Səhərin işığı bu dəfə fərqli idi. Hər gün pəncərədən içəri girən eyni günəş idi, amma bu dəfə onun işığı başqa cür idi — sanki otağı yox, ruhumu oyadırdı. İllərlə içimdə yatmış bir sükut vardı və o sükutun içindən bir səs qalxırdı, sakit, amma dəhşətli dərəcədə aydın:
“Yaşayırsan, amma yaşamırsan”.
O an anladım ki, insanın əsl oyanışı səhər gözlərini açmaqla başlamır. Bəzən illərlə yaşayırsan, amma ruhun hələ də yuxudadır. Mən indi o yuxudan ayılırdım.
Otaq eyni idi: köhnə masa, pəncərədən asılmış saralmış pərdələr, kitab rəfində toz basmış kitablar. Amma mən eyni deyildim. İçimdəki sükut artıq boşluqdan gəlmirdi — bu, anlayışdan doğan sükut idi.
Axşamdan bəri beynimdə bir fikir dolanırdı:
“Bəlkə xoşbəxtlik heç vaxt mənimlə olmayıb, amma mən onu başqalarına ötürə bilərəm”.
Əvvəlcə bu fikir mənasız görünürdü, amma sonra düşündüm: bəlkə də insanın xoşbəxtliyi elə paylaşmaqdır? Bəlkə xoşbəxtlik almaqda deyil, verməkdədir? Mən illərlə xoşbəxtliyi almağa çalışmışdım, amma verməyi unudurdum.
Güzgü qarşısına keçdim. Üzümə baxdım. O gözlər — bir zamanlar həyat dolu idi, indi isə dərin bir okean kimi: səthi sakit, altı fırtınalı. Qaşlarımın arasında illərin yorğunluğundan yaranan bir xətt var idi. Özümə baxıb düşündüm: bütün bu illər boyu mən kim olmuşam? İnsan, yoxsa sadəcə həyatın içində bir kölgə?
İçimdən bir səs cavab verdi:
— “Sən daim qaçan olmuşdun”.
Bəli, mən qaçmışdım. Keçmişimdən, ağrılarımdan, öz səsimdən… İndi isə dayanmışdım. İlk dəfə.
Və dayanmaq ağrıdır — amma bu ağrı təmizdir.
Səhər küçəyə çıxdım. Hava kəskin idi, payızın nəfəsi üzümə dəyirdi. O soyuqluq məni silkələdi. İllərlə dünyanı düşünmüş, amma onun nəfəsini duymamışdım. İndi isə külək üzümə dəyirdi və ilk dəfə düşündüm:
“Həyat buradadır”.
Yolda bir qadınla toqquşdum. Əlində uşağı var idi. Uşaq gülümsədi, mən də gülümsədim. O an zaman sanki dayandı. İllərlə içimdə ilişib qalan bir duyğu açıldı — sadə bir gülümsəmə.
Qadın uzaqlaşdı, amma içimdə qəribə bir istilik qaldı. Addımladıqca hiss edirdim: şəhər mənimlə birgə nəfəs alır.
Sonrakı günlərdə yenidən yazmağa başladım. Amma bu dəfə yazmaq ağrını azaltmaq üçün deyildi — yazmaq həyatın mənasını anlamanın yolu idi. Əvvəllər yazmaq mənim dərmanım idi, indi isə güzgüm idi. Hər cümlə ruhumun gizli qatlarına toxunurdu. Yazdıqca anladım: insan yazmaqla yarasını sağaltmır, sadəcə ona ad verir. Ad verdiyin şey isə səni artıq idarə edə bilmir.
Bir gecə yuxudan oyandım. Otaq qaranlıq idi. Beynimdə bir səhnə canlandı: uşaqlığımın evi, pəncərədən içəri girən külək, anamın yorğun baxışı, atamın susqunluğu. Mən artıq o evdə uşaq deyildim; böyümüş bir mən olaraq baxırdım. Gözlərim doldu. İlk dəfə onları bağışladım. Onların da öz qorxuları, acizlikləri vardı. Onlar da mənim kimi xoşbəxt olmağı bacarmamışdılar. O an anladım: bağışlamaq — unutmaq deyil, başqasının da insan olduğunu anlamaqdır.
Bir neçə gün sonra köhnə bir qutunu tapdım. İçində məktublar, şəkillər, xatirələr vardı. Bir zərfdə bir vaxtlar sevdiyim qadının yazdığı cümlə vardı:
“Sən həmişə axtarırsan, amma heç vaxt dayanmırsan”.
O cümlə məni sarsıtdı. Həqiqətən də mən “axtaran” olmuşdum, amma “tapmaq” üçün heç vaxt dayanmağa cəsarət etməmişdim. Həyatımın çoxu qaçış idi — xoşbəxtlikdən, ağrıdan, hətta özümün dərinliyindən qaçış. O məktubun kağızı əlimdə əyiləndə elə bil illər də əyildi. O an ağladım, amma bu göz yaşı kədərdən deyildi. Bu, ruhun yuyulması idi.
Növbəti gün oğlumla parka getdim. Günəş yavaş-yavaş qalxırdı. O qaçırdı, gülürdü. Mən isə ilk dəfə onu seyr edərkən düşünmədim: “Görəsən, gələcəkdə necə olacaq?” Mən sadəcə onu izlədim. O an anlayırdım: xoşbəxtlik sabahda deyil, bu anın içindədir. Sadə bir fikir kimi səslənsə də, bunu dərk etmək illər tələb edir.
Külək yarpaqları qaldırırdı, günəş üzümə vururdu, oğlum gülürdü — və mən düşündüm: bəlkə Tanrı insanı xoşbəxt etmək üçün deyil, onu anlaması üçün yaradıb. Çünki xoşbəxtlik keçici, amma anlama qalıcıdır.
O axşam yazı masamda oturub bir cümlə yazdım:
“Mən nəhayət dayandım”.
Və o anda başa düşdüm: insan dayananda böyüyür. Qaçdığın müddətcə ağrı səni idarə edir, amma dayananda sən ağrını idarə etməyi öyrənirsən.
İndi hər yazdığım sətir bir dua kimidir. Mən özümü tam xilas edə bilməmiş ola bilərəm, amma bəlkə bu sözlər kiminsə ruhuna toxunar. Çünki bəzən insan özü yanmaqla başqasının yolunu işıqlandırır. Və bəlkə də xoşbəxtliyin ən ali forması budur — özünü yox, bir başqasını yaşatmaq.
Nahid Tağıyev
Maliyyəçi, biznes təlimçi
https://www.facebook.com/nahidtaghiyev
Gundelik.az
