Həddindən artıq isti hava yalnız halsızlıq və təngnəfəslik hissinə səbəb olmur, həmçinin beyin funksiyalarına da mənfi təsir göstərir. Professor Belma Doğan Güngen uzun müddət yüksək temperaturun təsiri altında qalmağın orqanizmdə maye və elektrolit balansını poza biləcəyini, istilikvurma baş verdiyi halda isə ciddi nevroloji fəsadların yarana biləcəyini bildirib.
İsti havalarda orqanizm temperaturu azaltmaq üçün damarları genişləndirir və tərləməni artırır. Bu proses zamanı maye və elektrolit itkisi baş verir. Beyin isə bədən temperaturunu tarazlıqda saxlamaq üçün daha çox çalışır. Professor Güngen bildirib ki, bədən temperaturuna nəzarət etmək mümkün olmadıqda sinir hüceyrələri stresə məruz qala bilər. Bu zaman başgicəllənmə, halsızlıq, çaşqınlıq və huşun itirilməsi kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər.
İstilikvurma təcili müdaxilə tələb edən ciddi sağlamlıq problemi hesab olunur. Bədən temperaturunun təhlükəli səviyyəyə yüksəlməsi beyin funksiyalarını pozur. Ağır hallarda beyin ödemi, huş itkisi, koma və qalıcı nevroloji zədələnmə yaranır. Buna görə də şüur bulanıqlığı, huşun itirilməsi, bədən temperaturunun çox yüksəlməsi və ya davranış dəyişiklikləri müşahidə edildikdə vaxt itirmədən tibbi yardım göstərilməlidir.
Yüksək temperatur yalnız ağır hallarda deyil, gündəlik zehni fəaliyyətə də təsir göstərir. Professor Güngen isti havalarda diqqət, yaddaş və qavrama proseslərinin zəifləyə biləcəyini bildirib. Həddindən artıq yorğunluq, narahatlıq, əsəbilik və diqqəti cəmləməkdə çətinlik də tez-tez rast gəlinən şikayətlər arasındadır.
Tərləmə nəticəsində itirilən mayenin kifayət qədər bərpa olunmaması zehni fəaliyyəti də zəiflədir. Susuzluq artdıqca diqqəti cəmləməkdə çətinlik, unutqanlıq və zehni yorğunluq yaranır. Xalq arasında “beyin dumanı” kimi tanınan bu vəziyyət xüsusilə uzun müddət isti mühitdə qalan insanlarda daha qabarıq şəkildə özünü göstərə bilər.
Yüksək temperatur miqren və baş ağrısından əziyyət çəkən insanlar üçün də tətikləyici amil ola bilər. Tərləmə nəticəsində maye itkisi, yuxu rejiminin pozulması və istiliyin damarlar üzərində təsiri miqren tutmalarının daha tez-tez baş verməsinə səbəb ola bilər. Miqreni olan şəxslərə isti günlərdə kifayət qədər maye qəbul etmək və uzun müddət birbaşa günəş şüalarının altında qalmamaq tövsiyə olunur.
Epilepsiya, Parkinson xəstəliyi, demensiya və ya daha əvvəl insult keçirmiş şəxslərdə həddindən artıq istinin təsiri daha ciddi ola bilər. Maye itkisi, yuxu pozğunluğu və bədən temperaturunun yüksəlməsi mövcud nevroloji şikayətləri ağırlaşdırır. Bəzi xəstələrdə çaşqınlıq və narahatlıq kimi əlamətlər də artır.
Yaşlı insanlarda orqanizmin yüksək temperatura uyğunlaşma qabiliyyəti azalır. Uşaqlarda isə temperaturun tənzimlənməsi mexanizmləri böyüklər qədər effektiv işləmir. Buna görə də uşaqların və yaşlı insanların isti havalarda uzun müddət günəş altında qalmaması, maye qəbulunun isə nəzarətdə saxlanılması vacibdir.
Professor Belma Doğan Güngen günün ən isti saatlarında birbaşa günəş şüalarına məruz qalmaqdan çəkinməyi tövsiyə edib. Kifayət qədər su içmək, açıq rəngli və yüngül geyimlər geyinmək, papaqdan istifadə etmək və çox isti mühitdən həddindən artıq soyudulmuş kondisionerli məkana qəfil keçməmək görülə biləcək sadə tədbirlər arasındadır.
Xüsusilə xroniki xəstəlikləri olan şəxslərin, uşaqların və yaşlı insanların həddindən artıq isti havalarda daha diqqətli olması tövsiyə edilir.
Mənbə:CNN Türk
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
