Günəş sisteminin ilk dövrlərinə işıq tutan nadir bir meteorit, milyardlarla il əvvəl yox olmuş Ay ölçüsündə qədim bir planetin mövcudluğunu ilk dəfə qəti şəkildə ortaya qoydu.
Nadir kosmik daş araşdırılıb
Saxara səhrasında tapılan və “NWA 12774” adlandırılan təxminən yarım kiloqramlıq meteorit alimlər tərəfindən analiz edilib.
Bu daş Günəş sisteminin formalaşmasının ilk mərhələlərinə aid olduğu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
“Angrit” meteoritləri və sirli tərkib
Dünyada tapılan 80 mindən çox meteorit arasında cəmi 68 ədəd “angrit” tipli meteorit var.
Bu meteoritləri fərqli edən xüsusiyyətlər:
çox qədim vulkanik mənşə,
aşağı silisium tərkibi,
qeyri-adi kimyəvi quruluş
Əvvəllər alimlər bunun kiçik asteroidlərdən qopduğunu düşünürdülər.
Yeni analizlər: böyük bir planet olmalı idi
Son tədqiqatlar göstərib ki, meteoritin içindəki xüsusi alüminium kristalları çox yüksək təzyiq altında formalaşıb.
Simulyasiyalara görə:
bu təzyiq Yer kürəsinin ən dərin nöqtəsinin (Mariana çökəkliyi) təzyiqindən 17 dəfə çoxdur
belə bir təzyiq kiçik asteroidlərdə mümkün deyil
Bu nəticə göstərir ki, meteoritin gəldiyi cisim:
kiçik asteroid deyil,
böyük bir planet ölçüsündə göy cismi olub
Ay və ya Mars ölçüsündə “itmiş planet”
Araşdırmaya əsasən, bu qədim planet:
ən azı Ay böyüklüyündə
bəlkə də Mars ölçüsündə ola bilər
Alimlər bu cismi “proto-planet” – yəni formalaşma mərhələsində olan planet kimi təsvir edirlər.
O planet necə yox oldu?
Alimlərin ehtimalına görə:
Günəş sisteminin erkən dövrlərində çoxlu toqquşmalar olub
bu planet güclü kosmik çarpışma nəticəsində parçalanıb
qalıqları isə digər planetlərin (o cümlədən Yer) tərkibinə qarışıb
Mənbə:TRT Haber
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
