ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, ABŞ bazar ertəsindən etibarən Hörmüz boğazında qalan gəmilərin təhlükəsiz şəkildə çıxarılmasına kömək edəcək.
O, sosial mediada yazıb:
“İranın, Yaxın Şərqin və ABŞ-ın xeyrinə olaraq bu ölkələrə bildirmişik ki, onların gəmilərini bu məhdud su yollarından təhlükəsiz şəkildə çıxarmağa bələdçilik edəcəyik.”
Tramp hansı ölkələrin bu yardımı alacağını açıqlamayıb.
Tramp əlavə edib ki, “Project Freedom” adlandırdığı bu prosesə hər hansı müdaxilə “qətiyyətlə qarşılanacaq”.
Fevral ayında müharibə başladıqdan sonra İran bu həyati əhəmiyyətli dəniz yolunda hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. ABŞ isə İran limanlarına dəniz blokadası tətbiq edib.
İran parlamentinin yüksək vəzifəli üzvü, keçmiş İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu komandiri İbrahim Əzizi sosial mediada yazıb ki, “ABŞ-ın hər hansı müdaxiləsi atəşkəsin pozulması kimi qiymətləndiriləcək”.
Tramp paylaşımında həmçinin qeyd edib ki, ABŞ nümayəndələri İranla “çox müsbət” danışıqlar aparır və bu danışıqlar “hamı üçün müsbət nəticələrə gətirib çıxara bilər”.
O əlavə edib ki, əməliyyat ABŞ, İran və digər Yaxın Şərq ölkələri adından edilən “humanitar jest”dir, lakin hansı ölkələrin iştirak etdiyini açıqlamayıb.
“Bütün hallarda onlar bildiriblər ki, ərazi təhlükəsiz olana qədər geri qayıtmayacaqlar… Gəmilərin hərəkəti yalnız heç bir günahı olmayan insanlar, şirkətlər və ölkələr üçün yolu açmaq məqsədi daşıyır,” – deyə Tramp bildirib.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, “Project Freedom” əməliyyatında 15 min hərbçi, idarə olunan raket daşıyan esmineslər və 100-dən çox təyyarə iştirak edəcək.
Müharibə başlayandan bəri təxminən 20 min dənizçi körfəzdə qapalı qalıb. Ərzaq ehtiyatlarının azalması və dənizçilərin fiziki və psixoloji vəziyyəti ilə bağlı narahatlıq artır.
Dünyada neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən 20%-i bu boğazdan keçir və münaqişə qlobal enerji qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olub.
Bazar günü gecə Birləşmiş Krallıq Dəniz Nəqliyyatı Əməliyyatları bildirib ki, boğazda bir tanker “naməlum mərmi” ilə vurulub, lakin ekipajın təhlükəsiz olduğu qeyd edilib.
Trampın açıqlaması İranın dövlətə yaxın mediasının Tehranın son sülh təklifinə ABŞ-ın cavab verdiyini bildirməsindən sonra gəlib.
İranın yarı-rəsmi Tasnim xəbər agentliyinə görə, Pakistan vasitəsilə çatdırılan cavab hazırda araşdırılır.
ABŞ hələ rəsmi olaraq cavab verdiyini təsdiqləməyib. Lakin Tramp İsrailin Kan News kanalına bildirib ki, təklif onun üçün qəbuledilməzdir.
İran mediası bildirib ki, Tehranın 14 maddəlik sülh planında ABŞ-dan qüvvələrini İran sərhədləri yaxınlığından çıxarması, dəniz blokadasını dayandırması və bütün hərbi əməliyyatların – o cümlədən İsrailin Livandakı hücumlarının – dayandırılması tələb olunur.
Plan həmçinin 30 gün ərzində razılaşmanın əldə olunmasını nəzərdə tutur.
İran rəsmiləri vurğulayıb ki, əsas məqsəd müharibəni uzatmaq deyil, onu tam dayandırmaqdır.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib ki, “hazırda nüvə danışıqları gündəmdə deyil” – halbuki bu, Vaşinqtonun əsas tələblərindən biridir.
İran nüvə silahı əldə etmək istədiyini dəfələrlə inkar edir və proqramının yalnız dinc məqsədlər üçün olduğunu bildirir. Buna baxmayaraq, ölkə silah səviyyəsinə yaxın uranı zənginləşdirən yeganə nüvə silahına malik olmayan dövlətdir.
Şənbə günü Tramp ABŞ-ın İranın son sülh təklifini aldığını təsdiqləyib və bildirib ki, planı nəzərdən keçirəcək, lakin “son 47 ildə etdiklərinə görə kifayət qədər cavab vermədikləri üçün bunun qəbul edilə biləcəyini təsəvvür etmir”.
O, jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, razılaşmanın “ümumi məzmunu” barədə məlumatı var və tezliklə tam mətni alacaq.
BBC-nin sualına cavab olaraq Tramp İran daxilində hərbi zərbələrin yenidən başlaya biləcəyini “mümkün” adlandırıb:
“Əgər pis davransalar… Amma hələlik görəcəyik.”
Tramp münaqişədən tam çəkilməyə meylli görünməyib və bildirib: “Biz getmirik… bunu edəcəyik ki, iki-üç ildən sonra yenidən qayıtmaq lazım olmasın.”
İran mediasına görə, Tehranın son təklifi ABŞ-ın iki aylıq atəşkəsi nəzərdə tutan doqquz maddəlik planına cavabdır.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
