə, o zaman yalnız paytaxtın mərkəzinə deyil, ölkənin digər bölgələrinə də baxmalıdır.
Çinin şimalında günəş və külək enerjisi böyük ərazilərə hakimdir. Cənubda isə avtomatlaşdırma fabrikləri və təchizat zəncirini dəyişdirir. Xüsusilə Chongqing şəhəri sosial mediada “gələcəyin şəhəri” kimi məşhurlaşıb.
Dövlətin milyardlarla dollarlıq yatırımı Chongqing-i sadə sənaye mərkəzindən texnologiya və innovasiya gücünə çevrilən şəhərə çevirib. Çin bu şəhərlə dünyaya daha müasir və dost görünən simasını göstərməyə çalışır.
Beynəlxalq Böhran Qrupunun eksperti Ali Wyne deyir ki, 2017-ci ildə Çin ABŞ-la bərabər güc olduğunu sübut etməyə çalışırdı. Amma indi artıq buna ehtiyac yoxdur. Vaşinqton Çini ABŞ tarixində qarşılaşdığı ən güclü rəqiblərdən biri hesab edir.
Trump isə Çində çox dəyişkən lider kimi qəbul olunur. Hətta ona “Chuan Jianguo” — yəni “ölkə quran Trump” ləqəbi verilib. Bəzi çinlilər hesab edir ki, onun ticarət müharibələri və sərt siyasəti əslində Çinin yüksəlişinə kömək edib.
Məqalədə Chongqing şəhərinin futuristik görüntüsündən geniş bəhs olunur. Dağların üzərində qurulan bu şəhərdə yollar müxtəlif səviyyələrdə keçir, metro binaların içindən hərəkət edir və gecələr neon işıqları şəhərə “cyberpunk” görünüş verir.
Çin bu şəhərlə həm texnoloji gücünü, həm də “yumşaq gücünü” nümayiş etdirmək istəyir. Xarici turistlər üçün viza qaydalarının sadələşdirilməsi nəticəsində ötən il milyonlarla turist Chongqing-i ziyarət edib.
Ancaq bu inkişafın ağır tərəfləri də var. Şəhərin tikintisi böyük borclar yaradıb. Çin iqtisadiyyatı hazırda:
daşınmaz əmlak böhranı,
işsizlik,
zəif istehlak,
ABŞ tariflərinin təsiri kimi problemlərlə üzləşir.
Məqalədə vurğulanır ki, bütün bunlara baxmayaraq Çin Kommunist Partiyasının ölkə üzərində nəzarəti güclü olaraq qalır və insanlar siyasət barədə açıq danışmaqdan çəkinirlər.
Digər tərəfdən, bəzi gənclər hələ də ABŞ-ı azadlıq və yaradıcılıq ölkəsi kimi görür və orada təhsil almaq istəyirlər.
Yazıda Çinin robot texnologiyası yarışında sürətlə irəlilədiyi də qeyd olunur. Çin fabriklərdə ən çox sənaye robotu istifadə edən ölkədir və bu sahəyə yüz milyardlarla dollar yatırır. Lakin Çin hələ də ABŞ şirkəti olan NVIDIA-nın yüksək səviyyəli AI çiplərinə ehtiyac duyur.
ABŞ və Çin arasında texnologiya uğrunda mübarizə davam edir. Biden administrasiyası vaxtilə Çinə qabaqcıl çiplərin satışını məhdudlaşdırmışdı, Trump isə bəzi məhdudiyyətləri yumşaldıb.
Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, Çin artıq ABŞ bazarından asılılığını azaltmağa çalışır. ABŞ-a ixrac azalarkən, Çin Cənub-Şərqi Asiya və Avropa ilə ticarəti gücləndirib.
Trump-ın Pekin səfərinin əsas məqsədlərindən biri də İran məsələsində Çinin təsirindən istifadə etməkdir. Bu isə Pekinin artıq qlobal siyasətdə nə qədər vacib rol oynadığını göstərir.
Məqalənin sonunda vurğulanır ki, Xi Jinping dünyaya Çini sabitlik və gələcəyin simvolu kimi göstərmək istəyir. Chongqing isə həm uğur hekayəsi, həm də xəbərdarlıq nümunəsi kimi təqdim olunur — Çinin gələcək planlarının canlı görüntüsü kimi.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
