ABŞ prezidenti Donald Trump İranla bağlı beş həftəlik ABŞ–İsrail müharibəsi müddətində dəfələrlə son tarixlər təyin edib, tələblər irəli sürüb və təhdidlər səsləndirib. Lakin bu dəfəki açıqlamalar əvvəlkilərdən daha açıq və sərtdir.
İrana qarşı yeni zərbələrin çox dağıdıcı olacağı bildirilir. Bu hücumların çərşənbə axşamı Vaşinqton vaxtı ilə saat 20:00-da (GMT ilə çərşənbə 00:00) başlayacağı deyilir. Dörd saat ərzində ölkədəki bütün körpülərin və elektrik stansiyalarının “məhv ediləcəyi” vurğulanıb.
“Demək olar ki, heç nə qadağan deyil,” deyə Tramp bazar ertəsi bildirib.
Prezidentə görə, bu ssenaridən qaçmaq üçün İran “onun üçün qəbul edilə bilən” razılaşma imzalamalıdır. Bu razılaşmanın əsas hissələrindən biri Strait of Hormuz vasitəsilə neft daşımalarının sərbəst şəkildə bərpası olmalıdır.
Son saatlar yaxınlaşdıqca İranın Trampın ultimatumunu qəbul etməyə hazır olduğuna dair ciddi əlamət yoxdur. Tehran müvəqqəti atəşkəsi rədd edib və ABŞ rəsmisinin “maksimalist” adlandırdığı öz tələblərini irəli sürüb.
Bu vəziyyət Trampı çətin seçim qarşısında qoyur. Əgər razılaşma əldə olunmasa, o, son tarixi yenidən uzada bilər — son üç həftədə artıq dördüncü dəfə. Lakin belə sərt və detallı təhdidlərdən sonra geri çəkilmək onun etibarlılığına zərbə vura bilər.
Eyni zamanda, İran və digər ölkələr belə nəticəyə gələ bilər ki, ABŞ hərbi gücünə baxmayaraq, danışıqlarda tam üstün mövqedə deyil.
Tramp isə bazar ertəsi keçirilən mətbuat konfransında israr edib:
“Biz qalib gəldik. Onlar hərbi baxımdan məğlub olublar. Onların əlində qalan yalnız psixoloji təsirdir — məsələn, ‘suda bir neçə mina yerləşdirəcəyik’ demək.”
Lakin məhz bu “psixoloji təsir” — dronlar, raketlər və minalarla neft tankerlərini Strait of Hormuz-dən çəkindirmək qabiliyyəti — İranın düşündüyündən daha güclü vasitəsi ola bilər.
Tramp çıxışında ABŞ ordusunun əvvəlki əməliyyatlarını da vurğulayıb: İranın nüvə obyektlərinə qarşı “Midnight Hammer” bombardmanı, Venesuela prezidenti Nicolás Maduronun yanvarda ələ keçirilməsi və son xilasetmə əməliyyatı.
Milli təhlükəsizlik komandası ilə birlikdə bu son əməliyyatı yüksək qiymətləndirsə də, ABŞ müdafiə naziri Pete Hegseth bunun “potensial faciənin” qarşısını almaq üçün edildiyini etiraf edib.
Bu hadisə göstərir ki, ABŞ hərbi gücü böyük olsa da, onun da sərhədləri var.
Trampın sözlərinə görə:
“Biz onları ağır bombardman edə bilərik. Amma boğazı bağlamaq üçün bir terrorçu kifayətdir.”
Digər variant isə təhdidləri reallaşdırmaqdır — amma Tramp bunu etmək istəmədiyini dəfələrlə vurğulayıb.
O həmçinin qeyd edib ki, İranın infrastrukturunu məhv etmək istəmir, çünki sonradan onu bərpa etmək lazım gələcək — və bu prosesdə ABŞ da iştirak edə bilər.
“Əgər indi çıxsaq, onların ölkəni bərpa etməsi 20 il çəkəcək,” deyə o bildirib.
Əgər bombardman başlasa, bu müddətin bir əsrə qədər uzana biləcəyini əlavə edib.
Bu, Trampın dediyi kimi İranı “daş dövrünə qaytarmaq” olmasa da, mümkün humanitar böhran və İranın vəd etdiyi sərt cavab tədbirləri region üçün ciddi nəticələr doğura bilər.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
