Raketlər, kosmik tədqiqat texnologiyaları və Starlink peykləri istehsal edən şirkət hazırda özəl şirkətdir. Lakin çərşənbə günü ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyasına (SEC) ilkin ictimai təklif (IPO) üçün məxfi müraciət edib. Bu isə səhmlərin birjada alınıb-satılmasına imkan verəcək.
SpaceX-in birjaya çıxdıqdan sonra dəyərinin 1 trilyon dolları (təxminən 751 milyard funt sterlinq) keçəcəyi gözlənilir. Bu, onun birja debütünü tarixdə ən böyük maliyyə hadisələrindən birinə çevirə bilər.
Maskın SpaceX-dəki payı onu dünyanın ilk trilyonçu insanına çevrilmə yoluna çıxara bilər.
BBC şirkətdən şərh almağa çalışıb. Bloomberg, Reuters və New York Times-a görə, şirkət iyun ayında rəsmi şəkildə birjaya çıxmağı planlaşdırır.
SEC-ə məxfi IPO müraciəti şirkətə tənzimləyici qurumdan rəy alarkən məlumatları dərhal ictimaiyyətə açıqlamamaq imkanı verir. Növbəti mərhələdə şirkət rəhbərləri iri investorlarla görüşlər (“roadshow”) keçirərək onları səhmləri almağa inandırmağa çalışacaqlar.
Məlumatlara görə, SpaceX səhmləri satışa çıxarmaqla 50 milyard dollar və ya daha çox vəsait toplamaq niyyətindədir.
Bu ilin əvvəlində SpaceX Maskın süni intellekt şirkəti xAI-ni özünə birləşdirdi. Bu tam səhmlə həyata keçirilən birləşmədən sonra SpaceX-in daxili qiymətləndirməsinin 1.25 trilyon dollara çatdığı və onun dünyanın ən dəyərli özəl şirkətinə çevrildiyi bildirilir. Son dövrlərdə Maskın şirkətləri getdikcə daha çox bir-biri ilə inteqrasiya olunur.
Keçən il xAI, Maskın 2022-ci ildə aldığı və əvvəllər Twitter kimi tanınan X sosial media platformasını da özünə qatmışdı.
Bu cür konsolidasiya investorlar üçün SpaceX-in birjaya çıxmağa hazırlaşdığının açıq siqnalı kimi qiymətləndirilir.
Pitchbook şirkətinin baş analitiki Emili Çjen BBC-yə bildirib ki, xAI-nin SpaceX-ə daxil edilməsi Maska investorlar qarşısında xərcləri optimallaşdırdığını və resursları effektiv bölüşdürə bildiyini göstərməyə kömək edir.
Onun sözlərinə görə, böyük ambisiyaları olan SpaceX genişlənmək üçün lazım olan hesablama gücü, infrastruktur və enerji xərclərini qarşılamaq üçün böyük maliyyəyə ehtiyac duyur və IPO bunu təmin edə bilər. Bu ilin əvvəlində Maskın elektrik avtomobil şirkəti Tesla xAI-yə 2 milyard dollardan çox sərmayə qoyduğunu açıqlamışdı.
Mask bildirib ki, Tesla istehsalının əhəmiyyətli hissəsi robotların hazırlanmasına yönələcək və bu robotlar xAI texnologiyalarından, o cümlədən Grok-dan istifadə edəcək.
Grok artıq bəzi Tesla avtomobillərində süni intellekt köməkçisi kimi istifadə olunur.
SpaceX həmçinin Tesla və xAI ilə birlikdə Maskın ötən ay elan etdiyi və “Terafab” adlandırdığı böyük çip istehsalı layihəsində əməkdaşlıq edəcək.
“Tesla, xAI və SpaceX insanların əvvəllər mümkün hesab etmədiyi işləri görüb,” Mask mart ayında Terafab təqdimatında bildirib.
Mask SpaceX-i 2002-ci ildə kosmosa uçuşların xərclərini azaltmaq məqsədilə qurub. Bunun əsas yolu təkrar istifadə edilə bilən raketlərin hazırlanması idi. Şirkət ilk dəfə 2006-cı ildə NASA ilə müqavilə bağlayıb. Bu gün SpaceX-in fəaliyyətinin böyük hissəsi raketlər və qlobal internet təmin edən Starlink peyk şəbəkəsinin idarə olunması ilə bağlıdır.
Lakin Mask tez-tez daha böyük planlardan danışır — məsələn, süni intellekt üçün lazım olan məlumat mərkəzlərini kosmosa yerləşdirmək və Marsda özünü təmin edən şəhər qurmaq. Bir çox ekspertlər isə bu planların həyata keçirilməsinin mümkün olmadığını hesab edir.
Mənbə: BBC
Hazırladı: Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
