Otuz ilə yaxın davam edən Qarabağ münaqişəsinin nəticələrinə və tərəflərin əldə etdiklərinə və itirdiklərinə nəzər salarkən, Azərbaycanın mövqeyini yalnız müharibədə qalib gəlmiş tərəf kimi qiymətləndirmək prosesin mahiyyətini tam əks etdirməz. Çünki Azərbaycanın əldə etdiyi nəticə təkcə hərbi qələbə ilə məhdudlaşmadı. Bu Zəfər, eyni zamanda, milli kimliyin daha da möhkəmlənməsinə, xalqın özünəinamının bərpasına və cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşməsinə səbəb oldu.Bu mənada Vətən müharibəsi Azərbaycan üçün milli qurtuluş xarakteri daşıyan mühüm tarixi hadisəyə çevrildi. Qələbə ölkənin siyasi və ictimai həyatında yeni mərhələnin başlanmasına təkan verdi, xalqın həmrəyliyini daha da gücləndirdi. Azərbaycan cəmiyyəti vahid mövqe nümayiş etdirərək öz ərazi bütövlüyünün bərpası ideyası ətrafında birləşdi.
Azərbaycanın bu tarixi mərhələyə gəlib çatması uzunmüddətli prosesin nəticəsi idi. Ölkə öz ərazi bütövlüyünün təmin edilməsini dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdirmişdi. Beynəlxalq səviyyədə qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın tanınmaması da məsələnin hüquqi-siyasi mahiyyətini göstərən əsas faktorlardan biri idi. Qarabağ Azərbaycanın tarixi ərazisi və beynəlxalq hüquq baxımından ölkənin ayrılmaz hissəsi hesab olunurdu.
Bu baxımdan “Qarabağ problemi” Azərbaycan üçün sadəcə siyasi mübahisə deyil, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsi və ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsi idi. Azərbaycan dövlətinin əsas məqsədlərindən biri məhz bu ərazilər üzərində suverenliyini yenidən təmin etməkdən ibarət olub.
Zəfərə aparan yolda Azərbaycanın iqtisadi potensialı da mühüm amillərdən biri idi. Ölkənin iqtisadi imkanlarının Ermənistanla müqayisədə daha geniş olması müdafiə və təhlükəsizlik sahəsinə daha böyük vəsaitlərin yönəldilməsinə şərait yaradırdı. Artan iqtisadi gəlirlər hesabına hərbi büdcənin davamlı şəkildə artırılması, ordunun müasir silah və texnika ilə təchiz edilməsi və müdafiə sənayesinin inkişaf etdirilməsi Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin imkanlarının genişlənməsinə mühüm təsir göstərdi. Uzun illər ərzində bir sıra ekspertlər Azərbaycanın hərbi potensialının güclənməsi fonunda ərazi bütövlüyünün hərbi yolla bərpasının mümkünlüyünü də qeyd edirdilər. Nəticədə iqtisadi güc, hərbi hazırlıq, dövlət siyasəti və xalq həmrəyliyinin bir araya gəlməsi 2020-ci ildə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələnin başlanmasına zəmin yaratdı.
Azərbaycan Prezidenti tərəfindən 27 sentyabrın ölkəmizdə Anım Günü kimi qeyd olunması Vətən müharibəsində canından keçən şəhidlərimizin xatirəsinə, onların ailələrinə və bütün xalqımıza göstərilən yüksək ehtiramın ifadəsidir. Bu tarix Vətən uğrunda həyatını fəda edən qəhrəmanlarımızı yad etmək, onların keçdiyi şərəfli yolu xatırlamaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə genişmiqyaslı atəş açması nəticəsində hərbi qulluqçularımız və mülki şəxslər həlak oldu. Buna cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələndi və işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi.
Müharibədə göstərilən qəhrəmanlıqlar dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Hərbi qulluqçular müxtəlif orden və medallarla təltif olundu, “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adı təsis edildi. Şəhid ailələrinin və qazilərin sosial müdafiəsi istiqamətində də müxtəlif mexanizmlər yaradıldı. “YAŞAT” Fondunun fəaliyyəti bu sahədə həyata keçirilən tədbirlər sırasında xüsusi yer tutur.
İşğalın ağır nəticələri və Zəfərə aparan yol
Azərbaycan torpaqlarının uzun illər işğal altında qalması ölkəmizə ciddi insan, sosial, iqtisadi və mədəni itkilər yaşatdı. İşğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşdü, şəhər və kəndlər dağıdıldı, tarixi-mədəni abidələrə, qəbiristanlıqlara və infrastruktura böyük ziyan vuruldu. Xocalı faciəsi isə həmin dövrün ən ağır səhifələrindən biri kimi Azərbaycan xalqının yaddaşında yaşayır. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalıda çoxsaylı dinc sakin qətlə yetirildi, qadınlar, uşaqlar və yaşlılar arasında itkilər oldu. Bu faciə Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxdı.Uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün danışıqlar aparılsa da, nəticə əldə olunmadı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoyulması tələb edilsə də, bu sənədlərin icrası uzun müddət təmin edilmədi. Azərbaycan isə bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini qorudu. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri, 2018-ci ildə Günnüt əməliyyatı və 2020-ci ilin Tovuz döyüşləri ölkəmizin işğalla barışmadığını göstərdi.
Vətən müharibəsinin nəticəsi təsadüfi deyildi. Azərbaycan Ordusunun uzun illər ərzində modernləşdirilməsi, hərbi qulluqçuların peşəkarlığının artırılması, müasir silah və texnologiyalarla təchizat, hərbi təlimlərin intensivləşdirilməsi və müdafiə sənayesinin inkişafı ordumuzun döyüş qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirdi. 44 günlük müharibədə Azərbaycan Ordusu müxtəlif istiqamətlərdə mürəkkəb hərbi əməliyyatlar həyata keçirərək mühüm döyüş təcrübəsi nümayiş etdirdi. Türkiyə ilə keçirilən birgə hərbi təlimlər də ordunun hazırlığının və koordinasiya imkanlarının artırılmasına töhfə verən amillərdən biri oldu.Qələbənin əsas dayaqlarından biri isə xalqın həmrəyliyi və hərbçilərin Vətən sevgisi idi. Əsgər və zabitlərimizin göstərdiyi fədakarlıq, şəhidlərimizin canı bahasına əldə olunan Zəfər Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələ yaratdı.
27 Sentyabr Anım Günü yalnız Vətən müharibəsində şəhid olan qəhrəmanlarımızı deyil, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və dövlət müstəqilliyi uğrunda həyatını itirmiş bütün şəhidlərimizi ehtiramla yad etmək üçün mühüm tarixdir.Bu gün biz onların həyat yolunu, Vətən qarşısındakı xidmətlərini və xalqımıza miras qoyduqları qəhrəmanlıq nümunəsini xatırlayırıq. Şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, onların ailələrinə diqqət və qayğının göstərilməsi dövlət və cəmiyyət üçün mənəvi məsuliyyət olaraq qalır. Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə yanaşı, xalqın milli yaddaşında şəhidlərin qəhrəmanlığını və Vətən sevgisini əbədiləşdirdi. 27 Sentyabr isə bu müqəddəs xatirənin yaşadıldığı, şəhidlərimizin qarşısında ehtiramla baş əydiyimiz gündür.
Abdulla Əsgərov,
A.Nəzərəliyev adına 16 saylı məktəbin direktoru
Gundelik.az
