Eyni məkanı paylaşan insanların görünməyən mübarizəsi və görünən həlli
Eyni binanın divarları, eyni həyətin yolları, eyni giriş qapısı… Qonşuluq münasibətləri gündəlik həyatımızın ən yaxın, amma bəzən ən həssas əlaqələrindən biridir.
Bir gecə səs-küy, bir park yeri mübahisəsi, ya da ortaq sahənin istifadəsi ilə bağlı kiçik narazılıq – bütün bunlar zamanla böyüyərək münasibətləri zədələyə bilir. Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu mübahisələr təkcə iki insan arasında qalmır, bütövlükdə yaşayış mühitinin psixoloji iqlimini dəyişir.
Bəs belə hallarda çıxış yolu nədir? Divarlar yüksəltmək, yoxsa dialoq qurmaq?
Məhz bu suallar ətrafında Bakı 25 saylı Mediasiya Təşkilatının mediatoru Ayaz Süleymanov ilə həmsöhbət olduq. Onun fikirləri göstərir ki, bəzən bir söhbət illərlə davam edən gərginliyi aradan qaldıra bilər.
Ayaz müəllim, qonşular arasında mübahisələr niyə bu qədər tez yaranır?
– Qonşuluq münasibətləri gündəlik və fasiləsiz təmas üzərində qurulur. İnsanlar eyni məkanı paylaşır və bu yaxınlıq istər-istəməz müxtəlif fikir ayrılıqları yaradır.
Səs-küy, avtomobil parkı, ümumi sahələrin istifadəsi kimi məsələlər zahirdə kiçik görünür. Amma bu məsələlər insanların şəxsi rahatlığına toxunduğu üçün emosional reaksiyalar doğurur və tez bir zamanda mübahisəyə çevrilə bilir.
Bu mübahisələrin böyüməsinin əsas səbəbi nədir?
– Ən böyük səbəb ünsiyyət çatışmazlığıdır. İnsanlar bir-birini dinləmədən nəticə çıxarır, qarşı tərəfin mövqeyini anlamadan mövqe sərgiləyir.
Narazılıq ifadə olunmadıqca yığılır, yığıldıqca isə sərtləşir. Halbuki bir çox hallarda sadə və səmimi bir söhbət problemin böyüməsinin qarşısını ala bilər.
Belə hallarda mediasiya necə kömək edir?
– Mediasiya qarşıdurmanı dəyişir. Biz tərəfləri üz-üzə qoymuruq, əksinə onları eyni tərəfə – problemin həllinə yönəldirik.
Bir masa arxasında qurulan dialoq tərəflərə öz fikirlərini ifadə etmək və qarşı tərəfi anlamaq imkanı yaradır. Bu zaman insanlar yalnız danışmır, həm də eşitməyi öyrənirlər.
Mediatorun rolu konkret olaraq nədən ibarətdir?
– Mediator neytral və qərəzsiz şəxsdir. O, heç bir tərəfi müdafiə etmir, amma hər iki tərəfin mövqeyinin aydın şəkildə ifadə olunmasına kömək edir.
Eyni zamanda mediator emosional gərginliyi idarə edir və diqqəti şəxsi ittihamlardan çıxarıb problemin mahiyyətinə yönəldir. Çox vaxt insanlar sadəcə eşidildiklərini hiss etdikdə belə münasibət dəyişir.
Qonşular arasında mediasiyanın üstünlüyü nədir?
– Ən böyük üstünlük münasibətlərin qorunmasıdır. Məhkəmə prosesi qalib və məğlub yaradır, mediasiya isə ortaq həll yaradır.
Qonşular mübahisədən sonra da eyni məkanda yaşamağa davam edir. Bu səbəbdən burada əsas məqsəd qalib gəlmək deyil, birlikdə yaşamağı mümkün edən sülhü təmin etməkdir.
Belə mübahisələrdə ən çətin məqam nə olur?
– Ən çətin məqam ilk addımın atılmasıdır. Tərəflər çox vaxt gözləyir ki, qarşı tərəf təşəbbüs göstərsin.
Bu psixoloji baryer mübahisəni daha da uzadır. Mediasiya isə bu baryeri aradan qaldıraraq tərəfləri dialoqa cəlb edir və prosesi hərəkətə gətirir.
Qonşulara nə tövsiyə edərdiniz?
– Mübahisə yaranan anda emosional reaksiya vermək əvəzinə, bir qədər fasilə verin və sakit danışmağa çalışın.
Əgər birbaşa ünsiyyət mümkün olmursa, mediasiyaya müraciət edin. Çünki qonşuluq münasibətləri qısa müddətli deyil – bu, illərlə davam edən birgə həyatdır və onu qorumaq hər iki tərəfin marağındadır.
Qonşular arasında mübahisələr qaçılmazdır, amma onların dərinləşməsi qaçılmaz deyil.
Mediasiya qarşıdurmanı dialoqa çevirərək yalnız konkret problemi həll etmir, həm də insanlar arasında itirilmiş etimadı bərpa edir. Bu isə daha sağlam, daha təhlükəsiz və daha harmonik yaşayış mühitinin formalaşmasına xidmət edir.
“Divar qonşunu ayırır, dialoq isə birləşdirir.”
Gundelik.az
