PRP və plazmaterapiya: Öz qanından hazırlanan preparat dəriyə nə verir? - AÇIQLAMA

Son illərdə estetik dermatologiyada geniş maraq doğuran prosedurlardan biri PRP, yəni trombositlərlə zəngin plazma terapiyasıdır. Pasiyentin öz qanından hazırlanan plazmanın dəriyə yeridilməsinə əsaslanan bu üsul dərinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması, kollagen sintezinin stimullaşdırılması və saç tökülməsinin müalicəsinə dəstək məqsədilə tətbiq olunur. Bəs PRP həqiqətən hansı nəticələri verə bilər, onun imkanları və məhdudiyyətləri nələrdir?

Estetik cərrah, dermatoloq və trixoloq Səma Məmmədli mövzu ilə bağlı Gundelik.az-a açıqlamasında PRP prosedurunun xüsusiyyətləri, dəriyə təsiri və tətbiq zamanı nəzərə alınmalı məqamlar barədə danışıb.

Onun sözlərinə görə, prosedurun məqsədi dərinin bərpa mexanizmlərini stimullaşdırmaqdır:

“PRP pasiyentin öz qanından əldə edilən, trombositlərlə zənginləşdirilmiş plazmanın tibbi məqsədlərlə istifadə olunmasına əsaslanır. Trombositlərin tərkibində toxumaların bərpası proseslərində iştirak edən böyümə faktorları var. Bu faktorlar hüceyrə fəaliyyəti və toxumaların yenilənməsi ilə əlaqəli proseslərə təsir göstərə bilər. Lakin PRP-ni dərini bir prosedurla tamamilə yeniləyən və bütün problemləri aradan qaldıran vasitə kimi təqdim etmək düzgün deyil. PRP proseduru zamanı pasiyentdən az miqdarda qan götürülür və xüsusi sentrifuqa vasitəsilə emal edilərək trombositlərlə zəngin plazma ayrılır. Daha sonra hazırlanan plazma müəyyən texnikaya uyğun olaraq dərinin müvafiq qatlarına yeridilir. Prosedurun məqsədi dərinin bərpa mexanizmlərini stimullaşdırmaqdır. Bəzi pasiyentlərdə dəri teksturasının, elastikliyin və ümumi görünüşün yaxşılaşması müşahidə oluna bilər. Bununla belə, nəticələr insanın dəri vəziyyətindən, yaşından, fərdi xüsusiyyətlərindən, istifadə olunan protokoldan və prosedurların sayından asılıdır”.

Səma Məmmədlinin fikrincə, PRP-nin nəticələrini qiymətləndirərkən gözləntilərin düzgün müəyyənləşdirilməsi vacibdir.

“PRP-dən sonra dəridə daha canlı görünüş, teksturanın yaxşılaşması və bəzi hallarda incə xətlərin görünüşündə azalma müşahidə oluna bilər. Ancaq nəticə hər kəsdə eyni olmur. Dərinin dərin qırışları, nəzərəçarpan sallanma, ciddi piqmentasiya və ya çapıqlar kimi problemlərdə PRP təkbaşına kifayət etməyə bilər. Belə hallarda pasiyentin vəziyyəti ayrıca qiymətləndirilməli və uyğun müalicə planı hazırlanmalıdır. Plazmaterapiya ifadəsi gündəlik tibbi və estetik praktikada qanın plazmasından istifadə edilən prosedurları təsvir etmək üçün işlədilir. PRP isə trombositlərlə zəngin plazmanı ifadə edir. Bu səbəbdən istifadə olunan preparatın tərkibi, hazırlanma üsulu və tətbiq məqsədi dəqiqləşdirilməlidir. PRP-nin öz qanından hazırlanması bəzi yad materiallara qarşı immunoloji reaksiyalarla bağlı riskləri azalda bilər. Lakin bu, prosedurun tamamilə risksiz olması demək deyil. İynə vurulan nahiyədə ağrı, qızartı, şişkinlik və göyərmə yarana bilər. Sterillik qaydalarının pozulması isə infeksiya riskini artırır. Prosedurdan əvvəl pasiyentin sağlamlıq vəziyyəti, qəbul etdiyi dərmanlar, qan laxtalanması ilə bağlı problemlər və digər əks-göstərişlər həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir”, – deyə mütəxəssis qeyd edib.

PRP hər dəri tipinə uyğundurmu?

PRP-nin tətbiqi üçün qərar yalnız yaşa və ya dəri tipinə əsasən verilməməlidir. Dərinin mövcud vəziyyəti, əsas şikayət, yanaşı xəstəliklər və pasiyentin gözləntiləri nəzərə alınmalıdır. Aktiv infeksiya, müəyyən qan xəstəlikləri və trombositlərin funksiyasına təsir edən hallar prosedurun uyğunluğuna təsir göstərə bilər.

Bundan başqa, PRP-nin kosmetik məqsədlərlə istifadəsi üzrə elmi sübutların gücü müxtəlif göstərişlərə görə dəyişir. Buna görə prosedurun faydaları barədə qəti və universal vədlər vermək əvəzinə, mümkün nəticələr və alternativlər pasiyentlə əvvəlcədən müzakirə edilməlidir.

Saç tökülməsində PRP-nin rolu

PRP dermatologiya və trixologiyada saç tökülməsinin bəzi növlərində də tətbiq edilir. Xüsusilə androgenetik alopesiya zamanı müəyyən pasiyentlərdə saç sıxlığına və qalınlığına müsbət təsir göstərə bilər. Lakin nəticələr fərdi olur və PRP hər növ saç tökülməsinin müalicəsi hesab edilmir.

Saç tökülməsinin səbəbi dəmir çatışmazlığı, qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, hormonal dəyişikliklər, stress və ya digər amillərlə bağlı ola bilər. Buna görə müalicəyə başlamazdan əvvəl səbəbin müəyyənləşdirilməsi vacibdir.

PRP və plazmaterapiya dərinin görünüşünü yaxşılaşdırmaq və müəyyən hallarda toxumaların bərpasını dəstəkləmək üçün istifadə edilən üsullardandır. Bununla belə, prosedurun nəticələri fərdi xüsusiyyətlərdən və tətbiq məqsədindən asılıdır. Pasiyentlər qərar verməzdən əvvəl həkim müayinəsindən keçməli, mümkün risklər və alternativ müalicə üsulları barədə məlumat almalıdırlar. PRP-ni universal cavanlaşma vasitəsi kimi deyil, düzgün seçilmiş pasiyentlərdə müəyyən fayda verə bilən tibbi prosedur kimi qiymətləndirmək daha doğrudur.

Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az