Adi baş ağrısı kimi başlayan, lakin saatlarla, hətta günlərlə davam edən miqren insanın gündəlik həyatına ciddi təsir göstərə bilər. Bəs miqreni adi baş ağrısından necə ayırmaq olar, hansı amillər tutmanı tətikləyir və ağrı zamanı nə etmək lazımdır?
Baş ağrısı cəmiyyətdə ən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, baş ağrısı pozuntuları 2021-ci ildə dünya üzrə təxminən 3,1 milyard insana təsir edib. Miqren isə təkrarlanan tutmalarla müşayiət olunan və bəzi insanlarda həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən nevroloji xəstəliklərdən biridir.
Miqren nədir?
Gundelik.az bununla bağlı araşdırma aparıb.
Miqren sadəcə “güclü baş ağrısı” deyil. Adətən tutmalar şəklində baş verir və bir tutma 4 saatdan 72 saata qədər davam edə bilər.
Miqren zamanı ağrı çox vaxt başın bir tərəfində, döyünən xarakterdə olur və fiziki hərəkətlə daha da arta bilər. Ürəkbulanma, qusma, işığa və səsə həssaslıq da miqrenin əsas əlamətləri sırasındadır.
Bəzi insanlarda ağrı başlamazdan əvvəl “aura” adlanan xəbərdaredici əlamətlər meydana çıxır. Bunlara göz önündə işıq çaxmaları və ya ziqzaq xətlərinin görünməsi, keyimə və iynələnmə hissi, başgicəllənmə və danışmaqda çətinlik daxil ola bilər.
Miqreni hansı amillər tətikləyə bilər?
Miqrenin dəqiq səbəbi tam müəyyən edilməsə də, bəzi amillərin tutmaları tətikləyə bildiyi məlumdur.
Bunlara:
* yuxu rejiminin pozulması;
* stress və yorğunluq;
* yeməklərin ötürülməsi və uzun müddət ac qalmaq;
* həddindən artıq kofein;
* alkoqol;
* bəzi qidalar;
* hormonal dəyişikliklər;
* kifayət qədər maye qəbul etməmək daxil ola bilər.
Lakin tətikləyicilər insandan-insana dəyişir. Bir şəxsdə miqrenə səbəb olan amil digər şəxsdə heç bir problem yaratmaya bilər. Buna görə də baş ağrısı gündəliyi aparmaq və tutmadan əvvəl hansı şəraitin olduğunu qeyd etmək faydalı ola bilər.
Miqren tutması zamanı nə etmək olar?
Miqren tutması zamanı sakit və qaranlıq otaqda uzanmaq, kifayət qədər maye qəbul etmək və mümkün qədər istirahət etmək kömək edə bilər.
Yuxu rejiminin nizamlı saxlanması, müntəzəm qidalanma, fiziki aktivlik və stressin idarə olunması da miqren tutmalarının qarşısının alınmasında rol oynaya bilər.
Dərman müalicəsi isə tutmaların tezliyi və şiddətindən asılı olaraq həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir. Müalicədə ağrıkəsicilər, ürəkbulanmanı azaldan preparatlar və miqrenə spesifik dərmanlardan istifadə oluna bilər. Tez-tez təkrarlanan tutmalarda profilaktik müalicə də nəzərdən keçirilə bilər.
Ağrıkəsiciləri tez-tez qəbul etmək təhlükəlidirmi?
Miqren zamanı ağrıya dözmək çətin olduğundan bəzi insanlar tez-tez ağrıkəsiciyə müraciət edir. Lakin dərmanların həddindən artıq istifadəsi əks nəticə verə və baş ağrılarının daha tez-tez yaranmasına səbəb ola bilər.
NHS ağrıkəsicilərin həftədə iki gündən artıq müntəzəm istifadəsinin əlavə baş ağrılarına və miqrenin idarə edilməsinin çətinləşməsinə səbəb ola biləcəyini bildirir. ÜST də dərmanlardan həddindən artıq istifadəyə bağlı baş ağrısını geniş yayılmış ikinci dərəcəli baş ağrısı pozuntularından biri kimi qeyd edir.
Bu səbəbdən təkrarlanan miqren zamanı yalnız ağrıkəsici qəbul etmək əvəzinə həkimə müraciət edərək problemin səbəbini və uyğun müalicə strategiyasını müəyyənləşdirmək daha məqsədəuyğundur.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Miqren tutmaları tez-tez təkrarlanırsa, əvvəlkindən daha güclü və ya uzunmüddətli olursa, yaxud müalicəyə baxmayaraq nəzarətə alınmırsa, həkim müayinəsi vacibdir. Həftədə bir dəfədən çox miqren tutması da tibbi qiymətləndirmə üçün səbəbdir.
Bəzi hallarda isə baş ağrısı təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətin əlaməti ola bilər.
Baş ağrısı qəfil və çox şiddətli başlayıbsa, nitq və ya görmə pozuntusu, huş və şüur dəyişiklikləri, qıcolma, bədənin bir tərəfində zəiflik və ya keyimə yaranıbsa, yaxud ağrı baş travmasından sonra meydana çıxıbsa, təcili tibbi yardım almaq lazımdır.
Miqrenlə yaşamaq mümkündürmü?
Miqren bəzi insanlarda uzunmüddətli problem ola bilər, lakin düzgün diaqnostika və müalicə ilə tutmaları idarə etmək mümkündür. Əsas məsələ baş ağrısını daim “adi hal” kimi qəbul etməmək və təkrarlanan simptomların səbəbini müəyyənləşdirməkdir.
Yuxu, qidalanma, fiziki aktivlik, stress və mümkün tətikləyicilərin izlənməsi həm xəstəyə, həm də həkimə miqren tutmalarının xüsusiyyətlərini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər.
Qeyd: Məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Tez-tez və ya güclü baş ağrılarından əziyyət çəkən şəxslərin nevroloqa və ya digər uyğun tibbi mütəxəssisə müraciət etməsi tövsiyə olunur.
Nurəddin Abdullayev
Gundelik.az
