Tennis dünyasının ən qədim və nüfuzlu turniri olan Uimbldonda (Wimbledon) hakim böhranı idmanda texnologiyaya inamsızlığı bir daha gündəmə gətirib. Elektron sistemlər daha dəqiq olsa da, tamaşaçılar və idmançılar hələ də insan mühakiməsinə etibar edirlər. Niyə?
Gubdelik.az xəbər verir ki, keçən bazar günü Uimbldon mərkəzi kortunda baş verən bir vəziyyət, insan hakimlər əvəzinə tamamilə elektron xətt texnologiyasından istifadənin yeni dövrünün kövrəkliyini ortaya qoydu.
Anastasiya Pavlyuçenkova rəqibi Sonay Kartalın topunun çölə çıxdığını aydın gördü. Televiziyada təkrarlar bunu təsdiqlədi. Amma elektron xətt sistemi susdu. Hakimlər qərarsız oldular və nöqtə təkrarlandı. Pavlyuçenkova xal itirdi və hirslə “oyunum oğurlandı” dedi.
Daha sonra hadisənin səbəbi açıqlanıb. Məlum olub ki, xətt texnologiyası sistemi təsadüfən kimsə tərəfindən söndürülüb.
Texnologiya daha dəqiqdir, lakin ona etibar azdır
Texnoloji sisteminin adı “Hawk-Eye”dir. O, 12 kamera ilə topu və oyunçuların ayaqlarını izləyir, məlumatları süni intellektlə təhlil edir. Sistem qərarları 24 fərqli tonla oxuyur. Ancaq bu mükəmməllik iddiasına baxmayaraq, idmançılar hələ də sistemin ədalətli olduğuna əmin deyillər.
Britaniyalı tennisçi Emma Raducanu texnologiyanın qərarlarından məyus olduğunu açıq şəkildə ifadə etdi, lakin keçmiş Wimbledon çempionu Pat Kaş sistemin səhv nisbətinin aşağı olduğunu və insan gözündən daha dəqiq olduğunu iddia edir: “Kompüterlər də səhv edir, lakin ümumiyyətlə insanlardan üstündürlər. Texnologiya daha yaxşıdır”.
“Hawk-Eye” insanları geridə qoyub?
Lakin bu sistem insanlara inamı tam əvəz edə bilməz. Kembric Universitetindən professor Gina Neff bu vəziyyəti insanların “ədalət hissi” ilə izah edir: “Texnologiya yalnız müəyyən edilmiş qaydalar əsasında qərarlar qəbul edir. İnsanlar kontekst, niyyət və şəraiti nəzərə alır”.
Futbol və VAR
Bu problem təkcə tennisə aid deyil. Futbolda VAR sisteminin qüsurları hələ də müzakirə olunur. 2024-cü ildə Tottenham-Liverpul matçında Premyer Liqa qolun səhvən ofsayd hesab edildiyini, bunun “əhəmiyyətli insan səhvi” olduğunu etiraf etdi.
Rəsmi statistikaya görə, VAR ötən mövsümün əsas məqamlarında 96,4 faiz dəqiqliyə malik olub. Ancaq bircə səhv belə komandaların taleyini dəyişə bilər. Bütün bu amilləri nəzərə alan Norveç VAR sistemini tamamilə ləğv etmək ərəfəsindədir.
Özünə inamsızlıq təkcə idmanda deyil
Məlumdur ki, süni intellekt həyatın digər sahələrində də oxşar reaksiyalarla üzləşib. Magistral yolda milyonlarla kilometr sınaqdan keçirilmiş avtonom nəqliyyat vasitələri insanlardan daha az qəzaya uğrayır. Bununla belə, əhalinin 37 faizi bu avtomobillərdə özünü çox təhlükəli hiss edir.
Eyni vəziyyət səhiyyə sahələrinə də aiddir. Süni intellekt rentgenoloqlardan daha dəqiq diaqnoz qoya bilsə belə, xəstələr yenə də həqiqi həkimlərdən ikinci və üçüncü rəy istəyirlər.
Mükəmməllik darıxdırıcıdır?
İdman yazıçısı Bill Elliott bu suala belə cavab verir: “Bəli, texnologiya ilə səhvlərin həddi azalır. Amma mükəmməllik həm də həyatı bir az darıxdırıcı edir. İdman həm də sürpriz, mübahisə və emosiyadan ibarətdir”.
Gundelik.az
