*Qeyd: Hekayədə istifadə olunan adlar və məkanlar tamamilə uydurulmuşdur və gerçək şəxslərlə və ya yerlərlə hər hansı bir əlaqəsi yoxdur.
I hissə – Qırıq səssizlik
Bakı — milyonlarla addımın toqquşduğu, minlərlə baxışın bir-birinə dəyib səssizcə keçdiyi, amma heç birinin həqiqətən görmədiyi şəhər. Bu şəhərdə yollar asfaltla deyil, xatirələrlə döşənmişdi. Binaların divarlarında nəmişlik yox idi, susqunluq hopmuşdu. Bu şəhər sanki Hüseynin özü idi — xaricdən soyuq, içəridən qaynayan, hər bucağında bir sirr gizlənmiş bir mənzərə.
Günlərin birində, səhər saat səkkizin yarısı, Hüseyn “AzMek Trade”in binasına daxil oldu. Əlindəki çanta, kənardan baxanlar üçün sadəcə sənədlərlə dolu idi. Amma Hüseyn özü bilirdi — içində ən çox da keçmişini daşıyırdı. O, hüquq müşaviri idi, lakin bu sadəcə bir ad, bir örtük idi. Hüseynin həyatının əsas səhnəsi gecələr qurulurdu. Orada nə qanun vardı, nə də məhkəmə. Sadəcə informasiya, səssiz müşahidə və sürətli qərarlar. Onun adı rəsmi heç bir siyahıda yox idi. O, Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin görünməyən kölgələrindən biri idi.
Hər dəfə işdən çıxanda, üzərindəki kostyumu çıxarır, lakin heç zaman qəlbindəki ağırlığı soyuna bilmirdi. Ən böyük sirri peşəsi deyildi. Ən böyük sirri öz içində daşıdığı, heç kimin görmədiyi, səssizcə böyüyən yarası idi — bir sevginin, bir nigahın dağılması. Elmi yox, səssizliyin içində parçalanan bir keçmişi vardı. O qadını sevmişdi… Elmiranı. İlk baxışda yox, son ümidində. Onunla ailə qurduqda həyatın düzənli, təhlükəsiz bir rutindən ibarət olacağına inanmışdı. Lakin həyat, heç zaman planla getmirdi.
Evlilikləri sanki gözlə görünməyən buz təbəqəsinin üstündə qurulmuşdu. Hər addım bir çatı, hər susqunluq bir dərinlik idi. Elmira ilə olan münasibəti əvvəlcə funksional idi, sonra emosional olaraq donmuş bir sistemə çevrildi. Söhbətlər azaldı, baxışlar qarşılaşmaz oldu. Bir gün Elmira sadəcə bir cümlə dedi: “Sən dəyişmisən.”
Hüseyn o an susdu. Çünki dəyişməmişdi. Sadəcə, içindəki səsi dinləməyə başlamışdı. Amma bu səs onun ailəsini dağıtdı, onu yalnızlığa sürüklədi. Boşandıqdan sonra Hüseyn uzun müddət heç kimlə danışmadı. İnsanların arasında idi, amma sanki şüşə bir divarın arxasında dayanırdı. Ona toxuna bilmirdilər. Psixoloqlar bu halı “emosional bağlılıq fobiyası” adlandırırdı. Amma Hüseyn üçün bu, sadəcə səssizlik idi. İçindəki səsin ən yüksək notu — susqunluq.
Hər gecə evə qayıdanda, ayaqqabılarını çıxarıb, mətbəxə keçirdi. Soyuducuda eyni yeməklər, televizorda eyni xəbər başlıqları, pəncərənin arxasında eyni səssizlik. Ancaq pəncərənin o tərəfində bir zamanlar bir “qal” sözünü eşitmədiyi bir qadın vardı. O söz heç gəlməmişdi… və məhz bu yoxluq, onun ən böyük travması olmuşdu.
