9 aprel 2003-cü ildə Baghdad şəhərinin mərkəzində Saddam Hussein-in heykəli devrildi. Heykəlin altındakı metal lövhə qoparıldı, mərmər postamenti isə balyozla dağıdıldı. Əvvəlcə iraqlı mülki şəxslər heykəli aşırmağa çalışdılar — boynuna kəndir keçirmək üçün üstünə çıxdılar — lakin onu sökə bilmədilər. Sonda Amerika hərbçilərinin zirehli texnikasının köməyi ilə heykəl devrildi.
Bu hadisə rejim dəyişikliyinin simvoluna çevrildi. United States və müttəfiq qüvvələr cəmi 20 gün əvvəl Iraq-a hücuma başlamışdılar. Hücum intensiv bombardman və kruiz raketləri ilə həyata keçirilən, birbaşa ölkə liderini hədəf alan “başsızlaşdırma zərbəsi” ilə başlamışdı.
Heykəlin devrilməsindən üç həftə sonra ABŞ prezidenti George W. Bush Kaliforniya sahilləri yaxınlığında lövbər salmış ABŞ aviadaşıyıcısının göyərtəsində “Mission Accomplished” (Missiya yerinə yetirildi) yazısı olan bannerin qarşısında çıxış etdi. Lakin əslində vəziyyət bundan çox uzaq idi.
Iraq War-ın kölgəsi bu gün Iran ilə bağlı mövcud münaqişənin üzərində böyük təsir göstərir. Bu müharibə İraqda dərin yaralar buraxdı və sonradan nəzarətdən çıxan hadisələr zəncirini başlatdı — heç kimin əvvəlcədən proqnozlaşdıra bilmədiyi şəkildə.
Müharibə ölüm və dağıntı izi qoydu: hesablamalara görə, 2003–2011-ci illər arasında müharibə ilə bağlı səbəblərdən İraqda təxminən 461 min insan həyatını itirdi, ABŞ üçün isə müharibənin ümumi dəyəri təxminən 3 trilyon dollar oldu.
Bu müharibə Yaxın Şərqin siyasi xəritəsini dəyişdirdi və müharibəni başladan ölkələrdə siyasətçilərə olan ictimai etimada ciddi təsir göstərdi.
Bu gün isə ABŞ regionda bir çoxlarının “seçim müharibəsi” adlandırdığı yeni bir qarşıdurmaya başlayıb — bu dəfə İraqın qonşusu olan İranla. İki münaqişə arasında çoxlu oxşarlıqlar və paralellər var, lakin eyni zamanda ciddi fərqlər də mövcuddur. Bu fərqlər dünyanın o vaxtdan bəri necə dəyişdiyini və İraq müharibəsindəki səhvlərin təkrarlanmasının qarşısını almağın mümkün olub-olmayacağını göstərir.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
