Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun inkişafı, regionlarda yeni iş yerlərinin yaradılması və qlobal iqtisadi proseslərin ölkəyə təsiri son illərin ən çox müzakirə olunan mövzularındandır. Bu istiqamətlərdə həyata keçirilən islahatlar iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və davamlı inkişafın təmin olunmasına xidmət edir. Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Gundelik.az-a müsahibəsində məşğulluğun artırılması imkanlarından, regionların sosial-iqtisadi inkişafında mövcud problemlərdən və dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklərin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsirindən danışıb.
Məşğulluğun artırılması və yeni iş yerlərinin yaradılması üçün hansı sahələr daha perspektivlidir?
– Məşğulluğun artırılması və yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından qeyri-neft sektoru ən perspektivli istiqamətlərdən biridir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, informasiya texnologiyaları, turizm, logistika və xidmət sektoru yeni məşğulluq imkanlarının formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır.
Kənd təsərrüfatında müasir texnologiyaların tətbiqi məhsuldarlığın yüksəlməsinə və əlavə iş yerlərinin yaranmasına şərait yaradır. İnformasiya texnologiyaları sahəsində rəqəmsal iqtisadiyyatın sürətli inkişafı proqramlaşdırma, kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal xidmətlər üzrə peşəkar kadrlara tələbatı artırır. Turizm sektoru isə hotellər, restoranlar, nəqliyyat və əyləncə xidmətləri vasitəsilə geniş məşğulluq imkanları yaradır.
Eyni zamanda, yaşıl enerji və bərpa olunan enerji mənbələri gələcəkdə minlərlə yeni iş yerinin açılmasına səbəb ola biləcək ən perspektivli istiqamətlərdən hesab olunur.
Regionların sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı hansı məsələlər hələ də aktuallığını qoruyur?
– Son illərdə regionların inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılsa da, bir sıra problemlər hələ də öz aktuallığını saxlayır. Regionlarda iqtisadi fəallığın paytaxtla müqayisədə zəif olması, bəzi ərazilərdə infrastrukturun tam formalaşmaması və iş imkanlarının məhdudluğu əsas məsələlər sırasındadır.
Bu səbəbdən bir çox gənclər təhsil və iş imkanları naminə iri şəhərlərə üz tuturlar. Nəticədə regionlarda əhali azalması müşahidə olunur və əmək resurslarının potensialı zəifləyir.
Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatı məhsullarının satış bazarlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, sahibkarlığın daha fəal şəkildə dəstəklənməsi və müasir texnologiyaların tətbiqinin artırılması da vacib məsələlərdəndir. Regionların davamlı inkişafı üçün iqtisadi fəaliyyətin şaxələndirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması və sosial xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslər Azərbaycan iqtisadiyyatına necə təsir göstərir?
– Dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslər Azərbaycan iqtisadiyyatına həm birbaşa, həm də dolayı təsir göstərir. Qlobal enerji bazarlarında neft və qaz qiymətlərinin dəyişməsi ölkənin ixrac gəlirlərinə və dövlət büdcəsinə ciddi təsir edən əsas amillərdəndir.
Enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin yüksəlməsi ixrac gəlirlərinin artmasına səbəb olduğu halda, qiymətlərin azalması büdcə daxilolmalarına mənfi təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, qlobal inflyasiya, beynəlxalq ticarətdəki dəyişikliklər və geosiyasi hadisələr idxal məhsullarının qiymətlərinə təsir göstərərək daxili bazarda bahalaşma yarada bilir.
Digər tərəfdən, dünya iqtisadiyyatında rəqəmsallaşma prosesinin sürətlənməsi, yaşıl enerji keçidi və yeni texnologiyaların inkişafı Azərbaycan üçün həm çağırışlar, həm də yeni imkanlar yaradır. Bu şəraitdə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, innovativ həllərin tətbiqi və beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması daha da vacib məsələyə çevrilir.
Gundelik.az