II hissə — Onun gəlişi
O axşam şəhərin səsi bir az daha yorğun gəlirdi. Sanki payız Bakını da yükləmişdi, təkcə ağacların yarpaqlarını deyil, insan ürəklərini də saralmış bir düşüncəyə bürümüşdü. Hüseyn qapalı bir seminar üçün mədəniyyət mərkəzinin kiçik konfrans zalına daxil oldu. Adətən belə tədbirlərdə iştirak etsə də, bu dəfə nədənsə içində qəribə bir hiss vardı — sanki bu gecə sadəcə peşəkar maraqla yox, şəxsi taleyi ilə də üz-üzə gələcəkdi.
Seminarın başlığı qısaca yazılmışdı: “Post-travmatik stress sindromunun sosial inteqrasiyaya təsiri.” Çoxlarına quru görünə bilərdi bu başlıq, amma Hüseyn üçün bu cümlədə bir ömür gizlənmişdi. Özünü itirmiş, sonra hiss-hiss tapmağa çalışan insanların dili idi bu. Onun dili.
Zalda yavaşca oturdu. Gözləri zalın önündə deyildi — insanları müşahidə edirdi. Bu, peşə vərdişi idi. Kim harada oturur, kim kiminlə baxışır, kim danışır, amma əslində heç nə demir? Və həmin anda… onu gördü.
Kamiləni.
Zalın bir az kənar tərəfində oturmuşdu. Gözləri sanki bir kitabxananın pəncərəsindən baxırdı – sakit, amma içində dolub-daşan bir dünya vardı. Onun baxışları qarışmırdı səsə, əksinə – səsi dinləyib, içində emal edirdi. Hüseyn belə baxışları tanıyırdı. Bu, sadəcə maraq deyildi. Bu, ağrıdan keçmiş və ona ad verməyi öyrənmiş bir insanın baxışı idi.
Panelin ortasında söz ona verildi. Adətən faktlarla danışardı. Rəsmi dillə. Quru. Emosiyalardan uzaq. Amma bu dəfə bilmədi niyə, içindən bir səs qalxdı. Həmin səssizlikdən doğan səs:
— İnsan travmanı sadəcə baş verənlərlə yaşamır. Bəzən baş verməməli olan şeylərin yoxluğu daha çox sındırır. Bir baxışın gəlməməsi… bir “qal” sözünün söylənməməsi… bəzən ən ağır yüklərdir.
Zalda sükut yarandı. Amma bir cüt göz onun səsində gizlənmiş ağrını dərhal tanımışdı. Kamilənin gözləri… titrədi. Sanki içində illərdir gizlənmiş bir nöqtəyə toxunmuşdu o cümlə.
Tədbirdən sonra Hüseyn zaldan çıxmaq istəyirdi, amma nədənsə addımları onu yerində saxladı. Qapıya doğru irəliləyərkən, səsi eşitdi:
— Gözəl idi… dedikləriniz.
Qəribə idi. Bu cümlə adi bir tərif kimi deyilməmişdi. İçində bir “mən də hiss edirəm” deyən səssiz tərəfdaşlıq vardı. Hüseyn çevrildi. Kamilə idi. Səsi sakit, amma qərarlı idi. Həmin o kitabxana gözləri birbaşa onun ruhuna baxırdı.
Siz… psixologiya ilə maraqlanırsınız? — Hüseyn soruşdu.
— Düşünürəm ki, hər kəs bir az maraqlanmalıdı. Əgər sağ qalmaq istəyirsə.
Bu cümlə Hüseynin sinəsinə toxundu. Bəli… sağ qalmaq. Onun həyatında da indi yalnız bir məqsəd qalmışdı: içindəki səssizliyi yenidən səsə çevirmək.
Onların tanışlığı o axşam bitmədi. Əksinə, yeni bir axşamın başlanğıcı oldu. Zamanla mesajlar başladı. Kitablar müzakirə olundu. Amma hər söhbətdə bir ehtiyat payı vardı. Hüseyn sirrini qoruyurdu. Kamilə isə hiss edirdi… bu adam təkcə özünü deyil, bütün bir həyatı içində daşıyır.
Onların növbəti gəzintisi bulvarda idi. Kamilə dənizə baxaraq demişdi:
— Dəniz kimi insanlara həmişə heyranam. Sakit görünürlər, amma içlərində fırtına yatır.
