Süni intellektin sürətlə inkişaf etməsi əmək bazarında bir çox peşənin gələcəyi ilə bağlı suallar yaradıb. Xüsusilə mühasibatlıq kimi dəqiqlik, hesablama və sənədlərlə işləmə tələb edən sahələrdə avtomatlaşdırmanın genişlənməsi diqqət çəkir. Artıq bir sıra proqramlar hesab-fakturaların emalı, maliyyə məlumatlarının təhlili, əməliyyatların təsnifləşdirilməsi və hesabatların hazırlanması kimi işləri daha sürətli yerinə yetirə bilir. Bəs bu inkişaf mühasiblərə ehtiyacı aradan qaldıra bilərmi, yoxsa peşənin mahiyyətini dəyişdirəcək?
Mövzu ilə bağlı “MS Consalting 2026” MMC-nin rəhbəri Sevinc Eminova Gundelik.az-a açıqlama verib.
O, saytımıza açıqlamasında süni intellektin mühasibatlıq sahəsinə təsiri, onun üstünlükləri və insan amilinin əhəmiyyəti barədə danışıb.
Süni intellekt mühasibatlıqda hansı işləri görə bilər?
Süni intellekt əsasən təkrarlanan, standart qaydalarla icra edilən və böyük həcmdə məlumatların emalını tələb edən işlərdə mühasiblərə dəstək ola bilər. Məsələn, elektron sənədlərdən məlumatların çıxarılması, əməliyyatların ilkin təsnifləşdirilməsi, hesab-fakturaların yoxlanılması, maliyyə məlumatlarının müqayisəsi və hesabatların hazırlanmasının müəyyən mərhələləri avtomatlaşdırıla bilər.
Bu imkanlar iş proseslərinin sürətlənməsinə, texniki səhvlərin azalmasına və mütəxəssislərin vaxtına qənaət edilməsinə şərait yaradır. Bununla belə, avtomatlaşdırılmış sistemlərin nəticələri həmişə düzgün olmaya bilər. Yanlış daxil edilmiş məlumatlar, natamam sənədlər və proqram təminatının məhdudiyyətləri maliyyə nəticələrinə təsir göstərə bilər.
“Mühasibin rolu yalnız rəqəmləri hesablamaqdan ibarət deyil”
Sevinc Eminovanın mövqeyinə görə, süni intellektin mühasibatlıqda tətbiqi bu sahədə çalışan mütəxəssislərin fəaliyyətini daha səmərəli təşkil etməyə imkan yarada bilər. Lakin mühasibin işi yalnız rəqəmləri hesablamaq və sənədləri sistemə daxil etməklə məhdudlaşmır.
“Süni intellekt mühasibatlıq sahəsində bir çox prosesi sürətləndirə və gündəlik iş yükünü azalda bilər. Xüsusilə təkrarlanan əməliyyatların avtomatlaşdırılması mühasibə vaxtını daha səmərəli bölüşdürmək imkanı verir. Ancaq mühasibatlıq yalnız hesablamalardan ibarət deyil. Maliyyə məlumatlarının düzgün şərh edilməsi, əməliyyatların mahiyyətinin başa düşülməsi, qanunvericiliyin tələblərinin nəzərə alınması və qəbul edilən qərarların nəticələrinin qiymətləndirilməsi peşəkar yanaşma tələb edir”, – deyə o bildirib.
Süni intellekt insan səhvlərini tam aradan qaldıra bilərmi?
Avtomatlaşdırma bəzi texniki səhvlərin qarşısını almağa kömək etsə də, bütün riskləri aradan qaldırmır. Süni intellekt yanlış məlumat əsasında işləyə, əməliyyatı səhv təsnifləşdirə və ya konkret vəziyyətə uyğun olmayan nəticə təqdim edə bilər.
Bu səbəbdən mühasibatlıqda texnologiyadan istifadə zamanı insan nəzarəti mühüm əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssis sistemin hazırladığı məlumatları yoxlamalı, sənədlərin düzgünlüyünü qiymətləndirməli və nəticələrin qüvvədə olan mühasibat uçotu qaydalarına, vergi qanunvericiliyinə və digər normativ tələblərə uyğunluğunu müəyyən etməlidir.
Bundan başqa, maliyyə məlumatlarının məxfiliyinin qorunması da vacib məsələlərdəndir. Müəssisələrin maliyyə sənədlərini süni intellekt alətlərinə ötürərkən məlumatların təhlükəsizliyi və istifadə olunan platformanın məxfilik şərtləri nəzərə alınmalıdır.
Mühasibləri gələcəkdə nə gözləyir?
Süni intellektin yayılması mühasiblərdən yalnız texniki biliklər deyil, həm də analitik düşüncə, problem həll etmək və texnologiyadan düzgün istifadə bacarıqları tələb edə bilər. Əməliyyatların avtomatlaşdırılması ilə yanaşı, maliyyə təhlili, büdcələşdirmə, risklərin qiymətləndirilməsi və rəhbərliyə məsləhət verilməsi kimi istiqamətlər daha çox əhəmiyyət qazana bilər.
“Gələcəkdə mühasiblər üçün əsas məsələlərdən biri rəqəmsal alətlərlə işləməyi öyrənmək və peşəkar biliklərini davamlı şəkildə yeniləmək olacaq. Süni intellektdən düzgün istifadə edən mütəxəssis gündəlik əməliyyatlara daha az vaxt sərf edərək təhlilə, nəzarətə və qərarvermə proseslərinə daha çox diqqət ayıra bilər. Buna görə də texnologiyanı yalnız rəqib kimi deyil, iş proseslərini təkmilləşdirən vasitə kimi qiymətləndirmək vacibdir”, – deyə S.Eminova vurğulayıb.
Süni intellekt mühasibləri əvəz edəcəkmi?
Mövcud texnoloji imkanlar göstərir ki, süni intellekt mühasibatlığın müəyyən mərhələlərini avtomatlaşdıra bilər. Lakin bu, mühasib peşəsinin tamamilə aradan qalxacağı anlamına gəlmir. Əksinə, işin texniki hissəsinin bir qisminin proqramlara həvalə edilməsi mütəxəssisin üzərinə düşən analitik və nəzarət funksiyalarının əhəmiyyətini artıra bilər.
Nəticə etibarilə, gələcəyin mühasibatlığında əsas üstünlük yalnız rəqəmlərlə işləməyi bacaranlara deyil, maliyyə biliklərini rəqəmsal texnologiyalarla birləşdirən, məlumatları düzgün təhlil edən və peşəkar qərarlar qəbul edə bilən mütəxəssislərə məxsus ola bilər.
Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az
