Havanın temperaturu yüksəldikdə yemək bişirmək çətinləşir, iştaha azalır və bir çox insan daha yüngül qidalara üstünlük verir. Bəs isti havalarda qidalanma rejimini dəyişmək lazımdırmı? Mütəxəssislər bununla bağlı üç əsas tövsiyə verirlər.
1. İstidə daha çox proteinə ehtiyac yoxdur
Qidalanma üzrə mütəxəssislərin sözlərinə görə, isti hava zamanı orqanizmin əlavə proteinə ehtiyacı olmur.
Lakin ət, toyuq və balıq kimi protein mənbələrinin bişirilməsi isti havada narahatlıq yaradır. Bu səbəbdən hava fritözü (air fryer) və ya yavaş bişirici (slow cooker) kimi cihazlardan istifadə həm mətbəxi daha az qızdırır, həm də enerjiyə qənaət edir.
Bununla yanaşı, proteinin həzm olunması zamanı orqanizm digər qida maddələrinə nisbətən daha çox istilik istehsal edir. Çünki zülalların parçalanması və mənimsənilməsi mədə, bağırsaq və qaraciyərdən daha çox enerji tələb edir.
Bu səbəbdən isti havalarda ağır bifşteks əvəzinə aşağıdakı qidalar daha uyğun hesab olunur:
paxlalı bitkilərdən hazırlanmış salatlar;
yumurta;
əvvəlcədən bişirilmiş yağsız ət məhsulları;
yunan yoqurtu (istəyə görə dondurulmuş formada);
meyvə, tərəvəz, yoqurt və fıstıq yağı ilə hazırlanmış smuzilər;
ton balığı, qızılbalıq və krevet kimi yüngül balıq məhsulları.
2. Suyu yalnız içməyin, həm də yeyin
İsti havalarda tərləmə nəticəsində orqanizm çoxlu maye itirir. Buna görə də itirilən suyun bərpası vacibdir.
Normal şəraitdə gündə 6–8 stəkan maye qəbul etmək tövsiyə olunsa da, istilərdə bu ehtiyac artır. Lazım olan maye miqdarı yaş, bədən quruluşu, fiziki aktivlik və sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, su təkcə içkilərdən deyil, qidalardan da alınmalıdır. Meyvə və tərəvəzlərin böyük hissəsi 80–90 faizdən çox sudan ibarətdir.
90 faizdən çox su tərkibli məhsullar:
xiyar;
pomidor;
kahı;
kərəviz;
qarpız;
çiyələk.
80–89 faiz su tərkibli məhsullar:
alma;
armud;
portağal;
üzüm;
ananas;
bişmiş brokkoli;
kök.
Müqayisə üçün, qaynadılmış yumurtanın təxminən 75 faizi, pendirli-pomidorlu pizzanın 38 faizi, kartof qızartmasının isə təxminən 51 faizi sudan ibarətdir.
Orqanizmin kifayət qədər maye qəbul edib-etmədiyini sidiyin rənginə baxaraq da müəyyən etmək olar. Açıq sarı rəng normal sayılır. Tünd sarı, narıncı və ya qəhvəyi rəng isə susuzlaşmanın əlamətidir.
3. İsti içkilər də sərinləməyə kömək edir
İsti havada çay və ya digər isti içkilər qəbul etmək qəribə görünsə də, bunun elmi əsası var.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, isti və ya otaq temperaturunda olan içkilər də orqanizmi sərinlətməyə kömək edir. İsti içki qəbul edildikdə bədən daha tez tərləyir və bunun sayəsində artıq istiliyi xaric edir.
Əsas məqsəd içkinin temperaturu deyil, kifayət qədər maye qəbul etməkdir.
Qəhvə sevənlərin də onu tamamilə dayandırmasına ehtiyac yoxdur. Gündə bir-iki fincan qəhvə adətən susuzlaşmaya ciddi təsir göstərmir. Lakin beş-altı fincan və daha çox kofeinli içki qəbul etmək sidik ifrazını artıraraq maye itkisini gücləndirir. Spirtli içkilər də orqanizmin susuzlaşmasına səbəb olur.
Mütəxəssislər isti günlərdə yemək saatlarını da hava şəraitinə uyğunlaşdırmağı tövsiyə edirlər: səhər yeməyini daha erkən yemək, günün ən isti saatlarında istirahət etmək və axşam yeməyini isə havanın sərinlədiyi vaxt qəbul etmək daha rahat olur.
Mənbə:BBC
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