Hüseyn sadəcə gülümsəmişdi. O an dəniz öz səsini onun içində əks etdirmişdi. Kamilənin dedikləri sadəcə təsadüf deyildi. Bu qadın, sanki onu görmək üçün doğulmuşdu.
Amma Hüseyn hələ tam açılmamışdı. Özünü hələ də təhlükəli hesab edirdi. Hələ də qorxurdu… sevilməkdən yox, bir gün yenə itirməkdən.
III hissə — Həqiqətin qapısı
Bakının dəniz qoxulu axşamlarından biri idi. Hava nə çox soyuq, nə də isti idi. Küçə işıqları dənizin üzərində titrəyir, sahil boyu addımlayan insanların kölgələri səssizcə irəliləyirdi. Hüseyn həmin axşam Kamiləni dəniz kənarına çağırmışdı. Sadə bir səbəb demişdi — “sadəcə gəzmək istəyirəm”. Amma özü də bilirdi ki… bu gəzinti onun üçün qurtuluş, ya da qırılma nöqtəsi ola bilərdi.
Onlar bir müddət sözsüz addımladılar. Kamilənin çiyninə düşən saçları küləkdə dalğalanır, onun sakit addımları Hüseynin içindəki fırtınanı daha da artırırdı. Hər dəfə ona baxanda, bu qadının onun sirrini daşıya biləcək qədər güclü olub-olmadığını yox, onun bu ağırlığı yükləməyə layiq olub-olmadığını düşünürdü. Çünki bəzən bir insanın gözlərinə baxırsan və öz qaranlığını orada görmək istəyirsən — əks olunmuş, amma qəbul olunmuş halda.
Bir anda dayandı. Kamilə da durdu. Dənizə baxaraq danışmağa başladı. Nəfəsi bir qədər titrəyirdi, amma səsi yavaş və sabit idi:
— Sənə bir şey deməliyəm.
O, bu cümləni uzun illərdir içində saxlamışdı. Lakin bu axşam… niyəsə, nəhayət dilə gətirmək istədi. Səbəbini özü də bilmirdi. Sadəcə hiss edirdi ki, bu qadın qarşısında artıq susmaq — bir cür xəyanət olardı.
— Mən… AzMek-də işləyirəm, bunu bilirsən. Amma o sadəcə bir maskadır. Həqiqət tamam başqadır. Mən… dövlət üçün işləyirəm. Kəşfiyyat. İzləmə, əməliyyatlar, kod adlar, risk. Mənim həyatım planla başlayır, amma sonu heç vaxt bilinmir.
Bir anlıq durdu. Gözləri Kamiləni axtardı. O reaksiya vermirdi. Sadəcə baxırdı. Və bu baxış… qəribə idi. İçində nə təəccüb vardı, nə qorxu. Sadəcə anlayış.
— Mənim sənə təklif edə biləcəyim şey nə rahatlıqdır, nə sabitlik, nə də təhlükəsizlik. Mən səni evə vaxtında gələcəyimə əmin edə bilmərəm. Amma… mən sənə dürüst ola bilərəm. Bu həyatda mənim verə biləcəyim yeganə təmizlik budur.
Kamilənin gözləri bir az doldu. Amma hələ də susurdu. Hüseyn içindəki qorxunu zorla udaraq davam etdi:
— Mən heç bilmirəm niyə sənə bunu danışıram. Bəlkə də ilk dəfədir bir insana, hətta özümə belə demədiyim həqiqəti açıram. Amma sən… sən baxanda sanki görürsən. Mənim gizlətdiklərimi… mənim gizlənmək istədiklərimi də görürsən.
Sükut…
Sonra Kamilə bir addım yaxınlaşdı. Əlini Hüseynin əlinə toxundurdu. Barmaqları titrəyirdi, amma o toxunuşda qorxu yox idi — inam vardı.
— Məni qorxudan sənin həyatın deyil, — dedi sakitcə. — Səni itirmək ehtimalıdır.
