Telefon və digər rəqəmsal cihazlardan istifadənin zərərləri barədə danışarkən adətən diqqətimizi psixoloji təsirlərə yönəldirik. Lakin araşdırmalar göstərir ki, uzun müddət ekran qarşısında qalmaq bədənimizə də təsir edir.
Telefon istifadəsi boyun duruşunu dəyişdirir, görmə problemlərinə səbəb olur, motor bacarıqlara təsir göstərir və əzələ gücünü azaldır. Hətta texnologiyadan istifadənin boyun nahiyəsində qırışların yaranmasına təsir edib-etmədiyi də araşdırılır.
Daha çox açıq havada olmaq miyopiyadan qoruyur
Miyopiya, yəni uzağı görməmə problemi son onilliklərdə geniş yayılıb. İlk baxışda bunun səbəbini telefon və digər cihazların yaratdığı yaxın məsafədən istifadə ilə əlaqələndirmək asandır.
ABŞ-də Ohayo Dövlət Universitetinin optometriya professoru Donald Mutti və həmkarlarının araşdırmaları isə yaxın məsafədə görülən işlərlə miyopiya arasında güclü əlaqə olmadığını göstərib.
Bunun əvəzində açıq havada keçirilən vaxtın qoruyucu təsir göstərə biləcəyi müəyyən edilib. Muttiyə görə, açıq havadakı parlaq işıq tor qişada dopamin ifrazını stimullaşdırır və bu, gözlərin inkişafına təsir göstərir.
Texnologiyanın insanları daha çox qapalı məkanlarda vaxt keçirməyə sövq etməsi isə göz sağlamlığına dolayı yolla mənfi təsir göstərir.
Bu səbəbdən mütəxəssislər xüsusilə uşaqların açıq havada daha çox vaxt keçirməsini tövsiyə edirlər. Günəşdən qorunmaq üçün günəşdən qoruyucu vasitələrdən və eynəklərdən istifadə etmək də vacibdir.
Telefonu hansı hündürlükdə tutmaq lazımdır?
Telefonu istifadə edərkən başı uzun müddət önə əymək boyun əzələlərinə və onurğaya əlavə yük yaradır. Bu vəziyyətə bəzən “texnologiya boynu” deyilir.
Başın önə əyilməsi boyundakı fəqərələrə düşən yükü əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Uzun müddət davam etdikdə bu, əzələ və oynaqlarda problemlərə, onurğadakı disklərin zədələnməsinə və hətta tənəffüs funksiyasına təsir göstərir.
Bunun qarşısını almaq üçün telefonu mümkün qədər göz səviyyəsində saxlamaq və ekrandan uyğun məsafədə istifadə etmək tövsiyə olunur. Kompüter monitoru üçün də eyni qayda keçərlidir.
Ekran qarşısında uzun müddət fasiləsiz qalmamaq da vacibdir. Müəyyən aralıqlarla gözləri və bədəni dincəltmək faydalıdır.
Telefon istifadəsi boyun qırışlarına səbəb olur?
Son illərdə “texnologiya boynu”nun boyun nahiyəsində qırışların yaranmasına səbəb olub-olmadığı da müzakirə edilir.
Dermatoloq Justine Hextall bunun nəzəri baxımdan mümkün olduğunu bildirir. Onun sözlərinə görə, dərinin təkrar-təkrar bükülməsi zamanla qırışların yaranmasına təsir göstərir.
Lakin hazırda telefon istifadəsi ilə boyun qırışları arasında birbaşa əlaqəni təsdiqləyən kifayət qədər elmi sübut yoxdur. Buna görə də yalnız “texnologiya boynu”na qarşı olduğu iddia edilən xüsusi kosmetik məhsullara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
Ağıllı saatların uzun müddət fasiləsiz taxılması isə başqa dəri problemlərinə səbəb olur. Saatın altında yaranan isti və nəm mühit göbələklərin inkişafını asanlaşdırır, dəridə qıcıqlanma və ekzema yaradır.
Mütəxəssislər saatı vaxtaşırı çıxarmağı və həmin nahiyəni təmiz saxlamağı məsləhət görürlər.
Telefon istifadəsi əl gücünü azaldır?
Əl sıxma gücü ümumi sağlamlığın mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur. Bəzi araşdırmalar onun gələcək sağlamlıq risklərini qiymətləndirmək üçün əhəmiyyətli göstərici ola biləcəyini göstərir.
Almaniyadakı Lausitz Tibb Universitetinin professoru Johannes Beller bildirir ki, gənc nəsillərdə əl sıxma gücünün azalması daha geniş fiziki aktivlik probleminin göstəricisidir.
Kompüter qarşısında oturaraq görülən işlərin və ümumilikdə hərəkətsiz həyat tərzinin fiziki hazırlığın azalmasına təsir etdiyi düşünülür.
Buna görə yalnız əl əzələlərini gücləndirmək deyil, ümumi fiziki aktivliyi artırmaq da vacibdir. Müntəzəm idman və güc məşqləri bu baxımdan faydalıdır.
Ekranlar motor bacarıqlarımıza necə təsir edir?
Texnologiyadan istifadə müəyyən hərəkətləri – məsələn, toxunmaq, klikləmək və sürüşdürmək kimi bacarıqları inkişaf etdirir. Lakin daha geniş motor bacarıqlar baxımından vəziyyət fərqlidir.
Almaniyanın Regensburq Universitetinin professoru Sebastian Suggate texnologiyadan istifadənin, xüsusilə uşaqlarda incə motor bacarıqların inkişafına mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirir.
Araşdırmalar ekran qarşısında keçirilən vaxtın artması ilə motor bacarıqların zəifləməsi arasında əlaqə olduğunu göstərir. Bu, xüsusilə uşaqlar və yeniyetmələr üçün əhəmiyyətlidir. Çünki motor bacarıqlar onların idrak və akademik inkişafı ilə də əlaqəlidir.
Lakin mütəxəssislər ekranlardan tamamilə imtina etməyi tövsiyə etmirlər. Bunun əvəzinə gündəlik həyata əl bacarığı tələb edən fəaliyyətlər əlavə etmək mümkündür.
Yemək hazırlamaq, rəsm çəkmək, müxtəlif əl işləri ilə məşğul olmaq, musiqi alətində çalmaq, ağacla işləmək və hətta əl ilə yazmaq faydalıdır.
Mütəxəssislərin fikrincə, söhbət böyük və qaçılmaz zərərlərdən deyil, kiçik təsirlərin uzun illər ərzində toplanmasından gedir. Buna görə texnologiyadan istifadəni tamamilə dayandırmaq əvəzinə, ekran vaxtını fiziki fəaliyyət və əl bacarıqları tələb edən məşğuliyyətlərlə balanslaşdırmaq daha məqsədəuyğundur.
Mənbə:BBC Türk
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
