Honq Konq apelyasiya məhkəməsi cümə axşamı günü Cimmi Lainin 2022-ci ildə fırıldaqçılıqda ittiham olunduğunu və hökmünü ləğv edərək demokratiya tərəfdarı fəalın nadir hüquqi qələbəsini qazandı.
78 yaşlı media maqnatı və Çinin hakim Kommunist Partiyasının uzun müddətdir tənqidçisi olan Lai, bu ay ayrıca bir milli təhlükəsizlik işi üzrə aldığı 20 illik həbs cəzası altında hələ də həbsdədir.
Milli təhlükəsizlik işi Laya qarşı ən böyük iş olsa da, tənqidçilərin fikrincə, 2019-cu ildə kütləvi demokratiya tərəfdarı etirazlardan sonra keçmiş Britaniya müstəmləkəsi olan Çin ərazisində müxalifəti aradan qaldırmaq üçün daha geniş səylərin bir hissəsi olan bir çox məhkəmə prosesi ilə üzləşib.
Britaniya vətəndaşı olan Lai, 2022-ci ilin oktyabr ayında artıq fəaliyyəti dayandırılmış demokratiya tərəfdarı tabloid olan Apple Daily-nin icarə müqaviləsini pozmaqda günahkar bilindikdən sonra beş il doqquz ay həbs cəzası çəkmişdi. Bu, onun binada konsaltinq şirkəti işlətdiyini gizlətməklə bağlı idi.
Həmmüttəhim, Apple Daily-nin ana şirkəti olan Next Digital-ın keçmiş baş icraçı direktoru Vonq Vay-keunq da məhkum edilmiş və 21 ay həbs cəzasına məhkum edilmişdi. Hər ikisi günahsız olduqlarını bildirmişdilər.
Hakimlər Jeremy Poon, Anthea Panq və Derek Panq qərarlarının media xülasəsində yazırdılar: “Onların ərizələrinə əsasən Apelyasiya Məhkəməsi onlara hökmdən apelyasiya şikayəti vermək icazəsi verdi, apelyasiyalarını təmin etdi, hökmləri ləğv etdi və cəzaları ləğv etdi”.
Hakimlər bildiriblər ki, prokurorlar təqsirləndirilən şəxslərin yalan ifadələr verdiyini şübhəsiz sübut edə bilməyiblər. Prokurorların qərardan apelyasiya şikayəti verib-verməyəcəyi hələlik məlum deyil.
Milli təhlükəsizlik işində Lai dekabr ayında Pekinin 2020-ci ildə tətbiq etdiyi milli təhlükəsizlik qanununa əsasən xarici qüvvələrlə əlbir olmaq üçün iki sui-qəsd ittihamı ilə günahkar bilinib və etirazlardan sonra sabitliyin bərpa edilməsinin vacibliyini bildirib. O, həmçinin müstəmləkə dövrü qanunvericiliyinə əsasən fitnəkar materiallar dərc etmək ittihamı ilə də günahkar bilinib.
Həmin iş üzrə üç hakim Laini Çin və Honkonqa qarşı sanksiyalar, blokadalar və ya digər düşmənçilik tədbirləri tətbiq etmək üçün xarici hökumətlərə lobbiçilik etmək üçün sui-qəsdin “baş ağlı” kimi təsvir etdilər.
Lai əvvəllər 2019-cu il etirazları zamanı icazəsiz toplantılardakı roluna, eləcə də 1989-cu il Tiananmen Meydanındakı basqın qurbanları üçün 2020-ci ildə icazəsiz mitinqdə iştirakına görə həbs cəzasına məhkum edilmişdi.
ABŞ və digər Qərb hökumətləri Lainin təqibini siyasi motivli adlandırıblar və prezident Donald Tramp əvvəllər onun azadlığa buraxılmasını təmin edəcəyinə söz verib. Ağ Evin bildirdiyinə görə, bu məsələ Trampın 31 martda başlayacaq üç günlük səfəri zamanı Çində prezident Si Cinpinlə görüşündə ortaya çıxa bilər.
Lainin ailəsi onun sağlamlığı ilə bağlı narahatlıqlarını bildirib və 20 illik cəzanın onun həbsxanada ölməsi demək ola biləcəyini bildirib. Qızı Kler Lai çərşənbə axşamı Trampın Birliyin Vəziyyəti ilə bağlı çıxışında Nümayəndələr Palatasının spikeri Mayk Consonun qonağı olub.
Conson açıqlamasında bildirib ki, “Cimmi Lay karyerasını Honkonqda demokratiyanın müdafiəsinə həsr edib və Amerikada tez-tez qəbul etdiyimiz azadlıqlar uğrunda əzmlə mübarizə aparıb. Lakin bu gün o, sadəcə söz azadlığını müdafiə etdiyinə və Çin Kommunist Partiyasının totalitar repressiyalarına qarşı çıxış etdiyinə görə Çin həbsxana kamerasında oturur.”
Honkonq hökuməti bildirir ki, Lay ədalətli məhkəmə araşdırması alıb və həbsdə müvafiq tibbi yardım alıb.
Cümə axşamı günü baş tutan ayrı bir işdə Honkonq məhkəməsi ABŞ-da yaşayan fəalın atası 69 yaşlı Kvok Yin-sanqı qızının sığorta polisindən pul çıxarmağa çalışdığına görə səkkiz ay həbs cəzasına məhkum edib.
Bu, Honkonq polisi tərəfindən axtarılan demokratiya tərəfdarı fəalın qohumuna qarşı ilk işdir. Polis, şəhərin milli təhlükəsizlik qanununun hər kəsin onlar üçün vəsait idarə etməsini qadağan edən versiyasına əsasən, 34 xarici fəal üçün 1 milyon Honkonq dollarına (təxminən 128.000 dollar) qədər mükafat təklif edib.
Bu ayın əvvəlində Kvokun məhkum edilməsindən sonra Vaşinqtonda yerləşən Honkonq Demokratiya Şurasının icraçı direktoru Anna Kvok atasının günahsız olduğunu bildirib.
HKDC tərəfindən yayımlanan açıqlamada o, “Ailəmə olan sevgimi silahlandırmaq Honkonqa olan sevgimi məhdudlaşdırmayacaq” deyib. “Honkonq hökumətinin qisası məni davam edən müdafiə və fəallığımdan çəkindirmir və çəkindirməyəcək”.
Mənbə:Nbcnews.com
Tərtib etdi:Məhəmməd Nəzərov
Gundelik.az