Bu cümlə Hüseynin içində illərlə donmuş bir parçanı qırdı. O, ilk dəfə bir qadının qarşısında qorxusunu etiraf etmişdi. Və ilk dəfə həmin qadın, onun qorxusunun üstünə qorxu ilə yox, sevgi ilə cavab vermişdi.
O an Hüseyn anladı: Kamilə onun üçün sadəcə bir sirr daşıyıcısı olmayacaq. O, onun içindəki qaranlığa işıq tutan, səssizliyini dinləyən, və ən əsası — onu dəyişdirməyə yox, olduğu kimi sevməyə hazır olan qadındır.
Dəniz yenə sakit idi. Amma onların içində yeni bir axın başlamışdı — etibarın, açılmanın, gerçək bir yaxınlığın axını.
IV hissə — Daxildəki müharibə
Kamilə ilə tanışlıqdan sonra Hüseynin həyatında bir növ səssiz dönüş baş vermişdi. O, əvvəlki kimi yaşamağa çalışsa da, artıq hər şey eyni deyildi. Çünki bu dəfə həyatında onu gözləyən biri var idi. Amma məhz bu səbəbdən də qorxu daha real olmuşdu. Hüseyn əvvəllər yalnız özünü riskə atırdı, indi isə bu riskin kölgəsi artıq başqasının üzərinə də düşə bilərdi.
Hər dəfə əməliyyata getməzdən əvvəl bir ritual yaranmışdı — gecə, səssizcə yazılan mesaj:
“Söz verirəm, sağ qayıdacağam.”
Bu sadə cümlə Kamilə üçün təsəlli, Hüseyn üçün isə vicdanın səsinə bükülmüş dua idi. O, bu sözü hər dəfə ürəyindən keçirərək yazırdı. Çünki bu dəfə söz sadəcə mesaj deyildi. Bu dəfə qayıtmamaq ehtimalı, birinin dünyasını dağıda biləcək qədər real idi.
Amma əsl savaş əməliyyat meydanında deyil, içində gedirdi. Hər dəfə riskə atıldıqda, hər dəfə güllə səsi eşitdikdə, yaddaşında bir səda yenidən dirilirdi:
“Sən dəyişmisən.”
Bu səs Elmiraya aid idi. Onun keçmiş həyat yoldaşına. Onların münasibəti dağılandan sonra bu söz Hüseynin beynində qalıcı yer tutmuşdu. Elə bil bu cümlə ona möhür vurmuşdu: dəyişmisən — sanki bu, bir xəta idi. Amma Hüseyn hər dəfə bu səsi eşitdikcə, içində cavab verirdi: “Xeyr. Mən dəyişmədim. Mən sadəcə nəhayət özü oldum.”
Elmira ilə keçmişi soyuq idi, lakin hissiz deyildi. Onların evliliyi əvvəlcə ümidlərlə başlamış, lakin zamanla funksionallığa çevrilmişdi. Sevgi bir sistemə, qarşılıqlı razılaşmaya, sonra isə sadəcə “sabah görüşərik” kimi quru cümlələrə çevrilmişdi. Orada ehtiras yox idi, amma qırılmaq qorxusu çox idi. Nəhayət, bu sükutlu evlilik qopdu. Amma Hüseynin içində qopan, çox daha dərin bir şey idi — bir qadına inam.
İndi isə… Kamilə var idi. Qorxmadan baxdığı, sirrini bölüşdüyü, ona “məni qorxudan sənin həyatı deyil, sənsiz qalmaq ehtimalıdır” deyən qadın. Amma Hüseyn bunu daşıya biləcək qədər azad hiss etmirdi özünü. Çünki onun işi, onun həyatı azadlıq yox, məsuliyyət idi.
Bir dəfə əməliyyat zamanı, verilən əmrin əleyhinə getmişdi. Düşmənə yaxınlaşan bir mülki qadını görmüşdü. Əmr onu gözləməyi tələb etsə də, Hüseyn heç düşünmədən hərəkətə keçmiş, qadını xilas etmişdi. Bu, komanda daxilində gərginliyə səbəb olmuşdu. Amma Hüseyn öz içində sakit idi. Onun üçün bu, məsuliyyət yox, insanlıq idi. O zaman ürəyində Sokratın sözləri səsləndi:
“Ədalət qanundan əvvəl gəlir.”
