“Mübahisənin səsi deyil, anlaşmanın sükutu”
Müasir dünyanın sürətli ritmi insan münasibətlərində bəzən anlaşılmazlıqların, fikir ayrılıqlarının və mübahisələrin yaranmasına səbəb olur. Tarix boyu insanlar münaqişələri müxtəlif yollarla həll etməyə çalışsalar da, zaman keçdikcə cəmiyyət daha sivil və humanist üsullara üstünlük verməyə başlayıb. Bu üsullardan biri də mediasiyadır – dialoq və anlaşma üzərində qurulan bir sülh mexanizmi.
Mediasiya haqqında daha geniş məlumat almaq üçün mediator Tural Məmmədov ilə söhbətləşdik. Onun fikirləri göstərir ki, mediasiya sadəcə hüquqi prosedur deyil, həm də insan münasibətlərini qoruyan mənəvi bir körpüdür.
– Tural müəllim, müasir dövrdə mediasiyanın əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
– Müasir cəmiyyət sürətlə dəyişir və bu dəyişikliklər insan münasibətlərinə də təsir göstərir. İnsanlar arasında fikir ayrılıqları yaranması təbiidir. Lakin əsas məsələ mübahisənin mövcudluğu deyil, onun necə həll olunmasıdır.
Mediasiya bu baxımdan çox mühüm bir vasitədir. Çünki burada məqsəd tərəflərdən birinin qalib, digərinin məğlub olması deyil. Mediasiyanın əsas fəlsəfəsi qarşılıqlı anlaşmanı tapmaqdır. Mən həmişə deyirəm ki, mediasiya mübahisəni söndürən alov deyil, tərəflər arasında anlaşma işığını yandıran bir prosesdir.
Mediasiyanı məhkəmə prosesindən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər hansılardır?
– Məhkəmə hüquqi qərar verir, mediasiya isə insanların öz qərarını tapmasına kömək edir. Məhkəmədə hökm verilir, mediasiyada isə razılıq əldə olunur.
Burada mediator hakim deyil, tərəflər arasında dialoqu qurmağa çalışan vasitəçidir. Mediasiya prosesində insanlar bir-birini daha yaxşı anlamağa başlayır, emosiyalar sakitləşir və nəticədə ortaq bir yol tapılır. Bu səbəbdən mediasiya həm daha sürətli, həm də maddi baxımdan daha sərfəlidir.
Daha çox hansı mübahisələr mediasiya yolu ilə həll olunur?
– Təcrübə göstərir ki, mediasiya xüsusilə ailə, mülki və kommersiya mübahisələrində çox effektiv nəticə verir.
Ailə mübahisələrində bu xüsusilə vacibdir. Çünki burada yalnız hüquqi məsələ deyil, həm də emosional münasibətlər var. Mediasiya insanlara yalnız problemi həll etməyə deyil, münasibətləri qorumağa da kömək edir.
İnsanlar mediasiya xidmətindən necə yararlana bilərlər?
– Bu gün vətəndaşlar mediasiya xidmətlərindən müxtəlif mərkəzlərdə yararlana bilirlər. Məsələn, Bakıda yerləşən 6 saylı ASAN Xidmət Mərkəzi vətəndaşlara bu sahədə müraciət etmək üçün əlçatan imkan yaradır.
Burada biz insanlara ilkin olaraq pulsuz məsləhət təqdim edirik. Məqsəd odur ki, vətəndaşlar mediasiyanın imkanları ilə tanış olsun və mübahisəni sülh yolu ilə həll etməyin mümkün olduğunu görsünlər.
Sizcə mediasiyanın cəmiyyətə ən böyük töhfəsi nədir?
– Məncə mediasiyanın ən böyük dəyəri insanların bir-birini dinləməsinə imkan yaratmasıdır. Mübahisələrin çoxu əslində anlaşılmazlıqdan doğur. İnsanlar danışanda və bir-birini eşidəndə problem çox vaxt özü həll olunur.
Mediasiya bizə xatırladır ki, sülh təkcə müharibənin olmaması deyil. Sülh bəzən iki insanın bir masa arxasında oturub bir-birini anlamağa çalışmasıdır.
“Mediasiya – mübahisəni bitirən deyil, anlaşmanı başlayan yoldur.”
