Sərgilənən əsərlər mərhum Şah Məhəmməd Rza Pəhləvinin həyat yoldaşı Fərəh Pəhləvi tərəfindən 1970-ci illərdə toplanan və inqilabdan bəri ictimaiyyətdən əsasən gizlədilən müasir Amerika və Avropa incəsənəti kolleksiyasındandır.
Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı və Tehran küçələrinin Amerika əleyhinə şüarlar və plakatlarla dolu olduğu bir vaxtda iranlılar müharibənin qaranlığını incəsənət vasitəsilə sorğulayan xüsusi bir sərgidə bir araya gəliblər. “İncəsənət və Müharibə” adlı sərgidə Roy Lixtenşteyn, Robert İndiana və Ceyms Rozenkvist kimi ikonik rəssamların əsərləri bir araya gətirilib. 1960-cı illərin pop-art üslubunda yaradılan bütün bu əsərlər müharibə əleyhinə mövzularına görə seçilib.
Sərgilənən əsərlər muzeyin geniş Amerika və Avropa müasir incəsənət kolleksiyasındandır. Bu kolleksiyalar 1970-ci illərdə o vaxtkı şahın həyat yoldaşı Fərəh Pəhləvi tərəfindən satın alınıb və inqilabdan bəri ictimaiyyətdən gizlədilib.
Müharibə və münaqişələrin ortasında qalereyada gəzən gənc ziyarətçilər sənət əsərləri ilə güclü bir əlaqə qurdular. Bəziləri qırıcı təyyarənin gövdəsi, nüvə göbələyi buludu və uşağın üzünün təsvirlərini birləşdirən və Amerikanın hərbi-sənaye kompleksini tənqid edən “F-111” kollajını araşdırdılar. Yaxınlıqda Lixtenşteynin xarakterik komiks üslublu rəsmlərindən biri olan və qırıcı pilotun düşmən təyyarəsini vurmasını təsvir edən “Brattata” var idi.
Tehranda yaşayan rəssam Qəzalə Cahanbin dedi: “Düşünürəm ki, amerikalı rəssamlar müharibəni satirik şəkildə təqdim etmək üçün həmişə çox maraqlı bir yol tapırlar; bu, məni həmişə onların işlərində valeh edib”.
“Bəlkə də, dəqiq bilmirəm, səbəblərdən biri müharibədən fiziki olaraq uzaq olmağımız, coğrafi məsafə hissidir.”
Ziyarətçi Məhəmməd Sadiq Abbasi belə bir qeyri-müəyyənlik dövründə sərginin açılışını mənalı hesab etdiyini bildirib və bildirib ki, “Müharibəyə və insanların yaşadığı bütün əzablara baxmayaraq, incəsənət, hətta qısa müddətə olsa belə, hər kəsin hiss etdiyi təzyiqdən qaçmağın bir yoludur. Başqa sözlə, incəsənət həm yaşamaq, həm də həyatı davam etdirmək üçün bir formadır”.
“Baş verənlərə” cavab verən bir sərgi.
Muzey direktoru Rza Dabiri-Nejad bildirib ki, qurum bu sərgini “baş verənlərə cavab” kimi qəbul edib.
Media nümayəndələri ilə danışan Dabiri-Nejad sərgidə nümayiş olunan əsərlərin “ya birbaşa müharibə təcrübəsi ilə formalaşdığını, ya da müharibələrə cavab olaraq yaradıldığını” bildirdi.
İranda 40 günlük müharibə zamanı muzeylər və bir çox mədəni tədbirlər bağlı qaldı. Atəşkəsdən sonra bu məkanların əksəriyyəti ziyarətçilər üçün yenidən açıldı.
Lakin muzey rəhbərliyi sərgilənən artefaktların sayını bilərəkdən məhdudlaşdırıb. Dabiri-Nejadın sözlərinə görə, bu, müharibənin yenidən başlaması halında artefaktların tez bir zamanda təhlükəsiz saxlama yerinə daşınmasını təmin etmək üçün edilib.
Muzeyin müasir Amerika və Avropa incəsənət kolleksiyasının da mürəkkəb bir tarixi var. Muzey binası və kolleksiyası 1970-ci illərdə, Məhəmməd Rza Pəhləvinin hakimiyyəti dövründə, İranın neft gəlirlərinin sürətlə artdığı və ölkənin ABŞ-ın regiondakı ən yaxın müttəfiqlərindən biri olduğu dövrdə yaradılmışdır.
Şahın həyat yoldaşı və keçmiş imperatriça Fərəh Pəhləvi kolleksiyanın formalaşmasında birbaşa rol oynayıb. Kolleksiyaya Pablo Pikasso, Vinsent van Qoq, Mark Rotko və Frensis Bekon kimi rəssamların əsərləri daxildir.
Mənbə:Euronews
Tərtib etdi:Jalə Əliyeva
Gundelik.az