Amma bu hadisə onu daxildə silkələmişdi. Çünki belə qərarların qiyməti ağır ola bilərdi — həm əməliyyat baxımından, həm də şəxsi həyatında. O, artıq bir nəfərə “söz” vermişdi. Sağ qayıtmaqla bağlı. Və bu söz sadəcə bir mesaj deyildi. Bu söz onun yeni həyat yolunun bünövrəsi idi.
Kamilə bu dəyişimi hiss edirdi. O, Hüseynin daha çox öz içinə çəkildiyini anlayırdı. Amma onu tək buraxmırdı. Bəzən sadəcə yanında otururdu, heç nə demədən. Hüseynin susqunluğunu susaraq dinləyirdi. Bəzən bu səssizliklər, min sözə dəyirdi.
Bir gecə, əməliyyatdan əvvəl, Hüseyn divara söykənmiş vəziyyətdə oturarkən Kamilə yaxınlaşıb, onun üzünə baxdı və dedi:
— Mən sənin döyüşlərini anlaya bilmirəm. Amma mən sənə inanmağı bacarıram. Və bu, bəlkə də ən çətin şeydir.
Hüseyn onun bu sözlərinə heç nə demədi. Sadəcə başını aşağı saldı. Çünki ilk dəfə idi ki, bir qadın onun döyüşünü qazanmasını gözləmirdi. Sadəcə yanında dayanmağı seçirdi.
V hissə — Qan və söz
Həmin gecə Bakı səssiz idi. Səma buludlu, hava isə ağır idi — elə bil gözlə görünməyən bir təhlükə asılmışdı küçələrin üzərinə. Hüseyn və əməliyyat komandası üçün adi bir izləmə tapşırığı idi. Sadəcə bir neçə saatlıq müşahidə və koordinasiya. Heç kim o gecə taleyin planını bilmirdi.
Əməliyyat zamanı radio rabitəsində qısa bir səs gəldi: “İkinci koordinat dəyişdi.” Hüseynin instinkti dərhal siqnal verdi. Onun üçün illərin təcrübəsi deyirdi ki, sakitlik bəzən fırtınanın əvvəlidir. Və belə də oldu.
Səssiz bir yolda hərəkət etdikləri anda… birdən torpaq titrədi. Sonra səs gəldi. Amma çox gec idi.
Güüüm.
Gözlər qaraldı. Qulaqlarda tək bir səda — partlayışın kor səssizliyi. Hüseyn yerdə idi. Bədəni ağırlaşmış, nəfəsi dərinləşmişdi. Hər şey bulanıq idi. Ətrafdakı səslər — qışqırıqlar, komanda yoldaşlarının addım səsləri — bir-birinə qarışmışdı.
Onun başı yana əyilmişdi. Gözü göydə bir parlaq nöqtəyə ilişdi. Ulduz deyildi bu. Bəlkə də gözündəki yaş idi, ya da həyatın o an bədənindən süzülən bir hissəsi.
Səsini eşidən Aydın — onun uzun illərdən bəri silahdaşı — dərhal yanına gəldi. Dizlərini yerə vuraraq qışqırdı:
— Hüseyn! Hüseyn, tab gətir! Qurtarırıq səni!
Hüseyn gözlərini zorla açdı. Söz deməyə çalışdı, amma dodaqları tərpənmədi. Ağrı yox idi… Hələlik yox idi. Amma bir boşluq hissi vardı. Sanki bədəni artıq ona aid deyildi.
Sonra birdən — aşağı baxdı.
Ayağı yox idi.
Bunu görəndə ilk reaksiyası nə ağrı, nə də qorxu oldu. Əslində ən gözlənilməz hiss gəldi: utanc.
“Mən indi ona necə baxacağam? Kamilə bunu görəndə nə hiss edəcək? Axı mən ona söz vermişdim… Mən qayıdacağam, demişdim.”
O, bu anı düşmənə yox, Kamiləyə görə yaşadı. Qorxusu güllədən, ölümdən deyildi. Qorxusu, onun gözündə “tamam” görünməmək idi. Qorxusu, artıq onu qoruya bilməyəcəyinə inanması idi.
