Süni intellekt manipulyasiyalarından tutmuş həmyaşıd zorbalığına qədər bir çox rəqəmsal təhlükə gəncləri əhatə edib. Mütəxəssislər sosial medianın zorakılığı necə körüklədiyinə diqqət çəkərək ailələri və məktəbləri maarifləndirmə işlərini gücləndirməyə çağırırlar.
Mehmet Büyükafşar bildirib ki, sosial şəbəkələrdə zorakılıq məzmunlu paylaşımların artması fonunda valideynlər media savadlılıqlarını inkişaf etdirməlidirlər.
Onun sözlərinə görə, həmyaşıd zorbalığı, tənhalıq və cəmiyyətdən kənarlaşdırılma kimi amillər uşaqları və gəncləri zorakı davranışlara sövq edə bilir.
Büyükafşar qeyd edib ki, sosial media platformalarında zorakılıq məzmunu çox geniş yayılıb:
“Real həyatda qarşılaşdığımız həmyaşıd zorbalığı və zorakılıq hallarının əsas mənbələrindən biri kimi sosial medianı göstərə bilərik. Bir gəncin və ya uşağın internetdə paylaşılmış fotosu belə onun zorakılığa məruz qalmasına səbəb ola bilər. Uşaqlar süni intellektlə hazırlanmış saxta görüntülər, şəxsi yazışmaların paylaşılması və digər manipulyativ məzmunlarla qarşılaşırlar. Xüsusilə orta məktəbin son siniflərindən başlayaraq gənclər bu cür məzmunların təsiri altına düşürlər. ‘Zorakılıq daha çox diqqət çəkir’ məntiqi ilə onlara getdikcə daha çox belə məzmun təqdim olunur.”
Sağlam ailə ünsiyyəti mühüm rol oynayır
Mütəxəssis bildirib ki, araşdırmalar bugünkü gənc nəslin çox böyük həcmdə zorakılıq məzmununa məruz qaldığını göstərir.
Onun fikrincə, davamlı şəkildə belə məzmunlarla qarşılaşan uşaq və yeniyetmələrdə empatiya hissi zəifləyə bilər. Ailə daxilində sağlam ünsiyyət olmayan hallarda isə uşaqların zorakılığa və ya həmyaşıd zorbalığına meyl göstərmə ehtimalı artır.
Bu səbəbdən valideynlər övladları ilə açıq və etibarlı ünsiyyət qurmalı, onların internetdə qarşılaşdıqları problemləri rahatlıqla bölüşə biləcəkləri mühit yaratmalıdırlar.
Media savadlılığı və rəqəmsal təhlükəsizlik vacibdir
Büyükafşar vurğulayıb ki, valideynlərin media savadlılığı səviyyəsi bu məsələdə həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Onun tövsiyələrinə görə:
Valideyn nəzarəti tətbiqlərindən istifadə edilməlidir.
Sosial şəbəkələrdə məxfilik və təhlükəsizlik ayarları düzgün qurulmalıdır.
Məktəblərin psixoloji və rəhbərlik xidmətləri ailələrə dəstək verməlidir.
Şagirdlərə və valideynlərə rəqəmsal təhlükəsizlik, internet etikası və media savadlılığı üzrə təlimlər keçirilməlidir.
Uşaqlar zərərli məzmunla qarşılaşdıqda bunu valideynlərinə və müəllimlərinə bildirməyə təşviq olunmalıdırlar.
Məqalənin əsas mesajı budur ki, rəqəmsal zorakılıq artıq yalnız internet problemi deyil; bu, ailə, məktəb və cəmiyyətin birlikdə mübarizə aparmalı olduğu mühüm sosial məsələdir.
Mənbə:TRT Haber
Hazırladı:Ziyalə Əhmədli
Gundelik.az