Təcili yardım gəldi. Onun bədənini qaldırıb aparanda, Hüseynin gözləri göyə baxırdı. Səssizcə içində pıçıldayırdı:
“Səni bir dəfə qoruyammadım, Allahım… Bu dəfə onu qoru. Ona bir şey olmasın. Mənim yerimə də yaşasın.”
Qan içində gedərkən o, bir qadının gülümsəyən üzünü, səssiz baxışını, onun üçün dua edən əllərini düşünürdü. Kamiləni.
Bu onun fiziki məğlubiyyəti deyildi. Bu, onun içindəki qəhrəmanın sınma anı idi. Amma o hələ bilmirdi — bəzən qəhrəmanlar yalnız sınanda doğulurlar.
VI hissə — Ümidin kölgəsi
Xəstəxananın divarları ağ idi — soyuq və səssiz. Tavan isə sanki üzərinə çökürdü. Hüseyn gözlərini açanda bir müddət harada olduğunu anlamadı. Hər şey yavaş-yavaş öz yerini tapırdı: tavan — tavan idi, nəfəsi — öz nəfəsi idi, amma bədəni… dəyişmişdi.
Bir ayağının olmadığını artıq beynində qəbul etsə də, bədən bu yeni reallığa hələ uyğunlaşa bilməmişdi. Sanki ruh hələ tam gəlməmişdi geri. Ancaq oyanar-oyanmaz gördüyü ilk şey — Kamilə oldu.
Otaqda yavaş hərəkət edirdi. Sanki nəyisə sındırmaqdan qorxurmuş kimi. Əlində sadə bir fincan vardı — içində çay, bəlkə də sadəcə su. Amma o fincanın içində bir həyat vardı. Kamilənin barmaqları titrəyirdi, lakin gözləri sakit idi. Baxışlarında qorxu yox idi — qəribədir, ümumiyyətlə heç bir qorxu yox idi. Yalnız dərin bir sevgi, dərin bir möhkəmlik vardı.
Hüseynin yanağına toxundu. O toxunuşda qış yox idi, amma yaz da deyildi. O toxunuş — nə sağaldırdı, nə də sorğu verirdi. Sadəcə oradaydı. Sadəcə onun varlığını xatırladırdı.
Kamilə yavaşca pıçıldadı:
— Qayıtdın. Mən demişdim… sən qayıdacaqsan.
Bu cümlə Hüseynin sinəsinə bir dağ kimi oturdu. O danışmaq istəmədi. Nə deyə bilərdi ki? “Bağışla, sözümə əməl edə bilmədim”? Yox. Kamilə onun yanında olduğu üçün, heç bir üzr artıq yerinə düşmürdü. Bu qadın onu bağışlamamışdı — çünki heç vaxt inciməmişdi.
Otaq bir müddət səssiz idi. Sonra Kamilə bir az da yaxınlaşıb, onun qulağına bir cümlə pıçıldadı. O cümlə təkcə Hüseynin deyil, bəlkə də oxucunun da nəfəsini saxlayacaq qədər dərin idi:
Bu dəfə mən söz verirəm. Yanındayam. Axı sən də mənə həyat verdin… özü də iki dəfə.
Hüseyn gözlərini yumdu. Onun içinə illərlə toplanmış buz, yavaş-yavaş əriyirdi. Göz yaşı axmadı — axsaydı, bu kişi göz yaşından yox, artıq boşluqdan qorxardı. Amma içində bir şey dəyişdi. İlk dəfə idi ki, özünü yarım yox, yenidən başlayacaq biri kimi hiss etdi.
Kamilə pəncərəyə yaxınlaşdı. Gecənin sükutu pəncərədən içəri süzülürdü. O, bir qadın kimi yox, bir ruh kimi dayanmışdı orada — Hüseynin itirdiyi hər şeyi geri qaytarmağa çalışan bir həyat simvolu kimi. Qaranlıq otaqda onun saçları işıqda yüngülcə parıldayırdı. Sanki Hüseyn bir anda anladı: bu qadın yalnız sevgili deyildi — bu qadın, onun içindəki dağıntıların üzərinə çiçək əkən bağban idi.
“Bir qadın ən çox nə istəyər? Dürüstlük və yanında duran biri.”
Bu sözləri Kamilə bir dəfə demişdi. Hüseyn o zaman sadəcə başı ilə təsdiqləmişdi. Amma bu dəfə o cümləni özü təkrarlamaq istədi — qırıq, boğulmuş, amma doğrudan gələn səslə:
— İkisini də sən oldun…
Kamilə dönüb ona baxdı. Onun gözlərində bir şey vardı — nəhayət, güvəndiyi bir limanı tapmış qadının baxışı. Hüseyn isə həmin baxışın qarşısında bir daha susdu. Çünki bəzən ən böyük hisslər sözlə yox, qırıq nəfəsdə gizlənir.
VII hissə — Yenidən doğuş
Reabilitasiya mərkəzinin otaqları düz, səssiz və təmkinli idi. Hər şey sanki bir qaydaya uyğun qurulmuşdu: yataqların arası, alətlərin düzümü, məşqlərin vaxtı. Amma Hüseyn üçün bu yerlər sadəcə ağrının içindəki bir stansiya deyildi. Bura — insanın ən zəif, ən çılpaq olduğu yerdə belə yenidən ayağa qalxmaq üçün var olan müqəddəs bir məkana çevrilmişdi.
Səhərlər günəş pəncərədən içəri süzüləndə, oyanmaq ağrılı olurdu. Çünki oyanmaq, bəzən xatırlamaq demək idi — hansısa ayağın artıq orada olmadığını, hansısa gecələrin çığırtı ilə yarımçıq qaldığını. Hüseyn bu reallığa hər gün yenidən oyandı. Və hər dəfə sanki içindən bir cümlə eşidirdi: “Yenidən başla.”
İlk günlər əllərindəki əsa ilə gəzirdi. Ayağının yoxluğu bədənindən daha çox, ruhunda boşluq yaratmışdı. Onun üçün bu yoxluq, sadəcə bədən parçası deyildi — kişiliyin, gücün, qoruyuculuğun simvolu idi. Və indi… o yox idi.
Kamilə hər gün gəlirdi. Hər dəfə əlində bir kitab olurdu. Bəzən sükutla yanında oturur, bəzən Viktor Frankl oxuyurdu:
“İnsanı yaşadan səbəbi varsa, o hər cür ağrıya dözə bilər.”
Hüseyn bu cümləni bir dəfə eşidəndə, sadəcə başını yelləmişdi. Amma o gün, o xüsusi gün — ilk dəfə protez ayağı taxıldığı və ilk dəfə yenidən ayağa qalxdığı gün — o cümlənin nə demək olduğunu əslində anladı.
Tər içində, əzələləri qızmar ağrıda, qolları titrəyərək qalxdı. Yanında terapevt vardı, amma əslində onun qaldıran əllər Kamilənin baxışları idi. Sanki o baxışlar deyirdi: “Mən buradayam. Tək deyilsən.”
Bir neçə addım atdı. Kiçik, qeyri-sabit, qırıq addımlar. Amma hər addımda illərlə içinə yığılan sükut, qorxu, utancla vidalaşırdı. Və ən vacibi — Hüseyn ilk dəfə Kamilənin qarşısında dayandı. Ayaqda. Sanki bütün mübarizəsi, bu an üçün idi.
Kamilə gülümsədi. O gülümsəmədə nə sevinc, nə də təəccüb vardı. Yalnız bir sözün səssizliyi vardı: qəbul. Sonra dodaqlarını aralayıb çox sakit, demək olar ki, pıçıldayaraq dedi:
— Sən ayağını yox, yüklərini itirdin. İndi daha yüngülsən.
Bu söz Hüseynin içini titrətdi. Ayağını deyil, illərlə daşıdığı günahı, özünə qarşı sərtliyini, susqunluğunu, “yetərsizəm” qorxusunu itirmişdi. İlk dəfə idi ki, ağrı onun düşməni yox, tərəfdaşı kimi idi — çünki o ağrıdan doğulurdu artıq.
Gecələr yenə də bəzən mina səsini eşidirdi yuxuda. Qışqıraraq oyanırdı. Lakin fərq vardı: oyananda onun əlini tutan biri vardı. Kamilənin barmaqları arasında can tapırdı. Artıq qorxular tək deyildi.
Hər şey dəyişmişdi. Bədəni, həyatı, gələcəyi… Amma ən çox da baxışları. Hüseynin gözləri artıq başqa cür baxırdı — sanki dərin bir qaranlığı keçib, oradakı işığı görmüş biri kimi.
SONLAR SƏNİN OLDUĞUN YERDƏ BAŞLAMIR (epiloq)
Hüseyn indi hər səhər pəncərədən baxanda səmanı müşahidə edir. Artıq tələsmir. Artıq hər şeyin “vaxtı gəlsin” deyə gözləməyi öyrənib. Onun üçün səma bir vaxtlar təhlükəni bildirən radar idi — indi isə içindəki sükutu əks etdirən bir güzgüdür.
Bəzən səhərlər Kamiləni izləyir. Onun mətbəxdə sakit addımlarla gəzməsi, fincanı iki əllə tutub çay süzməsi… Hüseyn üçün bunlar artıq adi hərəkətlər deyil. Bu səssiz anlar — sevginin ən təmiz, ən saf formasıdır. Artıq sevgi nə ehtirasdır, nə də iddia. Sevgi — o qırıq səssizliyin içində bir nəfəs qədər sakit və bir nəfəs qədər vacibdir.
Gecələr hələ də yuxuda mina səsini eşidir. Bədənindən yox, içindən qopan bir səs kimi. Amma indi qorxmur. Çünki oyananda Kamiləni görür. Onun əli əlində olur. Həmin əl — sirrini açdığı gecə onu susaraq anlayan əldir. Həmin əl — xəstəxana otağında fincanla yaxınlaşan əldir. Həmin əl — ilk addımında titrəyən ayağını izləyən, amma gözlərini çəkməyən əldir.
O artıq anlayır ki, bəzi itkilər insanı yarım etmir. Bəzən məhz o itki insanı tam edir. O ayaqla birlikdə qürurunun yükünü, keçmişin susqunluğunu, ilk nigahdan qalma günah hissini də itirmişdi. Qalıqlarının üzərində özünü yenidən qurmuşdu.
Elmiranın “sən dəyişmisən” cümləsi hələ də bəzən qulağında səslənir. Amma artıq ona acı vermir. Çünki indi anlayır ki, bəzən dəyişmək — sadəcə özünü tapmaq deməkdir. Bəzən birinin “sən əvvəlki deyilsən” deməsi, əslində bir tərifdir. Çünki əvvəlki olmaq, əvvəlki ağrılarda ilişib qalmaq demək idi.
İndi Hüseynin həyatında “öncə” və “sonra” var. Öncə — qaranlıq, sükut, yarımçıq sözlər. Sonra — işıq, dürüstlük, tamlıq.
Kamilə bəzən deyir:
— Sənin içində iki Hüseyn var. Biri yıxılan, digəri qalxan. Mən ikisini də sevdim.
Bu cümlə Hüseynin içini titrədir. Çünki sevgidə yalnız “güclü” halı sevmək asandır. Amma bir qadın sənin zəifliyini də qucaqlayırsa — artıq sən bütövsən.
Artıq “dövlət üçün çalışan adam” yox, insan üçün yaşayan bir kişi var. İndi o, əməliyyata gedərkən “qayıdacağam” demir. İndi sadəcə Kamiləyə baxır. Çünki o baxışda hər şey var: qorxu, inam, söz, susqunluq və həyat.
—
Çünki bəzən ən möhkəm qalalar, xarabalıqlardan tikilir.
Və ən güclü kişilər, bir qadının sevgisində öz zəifliyini qəbul edənlərdir.
Sonlar, bəzən elə SƏN olan yerdə başlayır.
Nahid Tağıyev,
Maliyyəçi, Biznes təlimçi
Gundelik.az
